آکاایران: بعضی از کودکان را سخت می نامند. منظور از این کلمه چیست؟ در واقع کودکان سخت به آن دسته از کودکان گفته می شود که بدقلق هستند و ارتباط گیری با آنها دشوار است. کودکان سخت، فعالیت های روزانه نامنظمی دارند. تجربیات جدید را به سختی یاد می گیرند و در مقابل تغییرات و درس های جدید، واکنش های تند و زننده نشان می دهند. از دیگر ویژگی های کودکان سخت می توان به این اشاره کرد که آنها در مورد هر مسئله ای والدین خود را درگیر می کنند و بسیار بر روی امیال و خواسته های خود پافشاری می کنند. پافشاری آنها به حدی است که آدم را زده و خسته می کند. اما چرا کودکان سخت اینگونه هستند و با آنها چکار باید کرد.

مشخصه های اصلی در کودکان سخت

کودکان سخت به کودکانی اطلاق می شود که در یک محیط جدید به سختی با دیگران ارتباط می گیرند. در واقع این نوع کودکان بد قلق هستند و در یادگیری امور جدید کند عمل می کنند. کودک سخت تمایل به نامنظمی دارد و در راستای مقابله با تغییرات، واکنش های تندی را بروز می دهد. به عبارتی دیگر کودک سخت نسبت به تغییرات زندگی حساس عمل می کند. 

کودک در روند رشد نیازمند توجه و مراقبت از جانب والدین است.  نظام فرزند پروری نقش چشمگیری در بد قلق شدن کودکان دارد. در حقیقت نظام خانواده موظف است در پیدایش، تکمیل و تثبیت ویژگی های شخصیتی و رفتاری کودکان تاثیر بگذارد. 

کودکان سخت دارای یک سیستم عصبی رشد نیافته ای هستند. این سیستم عصبی باعث می شود تا کودک در مقابل انتظارات و صحبت های دیگران واکنش شدیدی نشان دهد. 

کودکان بد قلق همواره در تلاش هستند تا با بدون توجه به حرف والدین به خواسته های خود دسترسی پیدا کنند. والدین در طی مواجه با این قبیل کودکان نگران آینده ی کودک در راستای انجام وظایف اولیه می باشند. 

توجه داشته باشید راهبرد هایی مناسب در خصوص برطرف سازی ناسازگاری کودکان سخت وجود دارد. 

کودکان سخت

• پافشاری برای رسیدن به امیال و خواسته 

• آستانه ی تحمل پایین 

• خود گردانی مکرر برای جلب توجه

• گریه های مداوم بدون دلیل موجه

بهانه جویی

• کینه توزی

• لجبازی و بد خلقی 

• اختلال در روند خواب و بیداری

• جیغ و داد زدن 

• شکست هنجار و قوانین 

• بروز هیجانات 

 

کودکان سخت غذا

 

دو مورد از مهمترین ویژگی ها و مشخصه های کودکان سخت

پرخاشگری

پرخاشگری یکی از نشانه های اصلی کودکان سخت به شمار می رود. پرخاشگری و عصبانیت کودکان سخت با علائمی نظیر تعریق، قرمز شدن صورت، نفس کشیدن تند و ضربان قلب بالا بروز پیدا می کند. 

 

عدم انعطاف پذیری

یکی دیگر از ویژگی های کودکان سخت، انعطاف ناپذیری است. کودکان انعطاف ناپذیر با رفتار هایی مضطرب، بهانه جو و خشمگین همواره در راستای ارتباط با دیگران دچار مشکل هستند. 

به منظور افزایش انعطاف پذیری کودک می بایست به صورت آهسته وی را در معرض تغییر و تحول قرار داد. تجربه ی شکست در امور مختلف سبب می شود تا کودک در مقابله با مشکلات زندگی به دنبال راه حل باشد. 

در واقع به هر میزان که انعطاف پذیری در یک کودک افزایش پیدا کند، آسیب پذیری وی نیز سیر نزولی می یابد. 

حیطه ی فعالیت کودکان انعطاف ناپذیر بسیار محدود است. در واقع کودکان سخت برای انجام فعالیت های روزمره حیطه ی محدود تری را انتخاب می کنند و تا موقعی که به تغییرات جدید عادت نکنند، دچار تنش می شوند. 

از سری ویژگی های کودک سخت و انعطاف ناپذیر می توان به عدم اعتماد به نفس، بهره گیری کمتر از هوش، منفی نگر، عدم تحلیل مسائل و ... اشاره کرد. 

لازم به ذکر است کودکان انعطاف ناپذیر در بزرگسالی نیز در راستای مواجه با تغییر و تحولات موجود در زندگی با مشکل مواجه می شوند. 

 

کودکی سخت

عوامل دخیل در شکل گیری شخصیت سخت در کودکان

عوامل مختلفی نظیر فردی، خانوادگی و محیطی در شکل گیری شخصیت سخت در کودکان نقس دارند. برجسته ترین عامل که نقش چشمگیری در شکل گیری وضعیت مذکور ایفا می کند، عامل ژنتیکی است. در واقع عوامل ژنتیکی اعم از وزن کم نوزاد در بدو تولد با صدمه زنی خفیف به مغز کودک باعث بروز تغییراتی اعم از دشواری و سختی می شوند. 

دومین عامل دخیل در شکل گیری شخصیت سخت، خانواده است. بی شک کودکی که در فضای خانه همواره شاهد درگیری های عاطفی میان والدین است، فشار به مراتب بالاتری را تحمل می کند. 

علاوه بر این، خلق و خوی عصبی والدین، دمدمی مزاج بودن و نوع محیطی که کودک در آن پرورش یافته است، نقش چشمگیری در شکل گیری شخصیت کودک ایجاد می کنند. 

 

کودکان سخت مزاج

 

 

 10شیوه ی مناسب رفتار و برخورد با بچه سخت

اگر شما والد یک کودک سخت هستید، در اینجا به راهکارهایی برای برخورد با آنها اشاره شده است:

  1.  مبارزات خود را انتخاب کنید: اگر به‌خاطر هر رفتار بدی مجبور باشید با کودک خود مبارزه کنید، همیشه در حال جنگیدن خواهید بود. در عوض فهرستی از 10 تا 15 مورد از موارد جدی که به‌طورقطع نباید انجام دهند تهیه کنید، زیرا این موارد می‌توانند برای دیگران خطرناک، ناراحت‌کننده و بی‌ادبانه باشند. اگر مواردی باشد که به‌طورقطع ممنوع باشند، مانند راندن سه چرخه در خیابان، عواقبی واقعی برای آنها تعیین کنید که بتوانید دنبال کنید. قوانین خود را دائماً اجرا کنید تا مانع از سردرگمی و شورش آنها شوید.
  2. اقدامات پیشگیرانه انجام دهید: این روش نیاز به کمی تمرین دارد، اما بسیار مؤثر است. با اطلاعاتی که از خلق‌وخوی کودک دارید، برای پیش‌بینی‌کردن و جلوگیری از آشوب‌ها استفاده کنید. اگر زمانی که در آشپزخانه هستید، کودکان شما تمایل دارد اجسام را از کمد به بیرون پرتاب کند، آنها را قفل کنید تا به آن دسترسی نداشته باشند. زمان‌هایی که بسیار پرانرژی یا خسته و کودک بدخلق است را بشناسید، بنابراین شما می‌توانید برنامه خریدکردن در سوپرمارکت یا مطب دکتر رفتن را زمانی تعیین کنید که فرزند شما در بهترین حالت خود باشد. اسباب‌بازی‌های موردعلاقه او یا وسایل سرگرم‌کننده دیگر را همراه خود داشته باشید.

 

  1. کودک سخت
  2. خود را کنترل کنید: اهمیتی ندارد اگر آمادگی ندارید یا خسته هستید، خود را کنترل کنید و رفتارهای بد و سروصدا از خود بروز ندهید. در غیر این صورت نقطه‌ضعف شما را فهمیده و با سروصدا کردن بیشتر شما را تحریک خواهد کرد. در عوض شما می‌توانید بر ناتوانی او چیره شده و به آنچه برای کنترل نیاز دارید دست پیدا کنید.
  3. خونسرد باشید: هرچه خونسردتر باشید راحت‌تر می‌توانید این شرایط را مدیریت کنید. همچنین زمانی که می‌خواهید کودک خود را از یک رفتار بد منع کنید، لحن صحبت شما نیز باید آرام، ثابت و خنثی باشد. وقتی‌که می‌خواهید آنها را متقاعد کنید تا قبل از غذا خوردن دستان خود را بشوید، اگر لحن صحبت شما پیشنهادی باشد بیشتر از یک لحن توصیه‌کننده اثر خواهد داشت؛ بنابراین به‌جای آنکه بگویید “فوراً برو دست و پایت را بشور” بهتر است این‌گونه پیشنهاد بدهید که “چرا تا شام را آماده می‌کنم نمی‌روی دست و پایت را بشویی؟ “
  4. به‌دقت گوش دهید: برای کودکان بسیار اهمیت دارد که حرف‌هایشان شنیده شود و اغلب سعی می‌کنند توجه شما را جلب کنند؛ بنابراین هر زمانی که احساس خوشحالی و ناراحتی خود را بروز می‌دهند به آنها گوش داده و واکنش نشان دهید تا آنها احساس کنند که شنیده می‌شوند. اگر او می‌خواهد جعبه کلوچه را در سوپرمارکت باز کند، برای او توضیح دهید چرا نباید این کار را انجام دهد و منتظر بماند تا شما از آنجا خارج شوید.
  5. با آنها همدردی کنید: کودک شما نمی‌تواند قادر به درک طوفان احساسی ایجاد شده در ذهنش باشد، اما شما می‌توانید. هر زمان که امکانش باشد، با احساسات کودک همدردی کنید و به آنها آموزش دهید که احساسات خود را تفکیک کنند تا بتوانند بهتر متوجه آنچه برایشان اتفاق می‌افتد باشند. برای مثال چنین جملاتی را به او بگویید: “من می‌دانم تو به‌خاطر کوکی‌هایی که نتوانستی به دست بیاوری ناامید هستی” یا بگویید “من می‌دانم که تو برای حمام رفتن بسیار خسته هستی.”
  6. بیشتر توضیح دهید: به‌جای آنکه نسبت به شیطنت‌های کودک واکنش نشان دهید، به آنها توضیح دهید که برداشتن اسباب‌بازی کودکان دیگر کار بدی است، زیرا اگر آنها این کار را با تو بکنند دوست نخواهی داشت. این موضوع در مورد کتک زدن یا گاز گرفتن نیز صدق می‌کند، بنابراین آنها این‌گونه بهتر خواهند فهمید که رفتارشان چقدر بر روی دیگران تأثیر دارد.
  7. به آنها یک گزینه انتخابی دیگر پیشنهاد دهید: امتناع از اطاعت اغلب به عصیان علیه کنترل شما مربوط می‌شود؛ بنابراین به‌جای کنترل کردن، گزینه دیگری که نتایج محدودتری دارد به آنها پیشنهاد دهید. برای مثال، به‌جای آنکه به آنها دستور دهید تا اسباب‌بازی‌های خود را به داخل سبد برگردانده و اتاق خود را تمیز کند، از او سؤال کنید که کدام کار را دوست دارد انجام دهد و شما کار دیگر را انجام دهید. در نهایت، می‌توانید دیگر کمک نکنید و از او بخواهید که در یک زمان تمام وظایف خود را انجام دهد.
  8. به او پاداش دهید: شما می‌توانید از این استراتژی فقط زمانی که در یک زمان مشخص رفتار مناسبی از خود نشان می‌دهند، استفاده کنید. بگویید که به خانه دوست خود می‌روید و پسر شما باید قول بدهد که با کودکان دیگر به‌خوبی بازی می‌کند و سر قولش بماند و به‌عنوان جایزه برای او بستنی یا خوراکی موردعلاقه اش را بخرید. شما می‌توانید از این شیوه به‌راحتی برای کارهای دیگر مثل دارو خوردن یا کمتر شکر خوردن استفاده کنید.
  9. پیامدهای مناسب را در نظر بگیرید: پیامدها همچنین به‌اندازه پاداش در شکل‌گیری رفتار کودکان بدقلق مؤثر هستند. داشتن وقت آزاد در مورد اکثر کودکان نتیجه می‌دهد، زیرا آنها زمان کافی برای فکرکردن در مورد آنچه در یک محیط کسل‌کننده انجام داده‌اند دارند. اگر وقت آزاد نتیجه نداد همیشه می‌توانید فعالیت‌های موردعلاقه دیگری مانند تلویزیون دیدن یا دسر خوردن را برای آنها در نظر بگیرید.

 

همدردی با کودک سخت

کودک قادر به درک طوفان احساسی موجود در ذهن نمی باشد. کمک به تفکیک احساسات کودک باعث می شود تا او متوجه رویداد های زندگی شود و با تحلیل اتفاقات، به درک امور بپردازد. 

برای مثال زمانی که کودک خواستار خرید یک کیک خوشمزه است اما شما شرایط خرید را ندارید. می توانید بگویید: "من می دانم چقدر هوس خوردن کیک کردی و این را هم می دانم که تو به خاطر کیک هایی که نتوانستی به دست بیاوری ناراحت هستی" 

تربیت کودکان سخت

پرورش وجدان کودک

وجود احساس گناه در کودکان برای تشخیص درست و غلط ضرورت دارد. این احساس به کوک می آموزد تا با انتخاب درست در مسیر مناسب حرکت کند. 

با این وجود در صورتی که کودک به موجب سرپیچی از قوانین خانواده احساس بدی داشت، سعی کنید با دلداری به او احساس گناه موجود در کودک را به حداقل برسانید. 

شما می توانید با بروز احساس ناراحتی و گناه توسط کودک، از موقعیت جدید به عنوان یک فرصت آموزشی استفاده کنید و رو به کودک بگویید: " می دانم الان ناراحتی به خاطر کاری که کردی اما همه ی ما مرتکب اشتباه می شویم، فقط باید حواسمان را جمع کنیم تا در آینده مجددا تکرارش نکنیم. "