حضور هیجانی در خانواده

آیا پدر فقط نقش مکمل مادر را در تربیت بچه ها دارد؛ یعنی چیزی در حد دستیار و کمک کار؟ روان شناسان عقیده دیگری دارند: پدر باید نقش خاص خودش را در خانواده ایفا کند، نقشی مستقل و مهم: "پدر بودن."

آیا پدر فقط نقش مکمل مادر را در تربیت بچه ها دارد؛ یعنی چیزی در حد دستیار و کمک کار؟ روان شناسان عقیده دیگری دارند: پدر باید نقش خاص خودش را در خانواده ایفا کند، نقشی مستقل و مهم: "پدر بودن." معمولاً هرگاه حرفی از تربیت فرزند به میان می آید، مخاطب پیشنهادها و هشدارها، "مادران" فرض می شوند اما به اهمیت پدر و تاثیر رفتار و عملکرد او روی فرزندان،نه فقط به عنوان مکمل نقش مادر بلکه در قالب نقشی مستقل کمتر توجه می شود.

هر زن و مردی پس از ازدواج تمام تلاش خود را می‌کند تا زندگی سالمی داشته و سلامت روان خانواده را در اولویت برنامه‌های خود قرار می‌دهد اما بزرگ‌ترین خطای زوج‌های جوان پس از ازدواج این است که تصور می‌کنند هر زن و مردی 50 درصد در زندگی نقش داشته و هر یک از آنها نقشی مکمل در زندگی دارند.

این در حالی است که تجربیات روانشناسان و مشاوران خانواده نشان می‌دهد، هر مرد و هر زنی نقشی 100 درصدی در خانواده دارند. پدر خانواده علاوه بر تأمین معاش و اقتصاد خانواده نقش‌های دیگری نیز دارد که در صورت نادیده گرفتن آنها سلامت فیزیکی، اجتماعی و روانی خانواده برهم می‌ریزد.

 

البته مادر خانواده نیز علاوه بر مدیریت امور منزل و تربیت فرزندان نقش مدیریت اقتصاد در خانه و تفکر درباره تخصیص بودجه خانواده به فرزندان و سایر امور زندگی را دارد. امروزه زنان با شرکت در فعالیت‌های اجتماعی نقش اقتصادی نیز در خانه ایفا می‌کنند. با تغییر نقش‌های اجتماعی زن و مرد در خانواده وظایف هر یک از آنها نیز تغییر می‌کند. خصوصاً نقش پدرانه که به عقیده روانشناسان و جامعه‌شناسان می‌بایست با دقت نظر بیشتری به آن نگاه کرد.

پدران می توانند در سطوح مختلف ارتباط فعال با فرزندانشان با یکدیگر تفاوت داشته باشند. پدران به شیوه هایی برفرزندانشان، تأثیر می گذارند که مادران توانایی آن را ندارند؛ مخصوصاً در حیطه هایی چون روابط کودک با همسالان و موفقیت در مدرسه، کودکان با پدرانی بهتر می شوند که حضور هیجانی داشته باشند، پذیرنده باشند و بتوانند به هنگام آشفتگی، فرزند خود را آرام کنند.به همین دلیل پدران عیب جو، تحقیر کننده یا سرد و بی عاطفه، آسیب شدیدی به فرزندان می رسانند.

پدران به شیوه هایی بر فرزندانشان تأثیر می گذارند که مادران توانایی آن را ندارند؛ مخصوصاً در حیطه هایی چون روابط کودک با همسالان و موفقیت در مدرسه

نقش مرد در خانواده

دکتر علیرضا شریفی یزدی، جامعه‌شناس خانواده و جوانان با اشاره به نقش‌های افراد می‌گوید: «منظور از نقش وظایف مورد انتظاری است که جامعه از فرد انتظار دارد. در حقیقت مراد و منظور از نقش مرد در خانواده ارزش‌ها، هنجارها و توقعاتی است که جامعه از مرد دارد و از طرف دیگر حقوق و آزادی عملی است که جامعه برای آن مرد یا همسرش قائل است.

به‌طور کلی جامعه یک دسته حقوق و اختیارات همراه نقش پدری به مرد داده است که بقیه اعضای خانواده از آن نقش برخوردار نیستند. پدر خانواده کلیه مسائل حقوقی مربوط به خانواده و فرزندان را به عهده دارد. او تصمیم گیرنده نهایی برای ازدواج دخترش است و سند ازدواج او را امضا می‌کند. او کلیه مسئولیت‌های خانوادگی را می‌بایست به دوش بکشد و این نقش حقوقی است که مرد در خانواده دارد.»

,تربیت کودک

این جامعه‌شناس اضافه می‌کند: «اما وظایف پدرانه تنها جنبه حقوقی ندارد و او اختیارات و نقش‌های عرفی هم دارد که بالطبع وظایفی را هم به دنبال می‌آورد. برخی مردان به علت مسئولیت‌های حقوقی و عرفی سایر وظایفشان در خانه و در قبال خانواده را فراموش می‌کنند.

در حالی که به لحاظ جامعه‌شناسی نقش‌ها، توقعات، اختیارات و انتظارات از مردان در دو دسته طبقه‌بندی می‌شود:

 

** نیازهای اولیه: یکی از اولین وظایفی که برای مردان به لحاظ عرفی و حقوقی مطرح شده است تأمین نیازهای اقتصادی؛ خوراک، پوشاک، مسکن، بهداشت، آموزش اولیه و... است. این وظایف اگرچه از قدیم‌الایام مطرح بوده است اما به‌دلیل تغییر برخی نقش‌های اجتماعی و موقعیت‌های زندگی در دنیای مدرن، تنها نقش مردان در خانه نیست و بیشترین نقش را در تأمین نیازهای ثانویه خانواده برعهده دارد.

 

** نیازهای ثانویه: براساس نظریه مازلو همه آن پدیده‌هایی که در حوزه فکر، اندیشه، ایدئولوژی، اعتقادات و هنر می‌گنجد جزو نیازهای ثانویه هستند. در همه جوامع وقتی فرزندی به‌دنیا می‌آید یک نفر به عنوان پدر تأمین نیازهای اولیه او را برعهده می‌گیرد و جامعه از او انتظار دارد تا نیازهای ثانویه فرزند و همسرش را نیز تأمین کند تا فرزندی که در نهایت تربیت می‌کند، از سلامت و تعادل روانی برخوردار باشد.

تعامل با فرزندان و پاسخ صحیح به اعتقادات آنها جزو تأمین نیازهای ثانویه خانواده از سوی پدر است. پدر باید ارزش‌ها و هنجارهای دینی را به فرزندانش منتقل کند.

از طرف دیگر او باید تسلط و آشنایی با تکنولوژی و علوم روز داشته تا بتواند به‌طور تخصصی‌تر به سؤالات علمی پیش آمده برای فرزند، همسر و خانواده‌اش پاسخ دهد.

از دیگر وظایف ثانویه مرد در خانواده این است که فرزندان را برای ورود به یک زندگی مشترک با موفقیت آماده کند و در کنار آموزش‌های رسمی او می‌بایست به‌طور غیررسمی به‌گونه‌ای فرزندش را تربیت کند تا در آینده مادر، پدر یا همسری نیکو باشد. مهم‌ترین وظایف و نقش پدرانه و همسرانه در دنیای امروز برای مردان مسلح شدن آنها به دانش‌هایی است که به اداره خانواده کمک می‌کند. چرا که جامعه‌شناسان هم پذیرفته‌اند که ریاست خانواده با مرد است و پدران امروز نیازمند آن هستند که در روز مطالبی را راجع به بهبود روابط با همسر و فرزندانشان بخوانند. البته نیاز نیست آنها در این زمینه به تخصص‌های خاصی رو آورند بلکه مطالعه متون به زبان ساده نیز راهگشا است.

آنها باید بدانند فقط نقش تأمین معاش ندارند و مهم‌ترین کارشان تربیت فرزند است. پدری که در دو نسل قبل روابط پدری و همسری آموزش دیده است و حالا در دنیای به ظاهر مدرن زندگی می‌کند باید فرزندی تربیت کند که تا 20 سال دیگر زندگی موفقی داشته باشد، بنابراین او چاره‌ای ندارد جز اینکه با دانش روز پیش رود

دکتر شریفی یزدی اضافه می‌کند: «بیش از درصد پدر و مادرها در ایفای این نقش دچار نقص هستند و 60 درصد آنها تنها به تأمین نیازهای معنوی فرزندانشان می‌پردازند و کمتر از 10 درصد پدران هستند که به‌طور واقعی برای تربیت فرزند و چگونگی تعامل با آن به مطالعه و تحقیق می‌پردازند.»

 

 

 

فرآوری: نسرین صفری

بخش خانواده ایرانی تبیان

منابع:نی نی سایت/ سایت آفتاب

 

منبع : tebyan.net