اگر فرزندی موفق می خواهید...


روش‌های تقویت عزت نفس در کودکان و نوجوانان را در طی دو مقاله مورد بررسی قرار دادیم .

برای ساختن محیطی که باعث رشد و پرورش عزت نفس در کودک می شود توجه به 18نکته ، ارزشمند و مفید است . در مقاله ی قبل 4 مورد اساسی را همراه با مصادیق کاربردی اش بررسی کردیم. مواردی شامل : " پذیرش کودک به عنوان فردی ارزشمند  "، " ایجاد محیطی سرشار از اعتماد  " ، " رعایت احترام متقابل   " و " رعایت عدل و انصاف بین فرزندان" .

در این مقاله به 14 مورد کلیدی دیگر اشاره می کنیم  :

1 ـ انتظارات و معیارهای معقول و منطقی از خود و فرزندانتان داشته باشید.

خوب است والدین موقعیت‌هایی را برای فرزندانشان فراهم کنند که همراه با موفقیت باشد، زیرا می‌توانند از این طریق، زمینه‌ای برای رقابت سالم بین آنان به وجود آورند.

2 ـ ارج نهادن به سعی و پیشرفت کودکان .  زمانی که کودکان کاری را درست انجام می‌دهند، با حمایت خود موجب رشد و تقویت آن‌ها شوید؛ و از همکاری و مشارکت آنها در انجام فعالیت‌های گوناگون قدردانی کنید.

3ـ سعی کنید با تحسین و تمجید به موقع و مناسب،‌ پیشرفت آن‌ها را تسریع کنید. هر کودکی قادر است از اشتباهاتش درس بگیرد و چنانچه در انجام کاری شکست بخورد، دوست دارد با دوباره و بهتر انجام دادن آن، حتماً موفق و پیروز شود.

4ـ از هر گونه قضاوت منفی اجتناب ورزید، زیرا در این صورت کودک شما نسبت به قضاوت دیگران حساس خواهد شد.

5ـ از هر گونه اظهارنظری که موجب تحقیر و کوچک شمردن کودکان شود، جداً اجتناب ورزید. هیچ‌گاه برچسب‌های منفی به آن‌ها نزنید؛ زیرا مصداق این جمله را دارد: «آن چه که تو درباره‌ی من می‌اندیشی، همان است که من درباره‌ی خودم می‌اندیشم و آن چه من درباره‌ی خودم می‌اندیشم، همان خواهم بود».

6ـ حمایت مشخص از کمک فرزندانتان به مراقبت و تحسین خشک و خالی بهتر است. برای مثال می‌توان گفت: «از خوش‌رفتاریت نسبت به خواهر کوچکت خیلی خوشم آمد»، و یا «از این که کمک کردی ظرف‌ها را بشویم، متشکرم؛ ظرف‌ها با کمک تو سریع‌تر و بهتر شسته شدند».
آن چه که تو درباره‌ی من می‌اندیشی، همان است که من درباره‌ی خودم می‌اندیشم و آن چه من درباره‌ی خودم می‌اندیشم، همان خواهم بود.

7ـ تشویق، به کودکان این امکان را می‌دهد که ویژگی‌های منحصر به فرد خود را بشناسند. این کار باعث تسلط بیش‌تر آنان بر محیط‌شان می‌شود.

8ـ به احساسات کودکان اهمیت دهید، به آن‌ها کمک کنید تا بتوانند اعمال و رفتارشان را تحت کنترل خود درآورند و با استفاده از روش‌های سالم برون‌ریزی، آن‌ها را ابراز دارند.

9ـ وقتی رفتار ناشایستی از کودکان سر می‌زند، علت ناشایسته بودن  آن رفتار را برای او توضیح دهید. به این ترتیب آنها می‌فهمند که چرا انجام بعضی رفتارها نادرست و غلط است؛ و آن را تکرار نمی‌کنند. همین‌طور علت رفتارهای خوب و پسندیده‌ی کودکان را نیز برای آنها توضیح دهید؛ تا موجب تکرار این گونه رفتارها شوید.

10ـ الگویی مثبت‌اندیش برای فرزند خود باشید ـ چنان چه بیش از اندازه نسبت به خویشتن، توانایی‌ها و محدودیت‌های خود سخت‌گیر، بدبین و غیرمنطقی باشید، فرزندتان احتمالاً مثل شما خواهد شد.

11ـ باورها و اعتقادات نادرست فرزند خود را شناخته و آن‌ها را بازسازی کنید. دکتر مسینگر در کتاب خود می‌نویسد: «یکی از وظایف مهم هر پدر و مادری این است که اعتقادات نامعقول و نادرست فرزندانشان را نسبت به وجود خودشان شناخته و آن‌ها را اصلاح کنند. زیرا، این تفکرات و برداشت‌های نادرست می‌تواند در آن‌ها ریشه گرفته و برای کودک به صورت واقعیت هایی عینی درآید. این باورها می‌توانند درباره‌ی کمال‌گرایی، جذابیتِ ظاهری، توانایی‌ها، استعدادهای او و یا هر موضوع دیگری باشد. برای نمونه کودکی که در تمام درس‌های خود نمره‌ای خوب گرفته ولی در درس ریاضی ضعیف است، ممکن است بگوید: «من شاگرد بدی هستم ... درس ریاضی را اصلاً نمی‌فهمم». این گفته‌ی او نه تنها اشتباه محض است، بلکه ممکن است به صورت باوری مسلم برای او جا افتاده،‌بعدها نیز موجب شکست‌های پی در پی او شود. در چنین مواقعی فرزند خود را تشویق کنید تا واقعیت را آن طور که هست ببیند و با جملات هدفمند و منصفانه‌ی خود او را راهنمایی کنید. برای مثال، به او بگویید: «تو شاگرد خوبی هستی. در تمام درس‌های خود نمره‌ی خوبی گرفتی. حساب و ریاضی تنها یک درس است و تو تنها در این درس به تمرین احتیاج داری.»
یکی از وظایف مهم هر پدر و مادری این است که اعتقادات نامعقول و نادرست فرزندانشان را نسبت به وجود خودشان شناخته و آن‌ها را اصلاح کنند. زیرا، این تفکرات و برداشت‌های نادرست می‌تواند در آن‌ها ریشه گرفته و برای کودک به صورت واقعیت هایی عینی درآید.

12ـ نسبت به فرزندان خود مهربان و صبور باشید ـ عشق و محبت شما می‌تواند تا حد زیادی موجب تقویت عزت نفس فرزندتان شود. او را در آغوش گرفته و به او بگویید که از داشتن او احساس غرور و افتخار می‌کنید. روی تکه‌کاغذی بنویسید: «تو خیلی خوبی». و آن را در ظرف غذای او بگذارید. بچه‌ها، محبتی را که از دل بلند شود، به راحتی درک می‌کنند.

13ـ سعی کنید محیط خانه را امن و به دور از هر گونه اضطراب و دلهره‌نگه دارید ـ کودکی که در محیط خانه احساس امنیت و آرامش نکند و یا با او بدرفتاری شود و دائم مورد لعن و دشنام قرار گیرد، عزت‌نفس اش از بین رفته و از بودن در محیط خانه و جمع خانواده مأیوس و دلسرد می‌شود.

14ـ در بعضی موارد والدین با رفتارهایی که انجام می‌دهند، موجب بروز احساس گناه و پشیمانی در فرزند خود می‌شوند. زمانی که کودکان دچار این احساس می‌شوند، تنها با مطیع‌تر شدن نسبت به والدین، مربیان و یا مراجع قدرت، می‌توانند احساس گناه و پشیمانی خود را کاهش دهند. این احساسات در آینده، موجب بروز وسواس در کودکان می‌شود. برخی از والدین با برانگیختن احساس گناه در فرزندان خود، آنان را از هر گونه ابراز وجودی باز می‌دارند و بدین ترتیب حس اعتماد به نفس و عزت نفس آن‌ها را تضعیف می‌کنند.
منبع : برگرفته از کتاب " پرورش اعتماد به نفس در کودکان و نوجوانان " – نویسنده : ماندانا سلحشور