سلامت ایران - سمیه مقصودعلی: می‌گفت 2 بار است با سعی و تلاش توانسته باردار شود اما هر دو قبل از 3 ماهگی سقط شده‌اند و آزمایش‌های ژنتیک نیز نشان داده هیچ چیز غیرطبیعی‌ای وجود ندارد. مدام همسرش را سرزنش می‌کرد و می‌گفت بارها به او گفته‌ام سیگار نکش و بگذار راحت بچه‌دار شویم اما قبول نمی‌کند و می‌گوید سیگار کشیدن من چه ربطی به سقط جنین تو دارد؟!



سالانه 300 میلیون نفر در دنیا در اثر ابتلا به بیماری‌های ناشی از مصرف دخانیات فوت می‌کنند. برخی از این افراد زنان و کودکانی هستند که همسر یا والدین سیگاری دارند. با دکتر حسن آذری‌پور، عضو کمیسیون سیاست‌گذاری کنترل دخانیات کشور در مورد تاثیر دود دست دوم و دست سوم سیگار بر زنان باردار، جنین و کودکان گفت‌وگو کرده‌ایم.


اصطلاح «سیگاری دست دوم» که در میان پزشکان رواج دارد، به چه معناست؟


سیگاری دست دوم کسی است که دود محیطی مواد دخانی را که به وسیله فرد سیگاری کشیده شده، استنشاق می‌کند. بخشی از این دود ناشی از سوختن مستقیم تنباکوی سیگار، قلیان یا پیپ است که مستقیم وارد محیط می‌شود. بخشی نیز حاصل بازدم مصرف‌کننده است. مطالعه‌های مختلف نشان داده ترکیب‌های حاصل از سوختن مواد دخانی وقتی وارد ریه می‌شود، تحت‌تاثیر برخی آنزیم‌ها تغییر می‌کند و در جریان دود بازدم در محیط منتشر می‌شود. دود دست دوم را اطرافیان فرد سیگاری بالاجبار استنشاق می‌کنند و به همین دلیل به این افراد «سیگاری تحمیلی» هم می‌گویند.

در مورد عوارض مصرف دخانیات زیاد شنیده‌ایم. افرادی که سیگاری تحمیلی هستند هم دچار همین عوارض می‌شوند؟


بگذارید با سند صحبت کنم؛ در سال 2000 در مجله لنست نتایج تحقیقی منتشر شد که در آن 4 بیماری عفونت گوش میانی، عفونت ریه، حمله آسم و آبریزش چشم و بینی بررسی شده بودند. محققان برای مدتی معین کودکانی که به دلیل این بیماری‌ها به اورژانس مراجعه می‌کردند، زیر نظر گرفتند و از والدین آنها از نظر سیگاری بودن یا نبودنشان پرسیدند. نتایج نشان داد این بیماری‌ها در کودکانی که والدین سیگاری دارند، حدود 40 درصد شایع‌تر از سایر کودکان است.

میزان ابتلای کودکانی که هر دو والدشان سیگاری بودند به این بیماری‌ها به مراتب بیشتر از کودکانی بود که فقط یک والد سیگاری داشتند و در کودکانی که مادر سیگار می‌کشید، در مقایسه با آنها که پدر سیگاری داشتند، درصد ابتلا بالاتر بود. در سال 2005 در اروپا نیز مطالعه‌ای انجام شد که نتایج آن نشان داد حدود 200 هزار نفر از کارکنان صنعت هتلداری و رستوران‌داری غیرسیگاری به دلیل بیماری‌های وابسته به سیگار فوت کرده‌اند. این افراد در محیط‌هایی کار می‌کردند که ناخواسته و به شکل تحمیلی مجبور به استنشاق دود سیگار بودند.

دود دست دوم روی جنین هم تاثیر منفی می‌گذارد؟

بله، سلامت خانم‌های باردار و جنینشان چه خود سیگاری باشند چه به صورت تحمیلی دود دخانیات اطرافیان را استنشاق کنند به دلیل سمومی که از دود سیگار وارد بدن می‌شود، به خطر می‌افتد. دود دست دوم سیگارحتی قبل از تشکیل جنین هم می‌‌تواند بر قدرت باروری زن‌ها اثر منفی بگذارد. تحقیقات علمی نشان داده در خانم‌هایی که سیگاری‌اند یا همسرانشان سیگار می‌کشند، احتمال بارداری خارج رحمی بیشتر است و این موضوع نه‌تنها در نهایت باعث سقط جنین می‌شود، بلکه به دلیل پارگی لوله‌های فالوپ یا تخمدانی جان مادر را هم به خطر می‌اندازد. سقط‌های خود به خود نیز در این خانم‌ها شایع‌تر است.

جنین در حالت عادی اکسیژن مورد نیاز را از بدن مادر تهیه می‌کند و چون در خانم‌های سیگاری یا سیگاری تحمیلی میزان غلظت اکسیژن در خون کم است، جفت بزرگ‌تری تشکیل می‌شود. هرچه جفت بزرگ‌تر باشد، احتمال کنده شدن آن بیشتر است و احتمال سقط خود به خود بالا می‌رود. رسوبات مواد دخانی در جفت نیز خود می‌تواند باعث تسریع کنده شدن جفت و سقط شود. حتی اگر برای جنین اتفاقی نیفتد و سقط نشود چون میزان منواکسیدکربن در سطح خون بالاست، احتمال بروز نقص‌های مادر‌زادی مخصوصا در ریه این جنین‌ها بیشتر است.

بعد از تولد نیز در نوزادانی که مادر یا پدر سیگاری دارند، احتمال بروز وقفه تنفسی و نشانگان مرگ ناگهانی نوزاد، ابتلا به بیماری‌های قلبی عروقی، عفونت‌های گوش میانی و... بیشتر است. حتی این کودکان IQ پایین‌تری هم دارند.

,تاثیر سیگار مادر بر زندگی کودک تاثیر سیگار بر جنین,سلامت جنین,سیگار کشیدن در بارداری,مراقبت دوران بارداری


اگر پدری در حضور همسر باردار یا فرزندانش سیگار نکشد چطور؟ این عوارض باز هم وجود خواهد داشت؟

بله، چون دود دست سوم مواد دخانی یعنی در واقع دودی که به دنبال رسوب دود سیگار روی پوست بدن یا لباس فرد سیگاری باقی می‌ماند و با نزدیک شدن به اطرافیان منتقل می‌شود، همچنان آسیب‌زاست. دود دسته سوم به‌خصوص برای کودکانی که مشکلات تنفسی دارند، مضر است. توصیه اصلی این است که والدین اصلا سیگار نکشند. اگر نمی‌توانند، حداقل در حضور دیگران سیگار نکشند.

اگر خارج از منزل سیگار می‌کشند هم حتما قبل از تماس نزدیک با همسر و فرزندانشان به محض رسیدن به خانه، قبل از در آغوش کشیدن کودک و بوسیدن او، لباس‌هایشان را عوض کنند و دست و صورتشان را بشویند تا ترکیب‌های سمی پاک شود.