آکاایران: مشکلات رفتاری کودکان و درمان آن ‌ها بخش اول

آکاایران: مشکلات رفتاری کودکان و درمان آن ها بخش اول

اختصاصیآکا ایران: 

به‌ جرئت می‌توان گفت که کودکان نوپا در شیرین‌ترین و دوست‌داشتنی‌ترین دوران عمر خود هستند ولی متأسفانه این دوران گاهی با یکسری مشکلات رفتاری خاص همراه است که تبعات ناخوشایندی به همراه دارند و می‌توانند برای خود کودک و دیگران مشکل‌ساز باشند. خوشبختانه این مشکلات رفتاری کودکان نوپا با اندکی توجه به‌راحتی قابل اصلاح است و می‌تواند با عادت‌های مناسب‌تری جایگزین شود. در قسمت اول به بارزترین این مشکلات یعنی پرخاشگری، ضربه زدن و گاز گرفتن اطرافیان و راه‌های برای اصلاح آن‌ها می‌پردازیم.

دلایل پرخاشگری، ضربه زدن و گاز گرفتن اطرافیان توسط کودکان نوپا

مشکلات رفتاری کودکان و درمان آن  ها بخش اول -آکامشکلات رفتاری کودکان و درمان آن  ها بخش اول

ممکن است عجیب به نظر برسد ولی پرخاشگری یکی از مراحل طبیعی رشد کودکان نوپا به‌حساب می‌آید. کودکان نوپا در حال آشنا شدن با مهارت برقراری ارتباط کلامی هستند و همین‌طور علاقه‌ی زیادی به مستقل شدن دارند ولی ناتوانی در برقراری ارتباط و انجام کارهای موردعلاقه، معمولاً پرخاشگری منجر می‌شود.

 به گفته‌ی نادین بلاک مدیر اجرایی مرکز انضباط مؤثر در دانشگاه کولومبوس، این‌گونه رفتار و به‌طور خاص ضربه زدن و گاز گرفتن تا حد مشخصی لازمه‌ی رشد شخصیت کودکان نوپا و گذر از این مرحله‌ی عمر محسوب می‌شود. البته این مسئله دلیلی برای نادیده گرفتن بروز این رفتار از سوی کودکان نوپا نیست و والدین باید به روش‌های مختلف کودکانشان را از ناپسند بودن این رفتار و تأثیر ناخوشایند آن بر اطرافیان آگاه کنند.

راهکارهایی برای اصلاح مشکلات رفتاری کودکان نوپا

مشکلات رفتاری کودکان و درمان آن  ها بخش اول -آکامشکلات رفتاری کودکان و درمان آن  ها بخش اول

  • نشان دادن عواقب منطقی پرخاشگری به کودکان نوپا: اگر کودک شما به‌محض ورود به زمین بازی شروع به آزار کودکان دیگر نمود، او را از زمین‌بازی خارج کنید و بگذارید به تماشای هیاهو و بازی کودکان دیگر بنشیند و به او بگویید تنها در صورتی می‌تواند به زمین بازی برگردد که به دیگران صدمه نزند. از دلیل آوردن و بحث منطقی با کودکتان اجتناب کنید. سؤالاتی مثل (اگر بچه‌های دیگر تو را اذیت کنند، چه احساسی خواهی داشت؟) برای یک کودک نوپا هیچ مفهومی ندارد چراکه او هنوز به بلوغ فکری لازم برای دیدن مشکلات از دیدگاه دیگران نرسیده است و این استدلال کلامی را دلیلی برای تغییر رفتار نمی‌داند ولی روبرو شدن فوری با عواقب رفتار ناپسند را به‌سرعت درک خواهد کرد.
  • حفظ خونسردی و آرامش : فریاد زدن، تنبیه بدنی و برخورد کلامی تند با کودکان نوپا برای نشان دادن نادرست بودن رفتارشان به‌هیچ‌عنوان رویکرد مناسبی نیست و تنها باعث تحریک بیشتر کودک شده و همین‌طور به الگویی برای رفتار خشونت‌آمیز با دیگران تبدیل می‌شود. درواقع تلاش شما برای کنترل عصبانیت می‌تواند اولین درس عدم خشونت برای کودکان باشد.
  • مشخص کردن دقیق محدوده‌ها: با مشاهده‌ی پرخاشگری در کودکان نوپا به‌سرعت واکنش نشان دهید. اگر چندین دفعه این‌گونه برخوردها را نادیده بگیرید و بعد از تکرار زیاد سعی کنید با این رفتار مقابله کنید، کودکتان متوجه دلیل واکنش شما نمی‌شود. بعد از هر اقدام پرخاشگرانه کودکتان را برای مدت یک یا دو دقیقه از محل دور کنید. این کار باعث آرامش او خواهد شد و همین‌طور به او می‌فهماند که این کار شما واکنشی به رفتار پرخاشگرانه‌ی او است. با این برخورد به‌زودی متوجه می‌شود که اگر به کودکان دیگر ضربه بزند و یا آن‌ها را گاز بگیرد عواقبی در کار خواهد بود.
  • یکسان بودن واکنش‌های تنبیهی: تا جایی که ممکن است سعی کنید واکنش‌های شما در قبال رفتار پرخاشگرانه کودکتان یکسان باشد. با تکرار این مسئله به‌تدریج الگویی در ذهن کودک شکل می‌گیرد و او ارتباط بین پرخاشگری و واکنش تنبیهی شمارا تشخیص داده و به‌عنوان یک قانون کلی به خاطر می‌سپارد. هرگز اجازه ندهید که شرمساری ناشی از رفتار پرخاشگرانه‌ی کودکتان در اماکن عمومی باعث تغییر این روال و بروز واکنش‌های خشن از سمت شما شود و سعی کنید فارغ از قضاوت و نگاه سرزنش کننده‌ی دیگران، روال کلی واکنش‌های تنبیهی همیشگی را ادامه بدهید.
  • آموختن رفتارهای جایگزین : بعد از بروز هرگونه پرخاشگری از سوی کودک نوپا و واکنش اولیه، مدتی صبر کنید تا او کاملاً آرام شود و بعد با ملایمت جزییات رفتار پرخاشگرانه‌ی او را برایش مرور کنید. از او دلایل عصبانی شدنش را بپرسید.
    می‌توانید به‌صورت خلاصه برای کودکتان توضیح دهید که عصبانی شدن از دیگران کاملاً طبیعی است ولی ضربه زدن و گاز گرفتن آن‌ها واکنش خوبی نیست و او را تشویق کنید که به‌جای واکنش پرخاشگرانه، از راه‌های مؤثرتری مثل بیان نارضایتی با صحبت کردن و یا کمک گرفتن از بزرگ‌ترها استفاده کند.
    سهی کنید به کودکتان بیاموزید که بعد از بروز پرخاشگری و آسیب رساندن به کودکان دیگر از آن‌ها عذرخواهی کند. در ابتدا او این کار را بدون اینکه مفهومش را بداند انجام می‌دهد ولی به‌مرور این رفتار به‌عنوان یک قانون در ذهن او رسوخ خواهد کرد و درنهایت بعد از صدمه زدن به دیگران به‌صورت خودخواسته به عذرخواهی از آن‌ها اقدام خواهد کرد.
  • پاداش مناسب در قبال رفتار خوب: در کنار توجه به بروز رفتار پرخاشگرانه توسط کودکان نوپا و انجام تنبیهات مناسب، سعی کنید که رفتار پسندیده و خوب آن‌ها را نیز بی‌پاسخ نگذارید. اگر دیدید کودکتان در زمین بازی نوبت دیگران را رعایت می‌کند حتماً او را مورد تشویق قرار دهید و این کار را به‌گونه‌ای انجام دهید که او متوجه شود دلیل پاداش گرفتن، بروز رفتار پسندیده است. به‌خصوص تشویق کلامی کودکان در چنین مواقعی بسیار مؤثر است و با تکرار آن در قالبی مشخص کودکتان به قدرت کلمات پی برده و آن را جانشین خشونت فیزیکی خواهد کرد.
  • محدودیت سرگرمی‌های تشویق‌کننده‌ی خشونت: بعضی از کارتون‌ها و برنامه‌های تلویزیونی مخصوص کودکان مملو از شوخی‌های فیزیکی و درگیری و صدمه زدن در قالب طنز است. نظارت بر برنامه‌های تلویزیونی موردعلاقه‌ی کودکان به‌خصوص اگر سابقه‌ی پرخاشگری دارند، بسیار ضروری و مفید است. سعی کنید به همراه کودکتان به تماشای تلویزیون بنشینید و با کلمات مثبت و اخلاقی، از تأثیر منفی صحنه‌های خشونت‌بار بر او جلوگیری کنید. درواقع بنا به توصیه‌ی انجمن متخصصین اطفال ایالات‌متحده، کودکان زیر 2 سال به‌هیچ‌عنوان نباید برنامه‌های تلویزیونی را تماشا کنند.
  • مهیاکردن امکان تخلیه انرژی: بعضی‌اوقات دلیل پرخاشگری کودکان نوپا، داشتن انرژی‌ و شیطنت کودکانه‌ی بیش‌ازحد و نبود فرصت و فضای مناسب برای استفاده از آن است. اگر فرزند شما جزو این گروه است، می‌توانید با فراهم کردن شرایط مناسب مثل در دسترس گذاشتن اسباب‌بازی‌های مقاوم و بی‌خطر (ترجیحاً در بیرون از خانه) برای تخلیه‌ی انرژی، پرخاشگری آن‌ها را به میزان قابل‌توجهی کاهش دهید.
  • گرفتن مشاوره‌ی تخصصی: گاهی اوقات حل مشکلات کودکان پرخاشگر از توانایی والدین خارج است. مثلاً اگر پرخاشگری کودک زمان زیادی ادامه داشته باشد و یا به بزرگ‌سالان آسیب برساند. وقتی تلاش‌های پیگیر شما برای حل این مشکل کودکتان ثمری ندارد، بهتر است به یک فرد متخصص مراجعه کنید. یک مشاور تربیتی اطفال و یا روانشناس کودک مسلماً صلاحیت لازم برای حل این مشکل را دارد. به خاطر داشته باشید که سن بسیار کم کودکان نوپا در رفع مشکلات رفتاری آن‌ها بسیار مؤثر است و رفتارهایی که ممکن است در آینده باعث مشکلات زیادی باشند در این مرحله از عمر به‌سرعت تغییر خواهند کرد.

پایان بخش اول

مترجم: محسن یزدانی

منبع :