آکاایران: آشنایی با سینوزیـت در کودکان

سینوزیت حاد و مزمن از شایع ترین بیمار‏ی های کودکان است که با ناراحتی قابل توجهی همراه می باشد.

 در مطالعات مختلف این موضوع به اثبات رسیده که در ارزیابی کیفیت زندگی، سینوزیت در زندگی کودکان و خانواده‏ های آنان تاثیر بیشتری نسبت به آسم، روماتیسم مفصلی و سایر بیماری‏های مزمن دارد.

سینوس

سینوس ها حفره های خالی در ضخامت استخوان های سر و صورت هستند که با منافذ ظریفی به داخل بینی ارتباط پیدا می کنند. غشای مخاطی پوشاننده سینوس ها و بینی، روزانه بیش از نیم لیتر مایع ترشح می کند. این مایع موجب مرطوب شدن سطح مجاری تنفسی می شود و همچنین هوای تنفسی را از ذرات ریز و میکروب ها تصفیه می کند. متعادل کردن حرارت، تامین رطوبت هوای تنفسی، سبک کردن استخوان های جمجمه، جلوگیری از انتقال ضربه ها به عناصر داخل جمجمه، مشارکت در رشد صورت، تاثیر در کیفیت تشدید صدا و افزایش منطقه حساس بویایی از دیگر اعمالی است که به سینوس ها نسبت می دهند.

از آن جا که حتی در نوزاد تازه متولد شده تعدادی از سینوس ها شکل گرفته اند، سینوزیت از هر سنی ممکن است فرد را مبتلا کند. با تکامل رشد کودک، بتدریج هر ده سینوس تکامل می یابد که شامل پنج سینوس در سمت راست و پنج سینوس در سمت چپ است. در بعضی از کودکان ممکن است بعضی از سینوس ها اصلا تشکیل نشوند که بیشترین حالت آن تشکیل نشدن یک یا هر دو سینوس پیشانی است.

عوامل

الف – عواملی که موجب انسداد منافذ خروجی سینوس ها می شوند که بیشتر علل در این دسته قرار دارند.

ب – عواملی که در حرکت مواد ترشحی سینوس ها اختلال ایجاد می کنند.

 مهمترین علت بسته شدن منفذ سینوس ها، سرماخوردگی و عفونت های ویروسی حاد است، که شایع ترین علت ایجاد کننده سینوزیت به شمار می آید.

 آلرژی یا حساسیت، به دلیل ایجاد تورم و انسداد مجرای سینوس، عامل مهم دیگر ابتلا به سینوزیت است .

 انحراف تیغه بینی، بزرگ شدن شاخک های بینی، پولیپ، لوزه سوم، وجود اجسام خارجی در بینی و در موارد نادر تومورهای داخل بینی، همگی ممکن است با مسدود کردن راه خروج ترشحات از سینوس، ایجاد سینوزیت کنند.

ارتباط آسم و آلرژی و سینوزیت

میان آسم، آلرژی و سینوزیت مزمن، یک ارتباط قوی وجود دارد. این ارتباط وجود یک مکانیسم بیماری زایی مشترک بین راه‏های هوایی فوقانی و تحتانی یعنی بینی، سینوس و ریه را مطرح می‏کند که با مفهوم بیماری یکپارچه راه‏های هوایی همراه است. تشخیص سینوزیت حاد عمدتا براساس علائم بیماری است. باقی ماندن و یا تشدید علائم بعد از دوره معمولی سرماخوردگی، تشخیص سینوزیت حاد در کودکان را مطرح می کند.

احساس درد، سنگینی و فشار در ناحیه پیشانی و گونه ها، ترشحات چرکی بینی و پشت حلق و گرفتگی بینی از نشانه های سینوزیت حاد کودکان است. ترشحات پشت حلقی گاه موجب گرفتگی گوش و ایجاد حالت تهوع می شوند. در کودکانی که از سنین پایین دچار تنفس دهانی مداوم هستند، در صورت عدم درمان و طول کشیدن زیاد این حالت، ممکن است تغییراتی در رشد فک و صورت آنها رخ دهد.

عفونت های ویروسی

پنج تا ده درصد از عفونت‏های ویروسی بینی در اوایل کودکی دچار عارضه سینوزیت می‏شوند. از آنجا که میانگین رخداد عفونت‏های ویروسی بینی در کودکان شش تا هشت بار در سال است، سینوزیت یک مشکل بسیار شایع در کودکان محسوب می‏شود. سن یکی عوامل موثر در سینوزیت کودکان است. به دلیل سیستم ایمنی نارس، کودکان بیشتر در معرض ابتلا به عفونت‏های ویروسی دستگاه تنفسی فوقانی و متعاقبا سینوزیت حاد ناشی از آن هستند.

ارتباطی قوی بین سینوزیت و عفونت‏های تنفسی ویروسی وجود دارد. عفونت‏های ویروسی با صدمه زدن به مژک‏های بافت پوششی سبب اختلال قابل ملاحظه‏ای در تحرکات مژک‏ها برای خارج نمودن ترشحات سینوس ها می‏شوند که این امر منجر به تورم شده، دهانه سینوس را مسدود کرده، و شانس اضافه شدن یک عفونت باکتریایی در سینوس‏ها را افزایش می‏دهد. این تورم تخلیه سینوس‏ها را مختل کرده و بیمار را مستعد سینوزیت حاد و مزمن می‏کند. همزمان با بهبود عملکرد مژک‏ها، سینوس‏ها پاک شده و عفونت از بین می‏رود. به همین دلیل موارد زیادی از سینوزیت های حاد است خودبه‏خودی بهبود پیدا کنند. بعد از ویروس ها، آلرژی دومین عامل مستعد کننده سینوزیت در کودکان است. واکنش‏های حساسیتی با تورم همراهند و سبب روند مشابه عفونت های ویروسی می شوند.

رادیوگرافی

رادیوگرافی ساده معمولا در نشان دادن سینوس‏ها در کودکان کارایی لازم را ندارد و تجویز آن موجب ورود اشعه غیرلازم، صرف هزینه و وقت و ازهمه بدتر اطلاعات گمراه کننده به پزشک می شود. به طور کلی تشخیص سینوزیت حاد براساس شرح حال بیماری از زبان والدین کودک و معاینه دقیق توسط پزشک است. تصویربرداری در کودکان جهت اثبات سینوزیت حاد اکثرا ضروری نیست. در صورتیکه علایم سینوزیت در کودکان بیش از سه ماه طول کشد و به درمان های معمول پاسخی ندهد، تشخیص سینوزیت مزمن برای کودک مطرح می شود. در سینوزیت مزمن کودکان، ترشحات بینی و پشت حلق به همراه گرفتگی بینی از مهمترین علایم می باشد.

برخلاف سینوزیت حاد که تشخیص آن بر اساس علایم بیماری و فاقد نیاز به اقدامات تشخیصی دیگر از قبیل رادیوگرافی مطرح می شد، در سینوزیت مزمن قبل از اینکه برچسب این بیماری را بر کودک بگذاریم، لازم است اقدامات تشخیصی دقیق تری به عمل آوریم. در مواردی که سینوزیت به درمان های معمول پاسخ نمی دهد یا علائم بیماری بیش از سه ماه طول می کشد، لازم است روش های تشخیصی دقیق تری از جمله معاینه بینی با اندوسکوپ مورد استفاده قرار گیرد. این روش ها از یک طرف علت های احتمالی مقاوم شدن سینوزیت به درمان را مشخص می کند و از طرف دیگر حتی بیماری های دیگری را که با سینوزیت اشتباه می شوند، را شناسایی می کند.

 

.

منبع :