دراین مقاله و قسمت های بعدی از کتاب جوان از نظر عقل و احساسات مرحوم فلسفی مطالبی پیرامون علاقه مندی فطری جوانان به زیبایی آورده شده است و همچنین به ارتباط این موضوع با اوج غریزه در این دوران و اثرات زیان بار پرورش بیش از حد تمایل به زیبایی پرداخته شده و در پایان راه هایی برای کنترل و استفاده ی صحیح این میل در جوانان بیان شده است .

دو صفت مطبوع 

گرچه تمایل جنسى خود به تنهایى عامل بسیار مؤثرى براى جلب جنس مخالف و حفظ نسل بشر است ، ولى خداوند این تمایل آتشین را با زیبایى و جمال دختران و پسران آراسته و از این راه رغبت پیوند را در آنان سوزان تر کرده و میل پیوستگى آن را به یکدیگر تشدید نموده است .

این نکته واضح است که براى شناسایى همه زیبایى ها و درک جمال طبیعى و هنرى ، تنها حس فطرى جمال دوستى کافى نیست ، بلکه باید آن نیروى طبیعى تربیت شود و در پرتو پرورش هاى صحیح ، بسط و توسعه پیدا کند تا بتواند جمال موجودات زیبا را آن چنان که هست درک نماید، و از آن محظوظ و بهره مند گردد.

استعداد درک زیبایى ها، مانند قابلیت تفکر و سجایاى اخلاقى یا قوه سخن گفتن و خط نوشتن ، در نهاد فرزندان بشر نهفته است . پرورش صحیح مى تواند آن استعدادها را آشکار کند، و از سر حد قوه به فعلیت بیاورد. اگر استعداد درک زیبایى مورد حمایت و پرورش قرار نگیرد، اگر آن احساس ‍ لطیف به طرز شایسته اى تربیت نشود، خفه و خاموش مانده و هرگز در ضمیر صاحبش شکفته نمى شود.

زیباپسندى در دنیاى امروز 

مردم علاقه دارند همه جا و همه چیز زیبا باشد. در خانه آراسته زندگى کنند. لباس نیکو بپوشند. و روى و موى خود را به زیبایى بیارایند. روى مبل قشنگ بنشینند و بر مرکب زیبا سوار شوند. حیاط منزل و اطاق پذیرایى غرق گل هاى رنگارنگ باشد. میز غذا، حتى بسته بندى دوا، زیبا و قشنگ باشد. امروزه پول هایى که مردم در کشورهاى پیشرفته صرف زیبایى و جمال مى کنند، اگر از مصارف ضروریات زندگى بیشتر نباشد، کمتر نیست .

اسلام و پرورش حسن زیبایى 

آیین مقدس اسلام ، که برنامه جامع سعادت و کامیابى بشر است ، به موضوع جمال و زیبایى توجه مخصوصى دارد. اسلام ، در ضمن پرورش کلیه تمایلات فطرى بشر، عاطفه جمال دوستى مردم را نیز مورد حمایت و تربیت قرار داده و استفاده از زیبایى هاى طبیعى و مصنوعى را به پیروان خود اکیدا توصیه کرده است .

اسلام با حمایت از زیبایى و جمال ، یکى از خواهش هاى طبیعى مردم را ارضا نموده است .

اسلام از زیبایى آسمان و ستارگان ، از زیبایى موجودات روى زمین ، از جمال طبیعى و مصنوعى بشر سخن گفته و در آیات و روایات بسیارى به موضوع جمال و تجمل تکیه کرده است .

و لقد جعلنا فى السمآء بروجا و زیناها للناظرین .

ما در آسمان اجرام بزرگ کیهانى آفریده ایم و براى بهجت و سرور بینندگان ، آنها را با زیبایى و درخشندگى آراسته ایم .

جمال طبیعى انسان 

موضوع زیبایى و جمال طبیعى انسان نیز یکى از مسائلى است که در روایات مذهبى مورد کمال توجه قرار گرفته و اولیاى گرامى اسلام درباره ارزش آن سخن گفته اند.

قال على علیه السلام : حسن وجه المؤ من حسن عنایة الله به .

على علیه السلام فرموده : روى زیباى مردم با ایمان ، عنایت نیکوى خداوند است به آنان .

و عنه صلى الله علیه و آله : افضل نساء امتى اصبحهن وجها و اقلهن مهرا.

و نیز فرموده است بهترین زنان امت من کسانى هستند که صورتشان زیباتر و صداقشان کمتر باشد.

زیبایى رخسار و صورت قشنگ یکى از عوامل محبوبیت اجتماعى ، و رمز نفوذ در دیگران است . زیبارویان با نیروى جذاب جمال ،  نزد مردم عزیز و دلپذیرند.

صورت زیبا و چهره جذاب یوسف صدیق ، یکى از امتیازات آن پیغمبر محبوب بود. پیشواى عالى قدر اسلام ، حضرت محمد(ص )، علاوه بر زیبایى رخسار، گیرندگى و ملاحت مخصوصى داشت که بیننده را مجذوب مى کرد و تا اعماق جان مردم نفوذ مى نمود.

زینت و خودآرایى 

زیبایى هاى مصنوعى و خودآرایى نیز مانند جمال طبیعى مورد عنایت مخصوص قرآن شریف و روایات مذهبى است ، و اولیاى گرامى اسلامى ، استفاده از آن را به پیروان خود اکیدا توصیه نموده اند.

جامه زیبا پوشیدن ، مسواک کردن ، به موى شانه و روغن زدن ، معطر بودن ، و خلاصه خود را آراستن در حال عبادت و در مواقع معاشرت با مردم ، در مسجد یا در محیط خانواده ، از مستحبات مؤ کد و جزء برنامه روزانه مسلمین است .

یا بنى آدم خذوا زینتکم عند کل مسجد.موقعى که براى عبادت در مسجد حاضر مى شوید، با پوشیدن جامه زیبا، با شانه کردن مو، و عطر زدن خود را زینت کنید و با تجمل و آراستگى در جامعه شرکت نمایید.

کان الحسن بن على علیهماالسلام اذا قام الى الصلوة لبس اجود ثیابه ، فقیل له یابن رسول الله تلبس اجود ثیابک فقال ان الله جمیل یحب الجمال فاتجمل لربى و هو یقول خذوا زینتکم عند کل مسجد.

حضرت مجتبى علیه السلام بهترین جامه هاى خود را در موقع نماز در بر مى کرد. کسانى از آن حضرت سبب این کار را پرسش کردند. در جواب فرمود: خداوند جمیل است و جمال و زیبایى را دوست دارد. به این جهت ، خود را در پیشگاه الهى زینت مى کنم . خداوند امر فرموده که با زینت هاى خود در مساجد حاضر شوید.

زیبایى جوانى 

جمال دلپذیر و جذاب دوران جوانى ، یکى از زیبایى هاى طبیعى بشر است که در ایام شباب با فروغ خیره کننده خود جلوه مى کند، و تنها نسل جوان از آن زیبایى برخوردار است . شور و هیجان ، عشق و امید، وجد و نشاط، طراوت و لطافت ، تناسب اندام ، صورت شکفته ، موهاى زیبا و صفات دیگرى نظایر اینها، همه و همه از شاخ و بالهاى زیبایى دوران جوانى است .

هم زمان با فرارسیدن ایام شباب و آشکار شدن زیبایى هاى جوانى ، تمایل زینت کردن و خودآرایى نیز به طور طبیعى در ضمیر جوانان بیدار مى شود، و آنان را شیفته آراستگی و خودسازى مى کند.

در ایام شباب ، جمال و زیبایى طبیعى با خودآرایى و تجمل مصنوعى هم آهنگ مى شوند. از یک طرف عوامل بلوغ ، خود به خود به جوانان طراوت و جمال طبیعى مى بخشد و آنان را زیبا و دلپذیر مى کند، و از طرف دیگر، در باطن آنها، عشق ، تزیین و خودآرایى ایجاد مى نماید و به تجمل و جلوه گرى علاقه مندشان مى کند.

ارتباط خود آرایی با غریزه جنسى 

تردیدى نیست که علاقه مندى و مرجح داشتن هر آن چه زیباست ، با توسعه بدن از لحاظ زیست شناسى و به خصوص با جهش غریزه جنسى ارتباط کامل دارد. ذوق جواهرات و آرایش ها و هر آن چه ممکن است نظر اشخاص را با لطف و علاقه مندى به سوى شخص جلب کند، در حقیقت چیزى جز تکمیل عمل طبیعت نیست که در اواخر دوران بلوغ ، به رنگ بدن ، به نگاه ، به شکل اعضاى دختران جوان ، یک نوع زیبایى غیر قابل مقایسه با سابق و در عین حال کم دوام مى دهد.

سیر در زیبایى و تماشاى جمال ، یکى از فعالیت هایى است که جوانان به آن بسیار علاقه مند هستند. زیبایى در ایشان یک نوع لذتى ایجاد مى کند و هر قدر این کیفیت لذت بردن از زیبایى بیشتر به یکى از صفات ایشان اتکا داشته باشد، شدت ادراک آن لذت ، بیشتر است .

ارضاى تمایل جمال 

خواهش فطرى تجمل و خودآرایى در نسل جوان ، یکى از تمایلاتى است که باید تحت مراقبت کامل قرار گیرد و به طور عادلانه و دور از افراط و تفریط ارضا گردد. اسلام از راه پاکیزگى بدن ، مسواک کردن دندان ، معطر بودن ، رنگین کردن و روغن زدن مو، جامه قشنگ پوشیدن و کارهایى نظایر این ها، حس خودآرایى جوانان را به راه صحیح و بى خطر هدایت نموده و برجلوه و جمال آنان افزوده است .

قال رسول الله صلى الله علیه و آله : اختضبوا فانه یزید فى شبابکم و جمالکم .

رسول اکرم درباره رنگ کردن مو فرموده است : خضاب کنید که بر جوانى و زیبایى شما مى افزاید.

بدون تردید، ارضاى تمایل خودآرایى و تجمل ، که یکى از خواهش هاى فطرى است ، به تکامل ذوق و شکفتن احساسات جوانان کمک مى کند و آنان را به راه تعالى روحى و پیشرفت هاى عاطفى سوق مى دهد. به همین جهت ، آیین مقدس اسلام ، این امر را با نظر موافق و مؤ کد به پیروان خود توصیه کرده است ، ولى باید توجه داشت که جوانان در این کار به راه زیاده روى و افراط نگرایند و از حد شایسته تجاوز نکنند.

تجمل پرستى و زیاده روى در زینت و خودآرایى عوارض نامطلوبى دربردارد و ممکن است دختران و پسران جوان را به راه هاى غلط سوق دهد و سرانجام مایه تیره روزى و بدبختى آنان گردد.

در مقاله ی بعد با ادامه ی این موضوع با ما باشید....

منبع : tebyan.net