سونوگرافی یک روش تشخیصی در پزشکی است که از امواج صوتی با فرکانس بالا استفاده می کند که به آن امواج فرا صوت نیز می گویند، به طوری که می تواند ساختار بدن را نشان دهد و یا از آن عکس تهیه کند و این آزمایش اغلب توسط سونوگرام گرفته می شود، سونوگرافی از وسیله ای استفاده می کند که به آن ترنسفورماتور می گویند و این وسیله امواج فراصوتی را به بیرون ارسال می کند و صدای اکو را می شنود ، در اتاق سونوگرافی یک کامپیوتر قرار دارد که این امواج فراصوت را به صورت تصویر ترجمه و تفسیر می کند و تکنسین می تواند ساختار را شناسایی کند و اندازه آن را ببیند و سپس متخصص عکس ها را می خواند و تشخیص و شرایط فرد را اعلام می کند.

 

معمولاً سونوگرام از یک مانیتور استفاده می کند که در آن جنین و رحم به خوبی نشان داده می شوند و همچنین می توانند جزئیات را نیز ارزیابی کنند و وضعیت های دیگری مثل بافت سینه، بافت استخوان، بیماری های استخوانی و دیگر شرایط را ارزیابی کند.

دلیل انجام سونوگرافی در طول بارداری چه چیزی است؟

معاینه سونوگرافی در 3 ماهه اول بارداری به منظور ارزیابی اندازه ، محل قرار گیری جنین و تخمین مدت زمان بارداری انجام می ‎شود. از این روش همچنین به منظور غربالگری ژنتیکی در 3 ماهه اول و همچنین غربالگری برای تعیین ناهنجاری های رحم یا دهانه رحم مادر نیز استفاده می ‎شود.

در 3 ماهه دوم و سوم بارداری ، سونوگرافی استاندارد به منظور ارزیابی چندین ویژگی در بارداری از جمله آناتومی جنین انجام می ‎شود . این آزمایش معمولا بین هفته های 18 تا 20 بارداری انجام خواهد شد اما با این وجود عواملی مانند چاقی می ‎توانند باعث تغییر زمان انجام سونوگرافی و به تاخیر افتادن تعیین جنسیت جنین شوند . این آزمایش همچنین به منظور ارزیابی رشد جنین و تخمین حجم مایعات امنیوتیک در 3 ماهه دوم و سوم بارداری انجام می ‎شود.

اراده دهنده خدمات درمانی ، ممکن است از سونوگرافی جنین به منظور ارزیابی موارد زیر استفاده کند :

  1. تایید بارداری و محل قرار گیری جنین زیرا در برخی موارد جنین در خارج از رحم و در لوله فالوپ تشکیل خواهد شد.
  2. تعیین مدت زمان بارداری به منظور تعیین زمان مشخص زایمان و نقاط ضروری که باید در طول بارداری توسط فرد مورد توجه قرار گرفته شود.
  3. تشخیص چند قلو بودن جنین
  4. ارزیابی میزان رشد قابل قبول جنین
  5. ارزیابی میزان تنفس ، حرکت و ضربان قلب کودک
  6. اندازه جفت و میزان مایعات آمنیوتیک
  7. شناسایی نقایص هنگام تولد
  8. تعیین علت خونریزی ( در برخی موارد )
  9. انجام نمونه گیری در طی آزمایشات قبل از تولد مانند آمنیوسنتز یا نمونه گیری ویلوس کوریونی
  10. تعیین دقیق وضعیت دقیق سر و صورت جنین (زیرا برخی نوزادان تا پایان سه ماهه سوم بدون سر و صورت هستند ).
  11. انجام سونوگرافی همچنین در تعیین گزینه زایمان به فرد کمک خواهد کرد.

سونوگرافی جنین تنها با تجویز پزشک باید انجام شود و انجام آن تنها برای تعیین جنسیت نوزاد و تهیه فیلم و عکس از او توصیه نمی ‎شود. بنابراین در صورت عدم تجویز پزشک به انجام این نوع ازمایش ، از انجام آن صرفه نظر کنید.

عوارض سونوگرافی سه بعدی

عوارض جانبی سونوگرافی در دوران بارداری

اگرچه انجام سونوگرافی در دوران بارداری دارای فواید بالایی است اما این روش دارای برخی عوارض جانبی نیز است . چنانچه بخش بارداری و نوزاد نمناک اشاره کرده است دو عامل اصلی دخیل در سونوگرافی ، باعث ایجاد عوارض جانبی در مادر و جنین می ‎شود که عبارتند از:

گرما

این آزمایش باعث گرم شدن بافت های اسکن شده تا 2 درجه سلسیوس می شود اما با این حال گفته می ‎شود که افزایش درجه حرارت بدن به میزان 4 درجه در دوران بارداری طبیعی و ایمن می ‎باشد . مطالعات حاکی از آن است که سونوگرافی داپلر که در آن از امواج مداوم استفاده می ‎شود ، باعث ایجاد گرمایش قابل توجه تری در بدن مادر و به خصوص مغز در حال رشد جنین خواهد شد.

جریان صوتی (آکوستیک)

جریان آکوستیک ، یک جریان پایدار در مایعات است که توسط موج سونوگرافی به بافت های بدن مادر منتقل می ‎شود . این پدیده باعث ایجاد تنش در سلول ها شده و این تنش نفوذ پذیری سلولی را تغییر داده و باعث ایجاد اثرات منفی بر روی رشد جنین در اواخر دوران بارداری و پس از تولد آن خواهد شد.

عوارض سونوگرافی بر جنین

وزن کم در هنگام تولد

مطالعات نشان می ‎دهند زنانی که در طول بارداری خود به طور مداوم تحت آزمایش سونوگرافی به ویژه سونوگرافی داپلر قرار گرفته اند ، صاحب نوزادانی با وزن کم شده اند که این امر نشان دهنده تاثیر سونوگرافی بر رشد جنین است.

مشکل عصبی

نتایج مطالعات و آزمایشات حیوانی بر روی موش ها ، حاکی از آن است که سونوگرافی بر رشد مغز جنین تاثیر منفی می ‎گذارد.

اوتیسم

برخی از متخصصان مغز و اعصاب بر این باورند که قرار گرفتن مداوم در معرض انرژی های دخیل در سونوگرافی باعث افزایش احتمال ابتلا جنین به بیماری اوتیسم خواهد بود.

توصیه هایی در رابطه با استفاده از آزمایش های سونوگرافی در دوران بارداری

  1. استفاده از این روش ، تنها به منظور ارزیابی رشد جنین و تعیین مشکلات ناهنجاری در آن مجاز می ‎باشد.
  2. مدت قرار گرفتن در معرض انرژی های دخیل در سونوگرافی باید کم تر از 40 دقیقه باشد.
  3. تا جای ممکن از استفاده از آزمایشات سونوگرافی داپلر، 3D و 4D خودداری کنید، مگر در صورت تجویز پزشک.

 

سخن پایانی

سونوگرافی ها در بارداری را پزشکان برای اطمینان از سلامت مادر و جنین انجام می دهند. به خاطر استفاده از امواج در تهیه تصاویر سونوگرافی، نگرانی هایی درباره ضرر سونوگرافی در بارداری وجود دارد. با وجود این نگرانی ها باید سونوگرافی خود را انجام دهید. سونوگرافی های مختلفی در دوران بارداری وجود دارد مثل سونوگرافی دو بعدی، سه بعدی ، چهار بعدی، داپلر و غیره. هر یک از این سونوگرافی ها کاربرد خاص خود را دارند و برای تشخیص و ارزیابی بخش خاصی از بدن جنین به کار می روند. در بین سونوگرافی ها می توان گفت ضرر سونوگرافی ۲ بعدی برای جنین از همه کمتر است. انجام این سونوگرافی برای مادران کاملا معمول بوده و عوارض جانبی برای مادر و جنین به دنبال ندارد.