آکاایران: چند روز پیش به دیدن فیلمی دعوت شدم که پس از تماشای آن حیفم آمد درباره نکته های آموزنده و ارزشمند آن ننویسم...


به خصوص اینکه بعد از چاپ نقد و بررسی سریال «مادرانه» که در رمضان پخش می شد و تاکید بر رفتاری که پدر باید با دخترش داشته باشد (آن را تحت عنوان «دخترتان رها نشود» در همین صفحه خوانده اید)، برخی از خوانندگان «سلامت» و حتی چند نفر از مراجعان آن را بسیار خوب اما ناقص دانسته بودند زیرا بر اهمیت نقش پدر و پسر اشاره ای نداشت. اتفاقا این روزها فیلم خوش ساختی به نام «دهلیز» در حال اکران است که درست به همین موضوع پرداخته است. موضوع این فیلم دیدنی شاید در نگاه اول قصاص باشد اما هوشمندانه به نقش تربیتی پدر اشاره دارد و قصاص را در حاشیه بهانه ای کرده که این داستان دلپذیر را به نمایش درآورد. در «فرزندپروری» این هفته سعی می کنم نکته های آموزنده ای از این فیلم را که قادر است به والدین در امر تربیت فرزندان کمک کند، بازگو کنم.

 

 

۱. هیچ یک از والدین، حتی اگر از همه ظرفیت جسمی و روانی خود استفاده کنند، قادر نخواهند بود جای خالی والد دیگر را پر کنند. مادر «امیرعلی»، «هانیه توسلی»، کاملا سنجیده عمل می کرد اما نتوانسته بود پسرش را از رفتارهای نادرست و بزهکارانه بازدارد. کاری که پدر در ظرف مدت کوتاهی انجام داد، چرا که پدر نماد قانون است و می تواند با عشق پدرانه و ویژگی های خاص خود، بچه ها را وادار کند قانونمند عمل کنند. در سریال «مادرانه» دیدید «رها» به دلیل ناکارآمد بودن عملکرد پدرش و به دلیل اینکه پدر نقش موثر تربیتی را ایفا نکرده بود، به بزهکاری کشیده شده بود. در اینجا پدر حضور داشت اما بودنش به دلیل فقدان جایگاه تربیتی موثر با نبودن او تفاوتی نمی کرد. در «دهلیز» هم حضورنداشتن پدر در کنار پسربچه ۲ ساله او را به سمتی سوق داده بود که در ۷ سالگی انواع و اقسام رفتارهای مخالف با عرف و قانون را انجام می داد. او به سمت ضدارزش هایی مانند آزار دیگران، بدرفتاری و دروغگویی کشیده شده بود و اگر پدر بالای سر چنین پسری نباشد، در نوجوانی قطعا همانند «رها» در سریال مادرانه یا هزاران بار بدتر از جایگاه او در اجتماع ظاهر خواهد شد.


 

۲. پیام مهم دیگر فیلم، امید بود. من از خانواده هایی که امیدی به اصلاح بچه ها ندارند خواهش می کنم از این داستان درس بگیرند و بدانند هیچ وقت برای جبران دیر نیست. شاید اگر «امیرعلی» داستان ما بزرگ تر بود، کار پدر و مادر و صدالبته پدرش سخت تر می شد اما «دهلیز» بچه ای را به تصویر می کشد که پدر بالای سرش نیست و در تاریکی زندگی می کند. از مدرسه به دلیل بدرفتاری اخراج و فقط به دلیل کورسوی امیدی که پیدا می شود، به یک بچه سر به راه، مودب و درستکار تبدیل می شود. نامگذاری دهلیز کاملا به جاست. قدیمی ها می دانند دهلیز چیست؛ راهرویی طولانی، بلند و تاریک که در ساختمان های قدیمی بود و به حیاط راه داشت و ته این راهروی تاریک با نور حیاط روشن می شد. باید عادت کنیم همیشه نورامید را در زندگی در هر کاری، به خصوص امر تربیت و پرورش بچه ها که قطعا سختی بسیاری دارد و کاری است شبانه روزی و بی تعطیلی، بیینیم. هرگز اجازه ندهیم این فکر به ذهنمان بیاید که برای جبران دیر شده است و ما نمی توانیم پدر یا مادر خوبی باشیم و رابطه ویران?شده ای که با بچه ها داریم، اصلاح کنیم.

 

 

 

۳. به بهانه اکران فیلم «دهلیز» می خواهم از مادران عزیز یک تقاضا بکنم، با همسرتان در حضور بچه ها جرو بحث نکنید، به خصوص بحث هایی که به جایگاه و اعتبار همسر شما که پدر بچه هاست، آسیب می زند چون فقط حضور فیزیکی پدر نیست که در آینده بچه های شما و سلامت خانواده تان اهمیت دارد و تحقیر او و خانواده اش ارکان خانواده شما را متزلزل خواهدکرد. رابطه درست و صمیمی مادر و پدر امیرعلی در این داستان، باعث شده بود باوجود حضور نداشتن پدر، جایگاه و اعتبار او در ذهن پسر مخدوش نباشد. طبق تحقیقات وسیعی که انجام شده، نقش پدر به عنوان نماینده اجتماع در زندگی بچه ها ثابت شده است. خانواده درمانگر آمریکایی، سالوادورمینوتین، نظریه پرداز خانواده با ساختار، نتایج تحقیقات خود را اینطور بیان می کند: «در خانواده سالم، پدر و مادر نباید همتراز بچه ها باشند و این خانواده باید هرم قدرتی داشته باشد که در راس آن پدر خانواده باشد نه مادر. چون پدر نماینده ارزش های اجتماعی برای بچه هاست. مادر به دلیل عشق مادرانه نمی تواند نماینده خوبی برای قانون باشد اما عشق پدرانه به ذات خود ویژگی خاصی دارد و دوست داشتنی مشروط به برآورده کردن انتظارهای پدر است. پدر است که از بچه ها می خواهد تلاش کنند با عملکرد درست در جامعه مایه سربلندی او شوند. نگذارید جایگاه پدر به عنوان راس هرم قدرت با عملکرد نادرست شما در ذهن بچه ها تخریب شود.»

 

 

 

۴. بچه ها وقتی به رشد تربیتی مناسب می رسند که در آرامش زندگی کنند. در خانواده ای که روابط عاطفی مناسب بین والدین موجود نیست و روابط همسران بر پایه محبت، عشق و احترام نیست قطعا مشکل های رایج زندگی روزمره درست حل و فصل نمی شود و بچه ها در محیط آرامی که انتظار می رود، پرورش نمی یابند. اگر این پسر بچه ۷ ساله، امیرعلی، در «دهلیز» شکفت و از این رو به آن رو شد، به دلیل این بود که روابط عاطفی مناسبی بین والدینش وجود داشت. چنین کودکی قطعا در دوره بارداری، پس از تولد و تا ۲ سالگی عشق و محبت جاری میان والدینش را دیده و ساختار ذهنی اش الگوی مناسبی دارد. هانیه توسلی آنقدر عاشق همسرش بود که هر روز قبل از رفتن سرکار سراغ شاکیان می رفت تا از قصاص صرف نظر کنند. این کار را کسی می تواند هر روز صبح به مدت ۵ سال ادامه دهد که عاشق باشد.

 

 

 

۵. این فیلم به خانواده ها و به خصوص پدرهایی که گمان می کنند مسوولیت تربیت بچه ها به عهده مادر است، پیام واضح و آشکاری می دهد که وقتی پدر بالای سر بچه نباشد، او در معرض آسیب های خاصی قرار می گیرد که مهم ترین آنها مختل شدن عملکرد طبیعی در جامعه است. بچه ها از نگاه پدر، جامعه و قوانین زندگی اجتماعی را می بینند و ارزیابی می کنند. در سکانسی از فیلم «دهلیز» می بینیم که امیرعلی که تازه دارد حس پدردارشدن را تجربه می کند، از پدر می خواهد او را در آغوش بگیرد و پدرش او را بر شانه اش سوار می کند. این صحنه بسیار دلپذیر این پیام را می دهد که «امیرعلی» چطور از آن بالا به مردم، خیابان ها، روابط آدم ها و... نگاه می کند و انگار تازه دارد درک می کند و از روی شانه پدر و همتراز با چشمان او دنیا را می بیند. پدرهایی که فکر می کنند نقش آنها مشابه یک دستگاه عابربانک است و فقط باید بروند سرکار و پول درآورند، باید آگاه باشند که مسوولیت تربیت بچه ها فقط با مادر نیست. پسرتان را رها نکنید و اگر می بینید که مثلا سیگار در جیبش پیدا شده یا دیر به خانه می آید یا رفتار خلاف اخلاق یا قانون نشان می دهد، رو به همسرتان طلبکارانه نگویید: «تو مقصری؛ ببین عجب مادری هستی!» شما در همه مراحل رشد بچه نقش مهمی دارید، درست به همان اندازه که سهم مادر است. پدر «امیرعلی» در «دهلیز» که نقش آن را آقای «عطاران» ایفا می کند، با گفتن قصه شبانه هنگام خواب، درس درستکاری، راستگویی و دروغ نگفتن را یاد می دهد. شما پدرها باید برای بچه ها وقت بگذارید چون چه دختر و چه پسر باید از شما زندگی اجتماعی را بیاموزند و یاد بگیرند سراغ خلاف و بزهکاری نروند. بچه ها باید به این باور برسند پدر است که در خانه قانون وضع می کند (درست است که مرد به همسرش احترام می گذارد و با هم حد و مرزها و قوانین را تعیین می کنند اما از نظر بچه ها، پدر قانون گذار است.) پدر با بچه ها بازی می کند؛ برای آنها متناسب سنشان وقت می گذارد، توانمندی های خود را به آنها نشان می دهد و با نشان دادن قابلیت هایی که دارد، پیام می دهد بچه ها من پشت شما هستم، به من اعتماد و تکیه کنید.

 

 


پدر امیرعلی برایش اسب چوبی درست می کند، با دست خود برایش پیتزا می پزد، شب ها قصه می گوید، با او فوتبال بازی می کند، موقعیت دریبل زدن و گل را برای او فراهم می کند تا دریابد می تواند از موقعیت های زندگی استفاده کند و موفق شود. به او غیرمستقیم اعتمادبه نفس و جدال در اجتماع برای رسیدن به موفقیت و پیشرفت را می آموزد. پدر با فرزندش کشتی می گیرد و موقعیتی فراهم می کند که پسر او را زمین بزند و بر خود غره شود که توانستم پدرم را با این هیبت و قدرت زمین بزنم. پدر است که به پسر می آموزد اگر خطایی کردی، مسوولیتش را بپذیر و با همه خطری که دارد، صداقت پیشه کن و مردانه پای کاری که کرده ای، بایست.

 


باور کنید اگر برای فرزندتان وقت نگذارید و پدری نکنید، او را از دست خواهید داد و چنان فاصله ای بین تان می افتد که او را به بیراهه و بزهکاری و تباهی می کشاند و شما را به درماندگی و غم. پدر «امیرعلی» در «دهلیز» به ما یاد می دهد که در فرصت کم هم می شود نهایت استفاده را برد و به کودک آموخت درس های زندگی چه هستند. قطعا می توان این کار را انجام داد به شرط اینکه بخواهید از فرصت ها استفاده کنید.

دکتر بدری‌السادات بهرامی

مشاور خانواده و مدرس دانشگاه

گردآوری و تنظیم:گروه سبک زندگی آکا ایران
.

منبع :