آکاایران: بچه ی حرف گوش کن!

پدر دو کودک 5 و 9 ساله می گوید: پسر بزرگم همیشه به حرف ها و خواسته های مادرش نظیر جمع کردن وسایل شخصی خود از اتاق و انجام دادن به موقع تکالیفش بی توجه است و تنها وقتی من با داد و فریاد وارد معرکه شوم به حرف ما گوش می دهد.

برخوردهای خشونت آمیز من که به طور معمول از سر اجبار و ناچاری انجام می شود و به یک عادت تبدیل شده، باعث شده است تا پسر بزرگم با برادر کوچک ترش به همین روش برخورد کند و در خانه ما همیشه صدای داد و فریاد به گوش می رسد. مادر یک کودک 6 ساله عنوان می کند: فرزندم هیچ گاه در نخستین مرتبه درخواست های مرا پاسخ نمی دهد و باید بارها و بارها و سرانجام با عصبانیت با او برخورد کنم تا نتیجه بگیرم و به هیچ عنوان از بزرگترهایش حرف شنوی ندارد.

آموزش مهارت گوش کردن

یک روانشناس تربیتی می گوید: لازم است به فرزندان خود یاد بدهیم که چگونه باید به حرف های دیگران توجه کنند و آن ها باید مهارت گوش کردن را یاد بگیرند. دکتر «محبوبه مفتاحی» تصریح می کند: بیشتر والدین اغلب یک چیز را 10 مرتبه تکرار می کنند در حالی که کودک غرق انجام کاری است و حواسش به آن ها نیست و سپس شمارش معکوس را برای تنبیه فرزندشان شروع می کنند و کودک یاد می گیرد که هیچ وقت قبل از بار دهم به حرف آن ها گوش ندهد!

وی توضیح می دهد: اگر کودکی «هنر حرف شنوی» را بیاموزد با والدین، معلمان و دیگران بهتر کنار می آید و می تواند دوستان بهتر و بیشتری هم پیدا کند.

استقلال طلبی یا بی ادبی!

این روان شناس خاطر نشان می کند: کودکان در سن 3 یا 4 سالگی ممکن است خود را به نشنیدن بزنند و به حرف پدر و مادر توجهی نشان ندهند ولی باید بدانید که آن ها نمی خواهند بد و بی ادب باشند بلکه فقط می خواهند شما را عصبانی کنند و خود احساس قدرت و استقلال کنند. به گفته وی، هر چند هیچ گاه برای آموزش مهارت «یک شنونده خوب بودن» به کودک زود نیست ولی با یک کودک 5 ساله راحت تر می توان برای این منظور ارتباط برقرار کرد.

 کوچولو حرف گوش کن

دکتر «مفتاحی» می گوید: «حرف زدن با کودک در حالتی که او نشسته و شما ایستاده اید، به ندرت تاثیرگذار است. باید برای بیان هر درخواستی جلوی کودک روی زمین بنشینید یا او را بغل کنید تا بتوانید به طور مستقیم در چشمانش نگاه و توجه او را به خود جلب کنید.» به عبارتی هنگام صحبت با کودک باید با کودک همسطح بود.

وی می افزاید: حرف خود را واضح، ساده و مقتدرانه بگویید و آن را بیش از حد کش ندهید و کلمات زیادی به کار نبرید زیرا کودک قادر نخواهد بود به مفهوم حرف های شما پی ببرد. به گفته وی، باید برای کودک مشخص شود که شما جدی هستید و روی حرف خود ایستاده اید به طور مثال اگر به او می گویید که در صورت مرتب نکردن اتاقش، خوراکی مورد علاقه اش را به او نمی دهید، حتما این کار را انجام دهید.

خشن و عصبانی برخورد نکنید

یک کارشناس علوم تربیتی درباره شیوه برخورد با کودک و جلب اعتماد او برای همراهی و همکاری می گوید: این مطلب که والدین با اشتباه های کوچک فرزند خود کنار بیایند می تواند قدم مثبتی در راه ایجاد دوستی و اعتماد و کاهش فاصله و خصومت باشد و سخت گیری بیش از حد جایز و صحیح نیست.

«بهاره بهنیا» ادامه می دهد: گاهی کودکان کارهایی می کنند که تحمل آن برای پدر و مادر سخت است ولی برخورد خشونت آمیز و تنبیه به آن ها یاد نمی دهد که چگونه باید رفتار خود را تصحیح و جبران کنند. وی توضیح می دهد: اگر به دنبال ریختن لیوان شیر شما با عصبانیت فریاد بزنید «فورا آن را تمیز کن»، عمل تمیز کردن به عنوان الزامی منطقی برای جبران رفتار اشتباه کودک به نظر نمی رسد، بلکه بیشتر به یک تنبیه شباهت پیدا می کند و او هم ممکن است از انجام آن سر باز بزند.

وی تأکید می کند: به هنگام سر زدن اشتباه و خطا از کودک، بهتر است فاقد هیچ سرزنشی فقط به طور ساده موقعیت را با تأکید بر این که نیازمند اصلاح است، برایش شرح دهید. اگر می خواهید فرزندتان اتاقش را مرتب کند، به جای آن که بگویید «اتاقت را مرتب کن وگرنه ...»، بگویید «یا الآن مرتب کن یا بعد از تماشای کارتون، انتخاب با خودت است».

وی خاطر نشان می کند: والدین به طور معمول از تهدیدهای توخالی استفاده می کنند که تأثیر چندانی بر بچه ها ندارد و نتیجه آن افزایش کشمکش و گستاخ شدن آن هاست. بهتر است همیشه بر وجه مثبت کار تأکید کنید به طور مثال بگویید «اگر اسباب بازی ها و لباس هایت منظم باشند، اتاقت خیلی قشنگ می شود» و با دادن زمانی محدود به کودک از برخورد و درگیری پرهیز کنید.

آرامش، آرامش و باز هم آرامش!

این کارشناس عقیده دارد: در تربیت کودک نخستین قدم پس از کسب آگاهی، آرامش و خویشتن داری است و در بیشتر مواقع آرامش کار سازتر از رفتار خصمانه و خشونت آمیز خواهد بود. تربیت یعنی آموزش رفتار صحیح به کودکان اما اگر شما عصبی یا احساساتی برخورد کنید نمی توانید آموزشی مؤثر داشته باشید و باید توجه کنیم که همه کودکان به والدینی آرام و موقر به عنوان اصلی ترین الگوهای رفتاری خود احتیاج دارند.

شاید فرزندتان توجه می خواهد

«بهنیا»خاطر نشان می کند: بیشتر بچه هایی که در گوش کردن به حرف بزرگ ترها با مشکل مواجه می شوند با کمبود توجه رو به رو هستند یعنی آن ها می خواهند با گوش نکردن به حرف های شما، توجهتان را به خود جلب کنند و البته نق زدن دائمی و داد و بیداد روش خوبی برای نشان دادن توجه به کودک نیست!

وقت شناس و صبور باشید

دکتر «مفتاحی» روان شناس تربیتی توصیه می کند: تا حد امکان به شخصیت، استقلال و خواسته فرزندانتان احترام بگذارید و برای بیان درخواست خود زمان مناسبی را در نظر بگیرید و در حالی که به او برای آموختن مهارت گوش دادن یاری می رسانید، در تمام مراحل تربیت و آموزش فرزندان خود صبور باشید.

.

منبع :