تضاد و تعارض در کودکان ( قسمت اول )    

تضاد و تعارض را نوعی احساس بین دو خواسته و تمایل دانسته اند که هر دو محبوب آدمی بوده ولی انسان از بین این دو ، ناگزیر باید یکی را انتخاب کند. با این فرض که به دست آوردن یکی از آنها سبب از دست دادن دیگری است.
در آدمی نیازها متعدد و متنوع اند و طبیعی است که انسان در آنِ واحد نیازمند و خواستار وصول به دو چیز باشد...

 در شرایطی ممکن است بین این دو خواسته تضاد و تقابل وجود داشته  و به دست آوردن و سازش با هر دو غیر ممکن باشد.  در این صورت انگیزه ها و تمایلات در درون آدمی به رقابت پرداخته و هیچ کدام به نتیجه قطعی نمی رسند.
انسانی که گرفتار تضاد و تعارض است کسی است که  در این دو انتخاب سرگردان مانده و نمی داند کدام را برگزیند. البته یکی از آن دو را انتخاب می کند ولی در اندرونش تمایلی برای دستیابی به آن دیگری نیز وجود دارد که این همان تضاد و تعارض است.

شرح مسئله

- کودکی را در نظر آورید که درس خواندن ، مطالعه و مشق نوشتن را دوست ندارد؛ دلش می خواهد سرگرم بازی و وقت گذرانی باشد. ولی از سوی دیگر مواجه با خواسته والدین به انجام تکلیف است و اگر به درس و مطالعه نپردازد محبت آنها را از دست می دهد. او درگیر این تعارض و تضاد است که از این دو ، کدام یک را برگزیند.
- در خانواده ای فرزند دومی به دنیا آمده و طبیعی است که حسادت کودک اول برانگیخته می شود. او از یک طرف برادرش را دوست ندارد و می خواهد او را از چشم دیگران بیندازد و از سوی  دیگر در صورت آزار رسانی ، محبت مادر را از دست می دهد و با این تعارض درگیر است.
- گاهی فردی ملزم به انجام کاری است ؛ ولی از سوی دیگر اسیر خواب است و خستگی ، و نمی داند از کدام یک چشم بپوشد.
-        فردی از یک سو خواستار آزادی است و ازسوی دیگر خواستار رضایت والدین ، و آنها این آزادی را برای او نمی پسندند . او در این تضاد است که چه کند.
-        کودک نمی خواهد به مدرسه برود تا در خانه بماند و از نوازش و معاشرت مادر بهره ببرد.
-        می خواهد به نزد معلم برود و ازخطای خود عذر بخواهد ولی غیرت و غرورش به او اجازه نمی دهد.
-        جوانی از سویی خواستار شغل است و از سوی دیگر خواستار تحصیل ، و این دو با هم نمی سازند.
-        از سویی خواستار ازدواج است و از سوی دیگر در ترس از این امر، که این کار مایه رکود او شود.

جلوه ها و نشانه ها

کودکانی که دچار تضاد و تعارض اند با جلوه ها و نشانه هایی این حالت را از خود بروز می دهند که عبارت اند از:
-        بی میلی به اجرای تصمیمات شخصی و لاقیدی در امور عادی وسر و وضع ظاهر زندگی؛
-        وابستگی شدید به غیر؛ به گونه ای که چون کودک شیرخوار به آن فرد وصل می شود؛
-        حرکت در هر سوی و جهت به علت سرگردانی ؛
-        طلب مشورت از دیگران حتی برای کارهای بسیار کوچک و پیش پا افتاده .
-        اتکای به قول دیگران در تصمیم گیری و اجرای اراده خود.
-        تعارض درسخن و در عمل به گونه ای که شک و تردید از ظاهرش مشخص است.
-        اگراین امر به همراه حساسیتی باشد گاهی جلوه آن به صورت آزار رسانی و حتی تمایلات سادیسمی است.
-گزینش هدف های گوناگون و حرکت به سوی هرکدام ولی ناتمام گذاردن آنها و اجتناب ، درعین کوشش به جذب آن.
-        احساس خشم در درون و متجلی کردن آن به صورت دائمی و گاهی هم موقتی.

انواع آن

-  تضاد ممکن است داخلی باشد بدین معنی که در انتخاب بین دو مسئله مانده ولی نمی تواند آن را به زبان آورد.
-        گاهی تضاد به صورت خارجی است بدین معنی که عاملی از بیرون بر او فشار آورده ، او را به ناراحتی کشانده است .
-        تضاد گاهی به صورت خواستن است و آن در مواردی است که دو چیز را می خواهد و در انتخاب مانده است.
-        تضاد گاهی به صورت نخواستن است . مثلاً از دو راه "حبس و کتک" هیچ کدام را نمی پسندد ولی ناگزیر باید یکی را برگزیند.
-        تضاد گاهی قرارگرفتن در برابر دو مسئله ای است که هر دو جالب ولی مغایر و ضد یکدیگرند.
-        گاهی به صورت قرار گرفتن در برابردو هدف نزدیک (مثل گناه ) و دور(مثل عقوبت وکیفر) است .
-        گاهی به صورت دوهدف دور است مثل دورشته تحصیلی مورد علاقه.
-        زمانی به صورت اجتناب است ؛ مثل خواستاری شنا در آب ولی سرد بودن آب.
-        در مواردی تضاد ، میان دو هدف جاذب  و دافع است که باید یکی را انتخاب کند.
-        گاهی تعارض عقلی است مثلاً پدر را دوست دارد ولی از این که او با مادر دعوا می کند ناراحت و خواستار مرگ پدراست.
-        گاهی تضاد ناشی از روابط محبت آمیز است . زمانی به صورت رقابت در همکاری ، در مواردی به صورت اتکا در مقابل استقلال وگاهی به صورت وجدان در مقابل تمایلات نفسانی و...

عمومیت آن

تضاد در امور،  با درجات شدت و ضعف آن در همه امور، برای همه ی افراد از کوچک و بزرگ وجود دارد. آدمی در زندگی روزمره بارها و بارها با موارد متعدد آن مواجه می شود. در برابر برخی از آنها ، موضعِ اندیشیده و مثبت گرفته و سعی دارد آن را  حل و رفع کند و برای برخی موارد دیگر ممکن است دچار ناراحتی ها و اختلالات روانی گردد.
اصولاً اهداف و شیوه های زندگی چنان درهم و فشرده اند که حتی در بهترین شرایط هم امکان دوری و برکناری ازآن نیست و والدین و مربیان به هر مقدار که ورزیده و ماهر باشند باز هم نمی توانند شرایطی پدید آورند که آنها دچار تضاد نشوند. تفاوت تربیت خوب و بد درهمین است که بروز تضاد تا چه حد است . آیا قابل تحمل است و یا نه.   انسانهای بزرگسال هم دچار چنین وضعی هستند و این امر خاص یک یا دو نفر نیست . در همه عرصه ها و در همه جوامع درجاتی از آن دیده می شود.
منبع:تبیان
ویرایش و تلخیص:آکاایران