ظرافت‌های دوست‌یابی در روزهای بلوغ

موفقیت های اجتماعی، افزایش انگیزه، پیشرفت تحصیلی از مزایای دوست یابی به روش صحیح در دوران نوجوانی خواهد بود لذا  در صورتی که نوجوان تحت نظر والدین به گروه های متشکل از همسالان که از هویت های اجتماعی ارزشمند برخوردار هستند راه پیدا کند، به موفقیت های قابل توجهی دست پیدا خواهد کرد.......

مهارت دوست یابی، نخستین پایه های شکل گیری هویت و برقراری ارتباط موثر اجتماعی با محیط اطراف محسوب می شود.

انتخاب صحیح دوست و یادگیری شیوه های صحیح دوست یابی از شاخص های مهم تشخیص سلامت روان در شکل گیری شخصیت افراد به شمار آمده و به عقیده اکثر کارشناسان حوزه علوم اجتماعی و روانشناسی گروه همسالان در پی ریزی و تکامل شخصیت فردی کودکان و نوجوانان مهم ارزیابی می شود.

نوجوانان به دوستان خود کاملاً اطمینان دارند و آنها را محرم رازهای خویش می پندارند. آنها مسایل و مشکلاتی که به دلایلی همچون: ایجاد فاصله سنی، عدم توجه والدین و یا ترس از آنها، نمی توانند با آنان در میان بگذارند با دوستان خود به راحتی در میان می گذارند و از آنها راهنمایی می خواهند.

بدیهی است که بهترین و شادترین لحظات زندگی نوجوانان اوقاتی است که با دوستان خوب خود، سپری می کنند. رفت و آمدهای سالم و دوستانه به نوجوانان شور و نشاط می بخشد و خستگیها و افسردگیهایشان را از بین می برد و غمهایشان را می زداید. همچنین همنشینی با دوستان باتجربه و عاقل، می تواند باعث ترقی و پیشرفت نوجوانان در امور مادی و معنوی بشود. بر عکس دوستان ناباب و ناشایسته نیز می توانند باعث سقوط انسان از بلندترین جایگاه به پست ترین مقام بشوند. پس نباید این نیاز ضروری در زندگی آنها نادیده گرفته شود.

 

نقش والدین

نوجوانان در مرحله دوست یابی با گروه های همسال تعامل برقرار کرده، با آنها همانند سازی کرده و سعی می کنند با افرادی ارتباط برقرار کنند که در بسیاری از زمینه ها با آنها وجوه مشترک داشته باشند.

مهارت دوست یابی، نخستین پایه های شکل گیری هویت و برقراری ارتباط موثر اجتماعی با محیط اطراف محسوب می شود.

به عبارت دیگر دوست یابی باعث شکل گیری تعاملات اجتماعی و کشف هویت اجتماعی نوجوانان خواهد شد. در صورتی که والدین مانع از رشد نوجوان در این مرحله شده یا به طور مستقیم در تصمیم گیری هایش دخالت کنند، شکل گیری هویت اجتماعی نوجوانان خدشه دار خواهد شد.

لذا  والدین باید به طور غیرمستقیم به شیوه دوست یابی و همانندسازی فرزندشان نظارت داشته باشند.

آنها باید توجه داشته باشند که گروه های همسالی که فرزندانشان اوقات فراغت را با آنها سپری می کنند از لحاظ فرهنگ خانوادگی، باورهای قومی، مذهبی، سن، ارزش های تربیتی و... با یکدیگر همخوانی داشته باشند.

آشنایی کامل خانواده های فرزندان و رفت و آمد آنها به صورت نامحسوس و غیرمستقیم که نوجوان تصور نکند که والدین به طور مستقیم در کارهای او دخالت کرده و حس استقلال طلبی او مورد آسیب قرار گرفته است، نقش مهمی در کمک به فرزندان برای انتخاب گروه های همسال مناسب و پیشگیری از وارد آمدن آسیب های اجتماعی و رفتاری فرزندان در آینده خواهد داشت.

نوجوان را توجیه کنید تا در دوستی‌ها  اعتدال را رعایت کند. هنگام بیان اسرار خود به دوستان برخی اسرار را  نزد خود حفظ کند حتی برای بهترین دوستان بیان نکند والدین باید روش دوستی‌یابی را به نوجوان بیاموزند تا فرزند برای معاشرت و انتخاب دوست آگاهی کافی داشته باشد

توجه به باورهای مشترک

در صورت هماهنگ نبودن باورها با ارزش های خانوادگی نوجوانان، افراد با الگوبرداری از دوستان دچار تضاد شده و به تدریج از محیط خانواده دور می شوند. میان عقاید و نظریات والدین با گروه های دوستی دچار تردید شده و در نهایت به سمت و سوی گروه های همسال کشیده می شوند. در این صورت روابط مخفی نوجوانان با دوستان، زمینه ساز بزهکاری و مخفی کاری های گسترده تر نوجوان خواهد شد. از این رو، فرزندان در حالی که در انتخاب دوست خودمختار و آزادانه عمل می کنند، باید تحت نظر غیرمستقیم والدین قرار گرفته و از مشورت و راهنمایی های والدین خود بهره مند شوند.

عاملی برای پیشرفت

موفقیت های اجتماعی، افزایش انگیزه، پیشرفت تحصیلی از مزایای دوست یابی به روش صحیح در دوران نوجوانی خواهد بود لذا  در صورتی که نوجوان تحت نظر والدین به گروه های متشکل از همسالان که از هویت های اجتماعی ارزشمند برخوردار هستند راه پیدا کند، به موفقیت های قابل توجهی دست پیدا خواهد کرد. در واقع، برقراری تعاملات اجتماعی موثر تمرین مناسبی برای اجتماعی شدن خواهد بود و فرد پس از پایان دوره نوجوانی آمادگی لازم برای ورود به دنیای اجتماعی بزرگ تر را پیدا خواهد کرد.

 

الگوهای شخصیتی

از آنجایی که تفاوت در ساختارهای رفتاری و شخصیتی نوجوانان در مراحل دوست یابی و شیوه انتخاب گروه های همسالان نقش دارد، والدین باید باتوجه به ویژگی های شخصیتی فرزندانشان آنها را در انتخاب موثر راهنمایی کنند. برای نمونه نوجوانی که شخصیت درون گرا دارد، بیشتر تحت تاثیر الگوهای گروه ها همسال قرار می گیرد.

این گروه از نوجوانان به راحتی با افراد دیگر ارتباط برقرار کرده و در صورت نظارت ناصحیح والدین ممکن است باعث به انحراف کشیده شدن آنها شود.

از طرف دیگر، نوجوانان برون گرا در ارتباط با گروه های همسال ناموفق تر از سایرین بوده و ممکن است به علت موفق نبودن در برقراری ارتباط با همسالان خود، منزوی شده و هویت اجتماعی آنها تکامل پیدا نکند.

توصیه‌هایی به والدین در دوست‌یابی دوره ی نوجوانی

والدین بایدبا نوجوانان رابطه ی صمیمی وگرم  برقرار کنند تا نوجوانان،آنها را به عنوان محرم‌اسرار خود بدانند و آنچه که پیرامون آن اتفاق می افتد  با ایشان در میان بگذارند تا از گرایش افراطی به دوستان جلوگیری شود.

نوجوانان را نباید تحقیر کرد و به ویژه نباید درحضور دیگران آنها را کوچک کنیم و به شخصیت ایشان لطمه بزنیم.

والدین باید نوجوانان را توجیه کنند که دردوستی باید چقدر از وقت خود را صرف یکدیگر کنند تا چه اندازه به هم توجه داشته باشند وهنگامی یک فرد چند دوست دارد این توجه را چگونه بین آنها تقسیم کند توجه به این نکات موجب به وجود آمدن دوستی‌های خوب ومفید است  وعدم توجه موجب به هم خوردن دوستی‌ها می شود.

البته   محدود کردن بیش از حد نوجوان احتمال "آسیب زایی" را  بیشتر می‌کند.لذا ضمن مراقبت در دوستی‌ها نباید آن ها را بیش از حد محدود کرد.

نوجوان را توجیه کنید تا در دوستی‌ها  اعتدال را رعایت کند. هنگام بیان اسرار خود به دوستان برخی اسرار را  نزد خود حفظ کند حتی برای بهترین دوستان بیان نکند والدین باید روش دوستی‌یابی را به نوجوان بیاموزند تا فرزند برای معاشرت و انتخاب دوست آگاهی کافی داشته باشد.

 

فرآوری: مریم عطاریان

بخش خانواده ایرانی تبیان

منابع :

دنیای نوجوان، دکتر محمد‌رضا شرفی، انتشارات تربیت، چاپ دوم ، مهر‌ماه 72.

مجلات پیوند  ، گاهنامه مشاوره   همراه با تغییرات و اضافات

 

منبع : tebyan.net