شکل‌گیری شخصیت فرزندان در مسیری صحیح و رشد عاطفی آنها در سایه اقتدار و حمایت‌های پدرانه از مهم‌ترین عللی است که از دیدگاه روانشناسان توجه به نقش پدر در خانواده و استحکام بخشیدن به تعاملات میان او و فرزندان را ضروری می‌سازد.


فرزندان با طلوع لبخند پدر، هر صبح تولد خورشید را سلام می‌گویند و در پناه شانه‌های استوارش تاریکی‌ها را در کوله‌بار تنهایی می‌گذارند، به آسمان مهتابی امید چشم دوخته و در آرزوی ملاقات با فردایی روشن به خواب می‌روند. پدر، کارگردان قدرتمند زندگی کودک است. از نگاه فرزندان، مهربان‌ترین مرد خانه، به سناریوی زندگی رنگ محبت و آشتی می‌بخشد تا آنها آرزوهای رنگارنگ کودکی‌شان را در آسمان بی‌خیالی به پرواز درآورند و آفتابی‌ترین روزهای زندگی‌شان را جشن بگیرند.

دستان پدر، مأمنی است که در آن جوانه‌های محبت ریشه می‌دواند تا روزی سایه‌‌سار روزهای پردغدغه فرزندان شود، روزی که تلاش‌های پدرانه برای به ثمر نشستن درخت زندگی نتیجه خواهد داد و نهال‌های روزهای توفانی در بارش شکوفه‌های مهر خانواده، رایحه خوش زیستن را استشمام خواهند کرد.

از نگاه فرزندان، مهربان‌ترین مرد خانه، به سناریوی زندگی رنگ محبت و آشتی می‌بخشد تا آنها آرزوهای رنگارنگ کودکی‌شان را در آسمان بی‌خیالی به پرواز درآورند و آفتابی‌ترین روزهای زندگی‌شان را جشن بگیرند.

حضوری پویا و تأثیرگذار

 مهم‌ترین و ماندنی‌ترین رابطه عاطفی در جوامع انسانی، پیوند‌های خانوادگی و رابطه میان والدین و فرزندان است. در جوامع انسانی با رشد و افزایش جمعیت، روابط افراد و شیوه‌های زندگی اجتماعی دستخوش تغییرات زیادی شده است و این مسئله در خانواده‌های امروزی نیز دیده می‌شود. این روانشناس اضافه می‌کند، پرورش فرزندانی سالم و توانمند از لحاظ جسمی و روانی که توانایی رویارویی با چالش‌ها و گذر سالم از جامعه سنتی به مدرنیته را داشته باشند، نیازمند حضور والدینی است که از سطح سلامت روان و بینش‌های تربیتی معقول و تأثیرگذار برخوردار باشند. بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که نقش والدین در جامعه امروزی بسیار حائز اهمیت است و همانگونه که از پدران انتظار می‌رود برای رسیدن به آرمان‌های یک جامعه موفق، از هیچ تلاش و تعلیمی دریغ نورزند، باید به حقوق آنها احترام گذاشته شود و به سلامت روان و جسم آنها در خانواده اهمیت داد. تجربه نشان می‌دهد و نقش الگوهای رفتاری پدران در تربیت فرزندان غیرقابل انکار است.

این روانشناس می‌گوید، باید توجه داشت تأثیرگذاری نقش پدر و شیوه‌های تربیتی که او با فرزندان پسر برقرار می‌کند با اثربخشی رابطه پدر با دختران متفاوت است.

پسران در کسب موفقیت‌های تحصیلی، انتخاب شغل و شیوه گزینش گروه همسالان در برقراری تعامل با اعضای خانواده بیشتر از پدر الگوپذیری می‌کنند.

دختران نیز با اعتماد و تکیه بر پدر در زندگی اهدافشان را دنبال کرده و حضور موفق پدر در خانواده، تضمین کننده روابط سازگارانه فرزندان با همسرشان در آینده خواهد بود.

لزوم احترام به پدر در خانواده

دکتر سعید معدنی جامعه‌شناس در خصوص اهمیت نقش پدر در خانواده می‌گوید، بدون شک جامعه‌ای موفق و پیروز است که منابع انسانی آن کوشا، فهیم و پرتلاش باشند. به عبارت دیگر جوامع پیشرفت خود را مدیون والدینی هستند که با آگاهی و درایت فرزندشان را در مسیری صحیح تربیت می‌کنند و در این بین نقش پدر بسیار مهم و تأثیرگذار است پدران از گذشته تاکنون در کانون خانواده‌ها نقش مدیریتی و کلیدی را ایفا کرده‌اند.

به عقیده این جامعه‌شناس، از منظر اجتماعی، پدران جوامع نوین امروزی، درگیر نظام فرزندسالاری شده‌اند به‌طوری که اهداف و مسیر زندگی‌شان را در راستایی قرار داده‌اند که همگام با مسیر موفقیت فرزندشان باشد. آنها به قدری تلاش می‌کنند که فرزندشان در آینده فردی موفق و سربلند برای خانواده و جامعه باشد، از این‌رو اهمیت به نقش پدر در خانواده و توجه به حقوق و وظایفی که فرزندان در قبال او دارند قابل توجه است.

دکتر معدنی اضافه می‌کند، فرزندان باید به نظریات و عقاید پدرانشان احترام گذاشته و با گام برداشتن در مسیری صحیح و افتخارآفرین سعی کنند در مسیری که به نفع آنها است، حرکت کنند. این جامعه‌شناس معتقد است، بدون شک، آرزوی هر پدری موفقیت فرزندش در ابعاد مختلف اجتماعی و خانوادگی است. بنابراین تلاش برای دستیابی به یک زندگی مناسب براساس ارزش‌ها و نیازهای جامعه، به نوعی ادا کردن دین نسبت به پدر است. فرزند صالح، کسی است که وقتی پدرش به او نگاه می‌کند و یا به یاد او می‌افتد، به او افتخار کند.

تلاش برای دستیابی به یک زندگی مناسب براساس ارزش‌ها و نیازهای جامعه، به نوعی ادا کردن دین نسبت به پدر است.

الگوپذیری

تحقیقات نشان می‌دهد، نقش پدر در تربیت فرزندان بویژه در دوران کودکی بسیار تأثیرگذار است. به عقیده محققان، الگوپذیری و همانندسازی از پدر در دوران کودکی بویژه 2 تا 6 سالگی انجام گرفته و بی‌توجهی به کودکان، تبعات منفی تربیتی را بر جای خواهد گذاشت. بهعبارت دیگر حضور پررنگ پدر در خانواده و اعمال شیوه‌های تربیتی صحیح باعث می‌شود فرزندان نقش مدیریتی پدر را پذیرفته و خصوصیات اخلاقی و اجتماعی مثبتی را مانند تعهد و مسئولیت‌پذیری، وجدانیات، برقراری تعاملات مثبت با افراد و گزینش مناسب گروه‌های همسالان را فرا گیرند.

 

دکتر بهزاد رمضانی روانشناس در این خصوص معتقد است، بدیهی است مسئله ازدواج بر مسئولیت‌های افراد اضافه می‌کند و از آنجایی که مدیریت اقتصادی خانواده برعهده پدر است، این تعهد، زمان و انرژی زیادی را به خود اختصاص می‌دهد و خواسته یا ناخواسته ممکن است، مسئولیت‌های دیگر پدران را تحت تأثیر قرار داده و محدود سازد. اما باید توجه داشت، اقتدار پدر در خانواده و توجه به مسئولیت تربیتی فرزندان به اندازه تأمین آسایش فرزندان اهمیت دارد و اگر قرار است تا فرزندانی با ویژگی‌های مطلوب پرورش پیدا کنند و لزوم احترام به حقوق والدین را درک کنند، نیاز است تا پدران نقش پررنگ‌تر و حضوری بیشتر را در خانواده ایفا کنند. به‌طور کلی رابطه متعادلی مبتنی بر قدرت و احترام متقابل در خانواده پی‌ریزی شده و رشددهنده ملاک‌های متعادل‌تر و اعتمادبه‌نفس حقیقی است و در نهایت موفقیت بیشتر هر یک از اعضا و استحکام پایه‌های بنیان‌ خانواده را دربردارد.

اسلام و حقوق پدر

 در آیات و احادیث و روایات دینی مکرراً بر رعایت حقوق والدین و احترام به آنها توصیه شده است خداوند در آیه 23 سوره اسرا حکم می‌کند فقط خداوند را پرستش کنید و در کنار این پرستش به والدین خود احسان کنید.

بنابراین، احسان به والدین به اندازه‌ای اهمیت دارد که در قرآن کریم پس از اطاعت از خداوند مطرح شده است. امام سجاد (ع) نیز پدر را ریشه و اصل فرزند معرفی می‌کند و پدر را به نوعی سرچشمه همه کمالات فرزند معرفی می‌کند. 

 احسان کردن، گفتار پسندیده با پدر، مهربان بودن، دعا کردن در حق او و رعایت کردن ادب از جمله حقوقی است که پدر بر فرزندان دارد. به‌طوری که در آیه 23 سوره اسرا آمده است، در صحبت کردن با والدین ادب را رعایت کنید. نیازهای آنها را قبل از درخواست برآورده سازید و با رحمت و مهربانی به آنها نگاه کنید. در هنگام سالمندی از آنها مواظبت کنید و این کار را به دیگران واگذار نکنید. احترام به حقوق پدران در تمام دوران بویژه روزگار کهنسالی و سالمندی از وظایف اصلی فرزندان است. پدران چشم انتظار هستند تا در سال‌های کهولت، شاهد به بار نشستن ثمره‌های زندگی‌شان باشند و انتظاری جز محبت و احترام ندارند.

بخش خانواده ایرانی تبیان


منبع : tebyan.net