زبان یکی از مهمترین وسیله های ارتباطی میان افراد است. افراد یک جامعه جهت برقراری رابطه و تعامل با دیگران ناگزیر به استفاده از آن هستند. اگرچه با بیان کلمه زبان، در نگاه اول، زبان بیانی تصور می شود، ولی زبان می تواند زبان ادراکی، کتبی، یا زبان اشاره نیز باشد. آنچه مسلم است وسیله اصلی هر مراوده انسانی را زبان بیانی تشکیل می دهد. زبان بیانی نیز همان به لفظ درآوردن زبان ادراکی و درونی است. نتیجه زبان درونی همان گفتار است که در قالب الفاظ برای دیگران قابل درک می باشد و آنچه در ذهن ما می گذرد را برای دیگران آشکار می کند.

زبان در مراحل اولیه زندگی

کودکان به هنگام تولد با حرکات ظریف بدنی به دیگران پاسخ می دهند. در واقع گریه آغازین کودک، اولین صدای او در رابطه با این جهان پهناور است. درحدود 6 ماهگی با غان و غون از صدای خود لذت می برد و توجه دیگران را از طریق درآوردن صداهای نامفهوم جلب می کند. از حدود ده ماهگی تکرار کلمات و تقلید صدای دیگران را شروع می کند و از 11 ماهگی کلماتی چون ماما، بابا، آب و الفاظ ساده ای از این قبیل را بیان می کند. از حدود 2سالگی گفتار وی دو کلمه ای است. جملات مختصر هستند و معمولاً اسم، فعل و یا صفت می باشد. در 2 سالگی کودک حداقل چند صد لغت را می داند و در 3 سالگی این تعداد حدوداً به 0 تا 1000 کلمه می رسد.

کودک ناشنوا تا ده ماهگی هیچ تفاوتی با کودک سالم عادی ندارد اما از 11 ماهگی کودک سالم کلمات ساده ای چون بابا، ماما و الفاظی از این قبیل را بیان می کند. در حالی که کودک ناشنوا از عهده انجام این عمل برنمی آید.

تفاوت کودکان عادی با کودکان استثنایی در مراحل رشد گفتار کاملاً آشکار است. به عنوان مثال کودک ناشنوا تا ده ماهگی هیچ تفاوتی با کودک سالم عادی ندارد اما از 11 ماهگی کودک سالم کلمات ساده ای چون بابا، ماما و الفاظی از این قبیل را بیان می کند. در حالی که کودک ناشنوا از عهده انجام این عمل برنمی آید. با این حال آموزش گفتار این کودکان از طریق انجام تمرینات لب خوانی میسر است.  از آنجا که شناخت مراحل رشد گفتاری ، علل اختلالات گفتاری و روش های درمانی آن بسیار کمک کننده است ،در اینجا به دو نمونه از اختلالات تکلمی اشاره می کنیم:

این کودکان دچار اختلالاتی در گفتار، خواندن و حتی در مواردی شمردن هستند و به طور کلی از بیان مقصود خود عاجزند. ناگویایی انواع مختلفی دارد که مهم ترین آنها «افازی بیانی» و «افازی ادراکی» است. در واقع افازی حاصل آسیب های مغزی و قطع جریان خون به مغز است که شدت و ضعف دارد.  ممکن است همراه آن ناتوانی جسمی نیز مشاهده شود که رایج ترین آن فلجی اعضای بدن است که معمولاً سمت راست بدن شخص به آن مبتلا می شود. این نارسایی نیز با برنامه صحیح توان بخشی برطرف می شود. برترین و مؤثرترین راه درمانی برای افراد افازیک ترتیب برنامه صحیح گفتار درمانی توسط متخصصین این رشته است.    
درمان نارسایی های تکلمی مدت زمان زیادی می طلبد و به صبر و حوصله زیاد نیازدارد.

 لکنت زبان

اختلال تکلم در افراد ممکن است که علل مختلفی داشته باشد. ناشنوایی، عقب ماندگی ذهنی، ضایعات مغزی (افزی)، وجود نارسایی دردستگاه صوتی که هرکدام  به نوعی در نارسایی تکلم و گفتار مؤثر هستند.

لکنت زبان به عنوان یک عارضه همواره توجه دیگران را به خود جلب کرده و فرد مبتلا به لکنت، از داشتن این نقص رنج می برد. کودکان درسنین فراگیری تکلم به آن مبتلا می شوند و تشدید این نقص گفتاری در سنین 2 تا 7 سالگی بیشتر دیده شده است. معمولاً در دو دوره زندگی کودک این نقص بیشتر مشاهده می شود. یکی در آغاز فراگیری گفتار و دیگری هنگام ورود به مدرسه. از علایم لکنت می توان به تکرار برخی حروف بخصوص ساخت آغازین کلمه، توقف و مکث در هنگام تکلم و فشار آوردن در تکرار بعضی از حروف و کلمات دشوار، اشاره کرد.

عوامل مؤثر در پیدایش لکنت

مشکلات خانوادگی و اجتماعی، الگوی غلط و یا ترس های ناگهانی ممکن است فرد را به لکنت مبتلا کند. بیشتر والدین از وجود لکنت در فرزندانشان احساس نگرانی می کنند و واکنش نامعقول آنان در مقابل این عارضه تأثیر منفی در روحیه کودک می گذارد و حتی ممکن است این نقص تکلمی را تشدید نماید. خجالتی بودن کودک نیز می تواند یکی از علل ابتلا به این عارضه باشد. دو زبانه بودن محیط زندگی کودک نیز در ایجاد لکنت زبان مؤثر است.

راه های درمان لکنت

برای درمان لکنت مهم ترین راه، خود درمانی است. به این طریق که فردی که دچار لکنت است باید کم رویی و کم حرفی را کنار گذاشته و از صحبت کردن میان جمع ابایی نداشته باشد. از دیگر روش ها گفتار درمانی است. گفتار درمانی در مورد افرادی که به دلایل فیزیکی، روانی و محیطی و یا هر علتی قادر به تکلم صحیح و روان نیستند انجام می شود. به هرحال درمان نارسایی های گفتاری زمانی طولانی می طلبد و بزرگسالان در مراحل درمان باید صبر و حوصله به خرج دهند تا فرد از ادامه درمان منصرف نشود و به مرحله قبل از درمان منصرف نشود و به مرحله قبل از درمان بازنگردد. عکس العمل نامعقول اطرافیان ممکن است امید به بهبودی را در فرد کاهش دهد و حتی وی را به همان الگوی نارسایی بازگرداند.

مدرسه علمیه نرجس- با تلخیص

تنظیم برای تبیان:کهتری

مقالات مرتبط

م م م ن خو خو خو بم

آرام صحبت کن!

چرا کودک خردسال دچار لکنت می شود ؟

بیا کمکت کنم

کودک اما با شخصیت

لطفا خجالتیش نکنید

در مقابل لکنت زبان کودک چه برخوردی داشته باشیم؟

نقش والدین در ارتباط با لکنت زبان کودک

 چگونه می توان به کمک کودک لکنتی کمک کرد؟                         

منبع : tebyan.net