روانشناسی حاملگی و آثار آن - 1


مقدمه
 
زنان قبل از حامله شدن نگرانیهای خاص وبعد از حامله شدن مشکلات دیگری را تجربه می کنند.زن حامله در معرض تغییرات فیزیکی، زیستی، روانی قابل ملاحظه ای قرار می گیرد. مواردی که هم از جنبه روانی- عاطفی وهم از جنبه زیستی- فیزیکی بر وی تاثیر می گذارد متفاوت بوده و زیادند.

از جمله: نگرش قبلی زن و مرد مخصوصا زن نسبت به حاملگی، زمان حامله شدن از نظر طرح ریزی زمان مناسب با آمادگی کافی و یا عدم آمادگی برای بچه دار شدن، کیفیت نحوه روابط زن و مرد ومیزان علاقه آن دو نسبت به هم ، حاملگی همراه با ازدواج یا بدون آن، سن مادر، سوابق او، احساس هویت و واکنش های او در ارتباط با مادر شدن در آینده و...

حاملگی:
 
در یک زن سالم حاملگی نشانه شکوفایی او و تکمیل هویت او به عنوان یک زن است. این عده از زنان حامله شدن را تجربه ای تازه و خلاق و بر آورنده نیازهای اساسی خودشیفتگی می دانند. چرا که بدین وسیله موجود دیگری متولد می شود که مظهر گسترش خود فرداست.
نگرش منفی نسبت به بارداری غالبا با ترس از زایمان یا ترس از ایفای خوب نقش مادری رابطه دارد. برخی از زنان حاملگی را راهی برای کاستن از احساس شک و تردید نسبت به خود به عنوان یک زن می دانند و بدین طریق در جستجوی راهی برای کسب اطمینان در مورد توانایی باردار شدن، و سپس مادر شدن، و بدست آوردن احساسی مطمئن از شخصیت زنانگی در خود بر می آیند.
چگونگی داشتن هویت زنانگی، موفقیت یا ترس از این هویت و تخیلات ناخودگاه مربوط به آن غالبا دور محور چگونگی در آمیختن با مادر خود در دوران کودکی می چرخد. اگر مادر او الگوی ضعیفی بوده، برای چنین زنی نیز احساس کفایت مادری ممکن است آسیب ببیند و از دست دادن اعتماد به نفس قبل از تولد کودک یا بعد از تولد کودک در هویت مادری او پیش آید.
دلبستگی عاطفی و روانی به جنین در رحم شروع شده و در سه ماهه دوم حاملگی اکثر زن ها نوعی تصویر ذهنی از کودک خود پیدا می کنند. جنین حتی قبل ازاینکه متولد شود موجودی مجزا تصور می شود و شخصیتی به او عطا می شود. شخصیتی در لوحی پاک که مادر بیم ها و امیدهای خود را بر آن فرافکنی می کند. با تولد کودک، بطور طبیعی نیازهای مادر برای خلق کردن و پروراندن دلخواه خود برآورده می شود. البته پدران نیز عمیقا تحت تاثیر حاملگی همسرشان قرار می گیرند. احساس پدرشدن قریب الوقوع دارای ترکیبی از احساسات نظیر:
احساس هویت خود، احساس خاص نقش جنسی، احساس ناشی از جدایی و فردیتی جدا شده از پدر خود، احساس ناشی از تمایلات جنسی نسبت به همسر و...است. تخیلات مرد درمورد حاملگی وآرزوی صاحب پسر شدن درواقع نوعی تداعی همانند سازی ابتدایی با مادر خود ومیل او به توانا وخلاق شمردن مادرش است که این احساس را به همسر خود منتقل می کند.
با پدر و مادر شدن: زن وشوهر هر دو ناچارند نقش خود را هم به عنوان همسر و هم از نظر روابط بین فردی دوباره تعیین کنند. روابط با بستگان و دوستان نیز شکل تازه ای به خود خواهد گرفت وهریک از پدر ومادر مسوولیت خاص مراقبت از بچه و همسر را پیدا خواهند کرد. هم پدر وهم مادر ممکن است در مورد داشتن کفایت لازم خود در زمینه پدر یا مادر بودن دچار اضطراب شوند. گاهی پدر وگاهی مادر وگاهی هر دو ممکن است در اضافه شدن یک کودک به خانواده وتاثیر آن بر گروه دو عضوی خود دچار تردید و دودلی شوند. گرچه زن در دوران بارداری رنج حاملگی را متحمل شده ومرد نیز با ناراحتی او همراه می شود اما در دوران بارداری هر دو نگران سلامتی جنین بوده اند. بعد از تولد هر دو به فکر برآورده ساختن نیازهای سیری ناپذیر کودک رو به رشد خود هستند. گرچه بعضی پدرومادرها به نیازهای کودک پاسخ مثبت می دهند اما برخی دیگر چنین نیستند. در شرایط ایده آل میل به حامله شدن و بچه دار شدن باید براساس تصمیم هر دو طرف(زن ومرد) برای برآوردن یک نیاز فزاینده برای خود شکوفایی خلاقانه باشد. با این حال گاهی اقدام به پدر و مادر شدن به قصد به دست آوردن صمیمیت نبوده و زناشویی دریک ازدواج مشکل دار و پرتعارض بوده ویا به نیت دور شدن از سازگاری های اجباری با سایر مسایل است.

آثار حاملگی بر رفتار جنسی زنان تاثیرات متفاوتی خواهد داشت:
 
بعضی از زن ها احساس انگیزه جنسی بیشتر دارند. چون پرخونی لگن حالت جنسی آماده تری ایجاد می کند. بعضی از زنان نیز یا به علت ناراحتی جسمانی متعاقب حاملگی و زایمان و یا به علت ایجاد ارتباط روانی مادری با فقدان تمایلات جنسی دچار بی میلی جنسی شده ویا علاقه خود را به روابط جنسی به کلی از دست می دهند.
برای بعضی مردها نیز تیپ بدنی زن حامله امکان روابط جنسی ونیز علاقه به روابط جنسی را محدود یا ضعیف میکند. ضمن اینکه شرایط بارداری ومحافظت از جنین، پرهیز از امکان مقاربت جنسی را می طلبد. البته اکثر متخصصین زنان مقاربت را تا هفته چهارم یا پنجم قبل از زایمان منع نمی کنند. اگر در اول حاملگی خونریزی روی دهد احتمالا منجر به سقط خود بخودی می گردد. درچنین مواردی ضرورتا ارتباط جنسی موقتا منع می شود.

مصرف دارو:
 
انواع ناهنجاری های مادر زادی ممکن است ناشی از مصرف انواع داروها باشد. بطور کلی جنین در سه ماهه اول حاملگی آسیب پذیرتر است. حتی هر چند خون مادر و جنین مبادله نمی شوند. اما بعضی از داروها ازطریق مویرگهای جفت وارد خون جنین می گردند.
شیردادن به کودک ممکن است آرزوی بعضی از زنان باشد، کمال مطلوبی که فکر می کنند باید به آن برسند. گاهی هم شیر دادن به وسیله دیگران به زن تحمیل می شود؛ از جمله: شوهر، دوستان یا پزشک. البته شواهد و مدارکی که نشانگر سازگاری بهتر روانشناختی یا فیزیکی کودکانی که شیر مادر خورده اند درمقایسه با کودکانی که با شیشه شیر پرورانده شده باشند نیست. داروهای زیادی از طریق شیر مادر ممکن است وارد بدن کودک شود. گرچه بسیاری از داروهای تجویز شده تحت نظر پزشک در زمان حاملگی بطور کلی باشیر دادن تضادی ندارند اما بعضی داروهای دیگر مصرفی می توانند علایم پوستی ومصرف برخی داروهای مخدر نیز باعث خواب آلودگی کودک گردند. علیرغم تغییرات بسیار وسیع فیزیولوژیکی وروانشناختی که ضمن دوره حاملگی پیش می آید، اکثر زنان بالغی که بیماری روانی ناشی از وضعیت خاص جسمی خود ندارند این فرایند را بسیار خوب تحمل می کنند. البته مادران نوجوان توانایی مدارا وسازگاری مثل مادران بالغ را ندارند.
گاهی درضمن بارداری، زن حامله، علاقه به خوردن بعضی مواد غیر قابل خوردنی پیدا می کنند نظیر: خاک رس، نشاسته، شن ، چوب وانواع کثافات و....


منبع:راسخون
ویرایش و تلخیص:آکاایران