نگرانی‌های رنگارنگ بلوغ

به علت افزایش مسئولیت ها در نوجوانی، نگرانی و  فشار روحی در نوجوانان شدت بسیاری می گیرد ، مثلا در مورد تکالیف درسی، هویت جنسی یا طغیان گری مشکلات بیشتری پیدا می کنند.

اخص ترین علائم ناامنی و اضطراب نوجوان عبارتند از :

فقدان روابط و علایق مرتبط با سن،توجه بیش از حد به وضعیت ظاهر، بلوغ زود رس یا رفتارهای جنسی مفرط، ترس از آینده، و...

 در بعضی از نوجوانان دلواپسی گاهی منجر به نا امیدی و افسردگی می شود. برای آن که کودک بتواند با نگرانی ها و اضطراب های خود کنار بیاید و راه حل های مفید و سازنده ای برای مشکلاتش پیدا کند، باید همزمان از سوی خانواده، مدرسه و جامعه یاری شود.

در ادامه این نوشتار راه حل هایی را ارائه می دهیم که کمک می کنند والدین بتوانند برخوردی صحیح با ناامنی و اضطراب نوجوان داشته باشند.

 

با زیرکی به نیازهای پرورشی نوجوان رسیدگی کنید

در دوره نوجوانی نیز باید همچنان به رسیدگی به فرزندتان ادامه دهید،هر چند او ادعا کند که نیاز با آن ندارد. شما در عین حال که باید به خورد و خوراک و دیگر نیازهای اولیه او توجه می کنید، باید برای استقلال و خود مختاری و قدرت او هم ارزش و احترام زیادی قائل شوید. یکی از شکایت های دختران و پسران نوجوان این است که "والدینم برای من ارزش و احترام قائل نمی شوند" و والدین می گویند،" خوب برای چه چیزی ارزش قائل شویم، در مدرسه همه از او ناراضی اند". اما تجربه بالینی  مشاوره با نوجوانان نشان داده است که اگر چه ممکن است یک نوجوان عملکرد تحصیلی مناسبی نداشته باشد، اما به احتمال بسیار زیاد در دیگر علاقه مندی هایش توانمندی هایی دارد که ممکن است او را از دیگر همسالانش متمایز نماید. مثلا  نوجوانی با شکایت ازوالدینش به من اظهار می کرد که " من درسم خوب نیست و دانش آموز خوبی نیستم، اما به خیلی چیزهای دیگر علاقه دارم، مثلا من در موسیقی سر رشته دارم و به خوبی می توانم از دست هایم استفاده کنم و به خوبی ملودی را بنوازم اما والدینم برای این چیزها ارزش قائل نمی شوند". این نوجوان توصیف دقیقی از خودش می کند و چیزی را که واقعا از والدینش انتظار دارد به زبان می آورد.

وقتی از والدینش خواستم به این خواسته ونیاز نوجوانشان احترام بگذارند، پس از گذشت اندک زمانی والدینش اظهار کردند که فرزندشان توانسته است از عهده درس هایش بر اید و نمرات او در حد متوسط و خوب پیشرفت کرده است.

بدانید که فرزندتان تنها زمانی با شما موافقت می کند و نظرتان را می پذیرد که  رابطه ای مستمر و استوار همراه با احترام و تامین نیازهای پرورشی بین شما برقرار باشد.اگر چنین رابطه ای وجود نداشته باشد و با زور بخواهید نظر خود را به نوجوانتان تحمیل کنید، او به پیام شما توجه چندانی نخواهد کرد

حدود خود را بشناسید

متاسفانه باید بگوئیم معمولا بسیاری از والدین حدود خود را نمی شناسند. درست است که شما نسبت به فرزندتان در موضع قدرت نشسته اید، اما این موضع محدود است. شما می توانید به او پول تو جیبی بدهید یا آن را قطع کنید، ماشین را به او بدهید یا بگیرید یا حتی احترام و حمایت خود را کم و یا زیاد کنید. اما اگر کودک به هر دلیلی طغیان کند هیچ کاری نمی توانید انجام دهید. شما نمی توانید هر لحظه و هر دقیقه کنار او باشید. آنها اوقات بیکاری زیادی دارند و در این اوقات هر کاری که دلشان بخواهد می توانند بکنند.

از آنجا که قدرت و کنترل شما محدود است باید بر همکاری با نوجوان و متقاعد کردنش تکیه کنید. از این پس روابط قدرت مدار شما با فرزندتان باید بر پایه احترام و همکاری متقابل پیش برود.

بدانید که فرزندتان تنها زمانی با شما موافقت می کند و نظرتان را می پذیرد که  رابطه ای مستمر و استوار همراه با احترام و تامین نیازهای پرورشی بین شما برقرار باشد.اگر چنین رابطه ای وجود نداشته باشد و با زور بخواهید نظر خود را به نوجوانتان تحمیل کنید، او به پیام شما توجه چندانی نخواهد کرد. اما اگر صمیمیت و نزدیکی و احترام باشد بسیاری از نوجوانان به استدلال و منطق والدین توجه می کنند. بنابراین اگر حدود قدرت خود را بشناسید، در دام خشم و صدور فرمان های غیر ممکن اسیر نخواهید شد و معمولا توصیه هایی که به والدین نوجوان می شود در دو قطب مخالف قرار دارند یعنی یا به نازپروردگی توصیه می شود یا به شدت عمل و البته ترکیب این دو کار دشواری است. حمایت، احترام، قاطعیت و راهنمایی، همه و همه باید در کنار هم اعمال شوند.

 

اندیشه  و تامل

همواره بکوشید تا نوجوان قدرت تامل و مشاهده خود را بیشتر کند. همه روزه هزاران فرصت برای چنین کاری پیش می آید. مثلا فرزندتان لپ تاپ شما را می خواهد، به جای "بله" یا "خیر"،  ببینید آن را برای چه کاری و چه مدت می خواهد، و بپرسید آیا تکالیف درسی اش را انجام داده است. این گونه صحبت کردن هر کسی را وادار می کند تا درباره خواسته های خود فکر کندو تفکر درباره خود، هدیه ای است که به فرزند خود  می دهید و او را راهی دانشگاه یا محیط کار می کنید تا در مسیر رشد به سوی  بزرگسالی آن را بکار گیرند و در زندگی مسئول بار آیند. اشخاصی که درباره خود فکر می کنند، می تواند مشکلات را حل و انگیزه های آنی و خواسته های خود را ارزیابی کنند و مورد چند وچون قرار دهند. اما کسانی که از این توان بی بهره اند اغلب در دام وسوسه های گاه و بی گاه خود می افتند و معمولا در مقابل حوادث گوناگون واکنش های آنی و نسنجیده نشان می دهند.

,اصول تربیتی نوجوان

با هم بودن

اختصاص اوقاتی که بتوانید در کنار نوجوانتان باشید،اما نفوذ در نوجوان بسیار سخت تر  از گذشته است چرا که در این دوران تعیین وقت با نوجوان است. یکی از راه های نزدیک شدن به نوجوان این است که در علایق او سهیم شوید. خود را به عالم نوجوانتان نزدیک کنید و به ذهنیاتش توجه کنید. کلید اصلی در اینجا آن است که مطابق میل نوجوان رفتار کنید و در صحبت ها با او همراه شوید. سعی کنید با همراهی او دریابید در عالم او چه می گذرد. بعید به نظر میرسد که با سوالات تحکم آمیز یا فشارهای مداخله جویانه بتوانید جو مورد نظر خود را ایجاد کنید.یادتان باشد سخنرانی و موعظه هدف با هم بودن را مخدوش می کند.

 

راه حل یابی و حل مسئله

برای آن که به نوجوان کمک کنید تا مشکلات را از قبل پیش بینی کند، درباره فردا صحبت کنید و شرایط دشوار احتمالی را مجسم کنید و به تصویر بکشید. اما این کار نیازمند همکاری دو جانبه است. در ضمن اگر در شرایط عادی نیز مشکلی پیش آید، باز هم فرصتی عالی است که با روش پیش بینی و تجسم شرایط، به کمک نوجوان راه حل یابی را تمرین کنید. مثلا هنگام بحث درباره دانشگاه، از فرزندتان بخواهید تا خود را در دانشگاهها و رتبه های مورد نظرش تصور کند و ببیند که در هریک از این محیط ها چه احساسی دارد.

 

همدلی

درک و همدلی با نوجوان مشکل تر از کودکی است. نوجوان ممکن است بخواهد موهای خود را به گونه ای آرایش کند که حتی تصورش برای شما مشکل است، چه برسد به آن که بخواهید این کار او را درک کنید. شاید لازم است در چنین مواردی به تجربیات دوره نوجوانی خود برگردید و در ان دقیق شوید و ببینید چقدر خام و ناپخته عمل می کردید و برای آن که از وضع ظاهر خود احساس رضایت کنید چه کارها نمی کردید. شاید نوجوان می خواهد با این مدل مو فردیت خود را نشان دهد یا جذاب تر و مهیج تر به نظر برسد. درست است که نسل شما به این موضوع اهمیت نمی داد، اما نسل فرزندتان با آن فکر می کند. البته منظور ما این نیست که اگر گمان می کنید سلامت فرزندتان به خطر می افتد یا ممکن است تا چند هفته دیگر نظرش عوض شود، باز هم با او موافقت کنید. اما اگر می خواهید فرزندتان با دلیل و منطق این مسئله را ارزیابی و درباره رفتارش تامل کند، باید سعی کنید دیدگاه او را درک کنید و در عین حال دیدگاه های دیگر را نیز مطرح نمائید. درک بسیار یاز مسائل مربوط به نوجوان مستلزم تلاشی در خور توجه از سوی والدین است.

 

نسرین صفری

بخش خانواده ایرانی تبیان

منبع : tebyan.net