آکاایران: عصبانیت در کودکان و نحوه برخورد مناسب با آن

آکاایران: عصبانیت در کودکان و نحوه برخورد مناسب با آن

چرا کودکان ناگهان بدخلق و عصبانی می‌شوند؟

اختصاصیآکا ایران: 

گاهی اوقات کودکان بدون هیچ دلیل مشخصی شروع به بدخلقی، عصبانیت، ابراز خشم و حتی رفتارهای خشونت‌آمیز ناگهانی می‌کنند. بدخلقی و عصبانیت کودکان باعث می‌شود که یک شام خانوادگی دل‌نشین ناگهان به آشفته‌بازاری از بهانه‌گیری، غر زدن و جیغ‌های دل‌خراش تبدیل شود تنها به این دلیل که نی نوشیدنی فرزند خردسالتان اندکی خم شده است. بدخلقی و عصبانیت ناگهانی کودکان نوپا که بیشتر در سنین یک تا سه‌سالگی بروز می‌کند، می‌تواند بسیار آزاردهنده و ناخوشایند باشد.

علیرغم اینکه بدخلقی و عصبانیت ناگهانی کودک گاهی باعث شود فکر کنید که فرزندتان به شخصی خودکامه و یک‌دنده تبدیل خواهد شد ولی بیشتر اوقات این اقدام، واکنشی افراطی و البته طبیعی به ناراحتی و سرخوردگی لحظه‌ای از مسائل پیش‌پاافتاده است.

کلیر گاپ، مدرس رشته‌ی روانشناسی رفتاری کودک در دانشگاه کالیفرنیا می‌گوید: بدخلقی و عصبانیت ناگهانی کودکان درواقع جایگزینی برای بیان احساسات آنی در قالب کلمات تا قبل از کامل شدن توانایی صحبت کردن است. در این رده‌ی سنی دایره‌ی لغات کودک بسیار محدود است و در مواقعی که نمی‌تواند به سرعت منظورش را بیان کند، ناراحت و سرخورده می‌شود و این احساس را در قالب بدخلقی و عصبانیت بروز می‌دهد.

 راهکارهایی برای برخورد مناسب با عصبانیت در کودکان

عصبانیت در کودکان و نحوه برخورد مناسب با آن -آکاعصبانیت در کودکان

  • آرمش خود را از حفظ کنید: بدخلقی ناگهانی کودک به همراه لگدزدن، جیغ کشیدن و یا غلت زدن روی زمین زیاد منظره‌ی چشم‌نوازی نیست. در این مواقع کودک ممکن است به پرتاب اشیاء، ضربه زدن به دیگران و حتی حبس نفس تا مرز کبودی نیز اقدام کند ولی تمام این حرکات حتی حبس نفس، برای یک کودک نوپای عصبانی واکنش‌های طبیعی هستند.
    وقتی کودک بدخلق و عصبانی می‌شود و دیگر گفتگوی منطقی ثمری ندارد و فریاد زدن یا تهدید نیز اوضاع را بدتر می‌کند. تنها برخورد مناسب، سکوت و انتظار برای فروکش کردن این خشم کودکانه است. در این مواقع ترک کودک و تنها گذاشتن طولانی‌مدت او نیز تأثیر منفی دارد و حس رها شدن، ممکن است باعث طولانی‌تر شدن درماندگی و ناراحتی کودک شود. بدخلقی کودک می‌تواند با وحشت‌زدگی نیز همراه باشد و حضور شما کمک روحی مؤثری برای او خواهد بود. فقط درصورتی‌که نمی‌توانید ناراحتی و خشم خود را کنترل کنید برای چند دقیقه و تا آرام شدن کودک و فروکش کردن خشمتان محل را ترک کنید.

بعض از متخصصان معتقدند که در آغوش کشیدن کودک (البته اگر زیاد تقلا و واکنش‌های فیزیکی نشان نمی‌دهد) می‌تواند برای او آرامش‌بخش باشد. ولی عده‌ای نیز این اقدام را نوعی تشویق به تکرار بدخلقی می‌دانند و بهترین واکنش را بی‌توجهی کامل تا زمان آرام شدن عنوان می‌کنند. حتی ممکن است تنها گذاشتن کودک به مدت کوتاه نیز برای توقف این شرایط مؤثر باشد.
با امتحان هر کدام از این راه‌کارها در موقعیت‌های مختلف می‌توانید برخورد مناسب با بدخلقی و عصبانیت ناگهانی کودکتان را مشخص کنید و هر کدام را که مؤثر بود به عنوان راهکار همیشگی انتخاب نمایید.

  • به خاطر داشته باشید که شما بزرگ‌سال هستید: مهم نیست که بدخلقی و واکنش‌های حاصل از آن در کودکتان چقدر طول می‌کشد، به‌هیچ‌عنوان تسلیم خواسته‌ی نامعقول او نشوید و سعی نکنید که با فرزند خشمگینتان مذاکره کنید. بسیاری از والدین برای خاتمه دادن فوری این وضعیت در مکان‌های عمومی، به‌سرعت تسلیم خواسته‌ی کودکشان می‌شوند. نگران دیدگاه دیگران نباشید زیرا اکثر آن‌ها شرایطی مشابه را تجربه کرده‌اند.
    با انعطاف‌پذیری در برابر کودکتان به او نشان می‌دهید که جیغ کشیدن و لگدزدن راه خوبی برای رسیدن به خواسته‌هایش است و از آن به بعد این واکنش‌ها را همیشه تکرار خواهد کرد. به‌علاوه در این شرایط کودک کلافه و سردرگم است و دیدن شما در حال دستپاچگی و اضطراب هیچ کمکی به او نخواهد کرد.
    اگر دیدی که بدخلقی و عصبانیت کودک شما به حدی رسیده است که به افراد دیگر و حیوانات اهلی صدمه می‌رساند یا با پرتاب اشیاء ایجاد خسارت می‌کند، به‌سرعت او را در آغوش گرفته و به یک محل خلوت و امن ببرید. به او بگویید که او را به این محل آورده‌اید چون به دیگران آسیب رسانده و تا آرام نشود همین‌جا خواهید ماند. علاوه بر این شلوغی و ازدحام اماکن عمومی باعث شدت گرفتن واکنش‌های ناشی از بدخلقی می‌شود و به همین دلیل ترک کردن موقت این اماکن تا زمان ساکت شدن کودک اقدام مناسبی است.
  • تنها گذاشتن کودک برای مدت کوتاه: بعد از رسیدن کودک به 18 ماهگی و بسته به خصوصیات اخلافی او، تنها گذاشتن کوتاه‌مدت در هنگام بروز بدخلقی و عصبانیت می‌تواند راه مناسبی برای کنترل احساسات باشد به‌خصوص اگر روش‌های دیگر برای رفع این مشکل تأثیری نداشته باشد. تنها گذاشتن کودک در یک محیط آرام، امن و ترجیحاً کسالت‌آور برای مدت خیلی کوتاه (حدود یک دقیقه به ازای هر سال سن) درس خوبی برای خودداری و کنترل خشم است. به کودکتان بگویید که چرا این کار را می‌کنید و البته به او اطمینان بدهید که زود برمی‌گردید. اجازه ندهید کودکتان این کار شما را به‌عنوان تنبیه تلقی کند. اگر کودک از ماندن در محل ساکت خودداری کرد با پشتکار ولی به‌آرامی بازهم او را به همان محل بازگردانید و تنهایش بگذارید. ضمن رعایت مسائل ایمنی در مدت تنها بودن، به کودک توجهی نشان ندهید و سعی کنید توجهش را نیز جلب نکنید.
  •  صحبت با کودک بعد از آرام شدن: وقتی طوفان خشم فرزند خردسالتان فروکش کرد او را در آغوش بگیرید و در مورد رفتارش با او صحبت کنید. سعی کنید در این گفتگو از کلمات کودکانه و جمله‌های کوتاه استفاده کنید. می‌توانید دلیل عصبانیت او را برایش توضیح دهید و بدین ترتیب او به مرور درک خواهد کرد که بیان مشکلاتش در قالب کلمات، راه ساده‌تری برای حل آن‌هاست. با آرامش و لحن ملایم به او بگویید که وقتی جیغ می‌کشد شما متوجه مشکلش نمی‌شوید.
  • عشق و علاقه‌ی خودتان را به کودک نشان دهید: وقتی کودک کاملاً آرام است و مشکلی ندارد زمان مناسبی برای صحبت کردن در مورد بدخلقی و برقراری رابطه‌ی احساسی با اوست. او را در آغوش بگیرید و به او بگویید که چقدر دوستش دارید. نشان دادن قدردانی‌تان از رفتار مناسب کودک و اینکه توانسته‌اید با او در آرامش صحبت کنید، اهمیت زیادی دارد.
  • پیشگیری از مشکلاتی که کودک را بدخلق می‌کند: با دقت در رفتار کودک در مکان‌ها و شرایط مختلف می‌توانید بسیاری از دلایل بدخلقی و عصبانیت او را مشخص کرده و اقدامات لازم را انجام دهید. بعضی از دلایل بدخلقی کودک از جمله گرسنگی و یا بی‌قراری هنگام غروب به راحتی قابل‌حل هستند.
    اگر تغییر مکان ناگهانی و یا شروع غیرمترقبه‌ی فعالیتی کودک را عصبانی می‌کند، می‌توانید قبل از اقدام به این کار به او اطلاع بدهید. وقتی کودک کمی قبل از ترک محل بازی برای خوردن غذا، از این مسئله آگاه می‌شود، به‌جای نشان دادن واکنش منفی خود را با آن تطبیق می‌دهد.
    اگر قبل از شروع بدخلقی و عصبانیت کودک متوجه نشانه‌های آن شدید می‌توانید با اقداماتی ساده مثل دادن اسباب‌بازی موردعلاقه یا حتی یک شکلک خنده‌دار حواس او را پرت کنید.
    کودک شما در آستانه‌ی مستقل شدن است پس هر وقت فرصت مناسبی پیش آمد به او حق انتخاب بدهید. این کار به کودک اعتمادبه‌نفس و دلگرمی می‌دهد.
     تعداد پاسخ‌های منفی که به کودکتان می‌دهید را کنترل کنید. اگر در طول روز مرتباً در حال ممانعت او از انجام کارهایی که دوست دارد هستید، ناخواسته فشار روانی و اضطراب زیادی برای هردویتان به وجود خواهید آورد که نهایتاً به شکل بدخلقی و عصبانیت بروز خواهد کرد.
  •  کنترل عوارض حاصل از بدخلقی و عصبانیت کودک: علیرغم اینکه بدخلقی و عصبانیت جزئی از رفتارهای طبیعی کودکان نوپا محسوب می‌شود ولی نظارت بر عوارض و مشکلات احتمالی حاصل از آن اقدام عاقلانه‌ای است. علاوه بر دلایل طبیعی، خصوصیات ژنتیکی و بیماری‌های خاص نیز ممکن است باعث بدخلقی کودک شود.
     اگر کودکتان بیش‌ازحد بدخلقی نشان می‌دهد و این کار او با شدت زیاد و صدمه زدن به خودش و دیگران همراه است با یک متخصص مشورت کنید. مشاوره‌ی تخصصی، شما را با روال طبیعی تغییرات خلق‌وخو و رفتار کودک آشنا می‌کند و از بروز مشکلات جسمی یا روحی حاد جلوگیری خواهد کرد و همین‌طور راهکاری برای کنترل این مشکل پیش پای شما خواهد گذاشت.

بر اساس بعضی از یافته‌های جدید علم پزشکی، یکی از عوارض احتمالی کمبود آهن در کودکان نوپا حبس نفس برای مدت طولانی و نگران‌کننده است. بهتر در صورت مشاهده‌ی این عارضه با دکتر متخصص مشورت کنید.

مترجم: محسن یزدانی

منبع :