پایان دوران کودکى، آغاز دوره جدیدى است که هر انسانى باید آن را سپرى کند. حادترین، حساس ترین و بحرانى ترین دوران زندگى هر انسانى است که لاجرم باید از این گردباد شدید عبور کند. این گردباد چنان همه وجود نوجوان را دست خوش تغییر مى کند که او را دچار بحران هویت، تحیر و سرگشتگى مى کند. چنین فردى با ورود به این مرحله هرگز آرام ندارد، همواره در حال جنب وجوش و التهاب است. بر موجى سوار است که هر لحظه انتظار رسیدن به ساحل نجات را دارد. بى قرار است و به هر سو مى زند تا خود را به ساحل برساند. این همان چیزى است که والدین را شدیدا نگران کرده و موجبات تشویق خاطر آنان را فراهم مى آورد. بنابراین، آشنایى با شیوه برخورد با آنان، ابتدایى ترین و ضرورى ترین نیاز و ابزار براى کسانى است که به نحوى با نوجوانان برخورد مى کنند. از لحاظ روان شناختى، براى برخورد مناسب و سازنده با یک نوجوان و جوان، سه اصل مهم  را به عنوان اصلى ترین و کارآمدترین ابزار مناسبات میان خود و جوان و نوجوان در نظر بگیرد.

الف. اعتمادسازى و جلب اعتماد از ابتدایى ترین ابزار یک مربى و یک مبلغ و یک پدر و مادر فهیم و فرهیخته اى است که براى درک فرزند نوجوان و جوان خویش به کار مى گیرند. در واقع، جلب اعتماد، پذیرش و مقبولیت فرد توسط مخاطب است. جوان و نوجوان باید ما را بپذیرد و تا زمانى که ما را به دیده قبول ننگرند و احساس نکنند که ما آن ها را درک مى کنیم، چیزى از ما نمى پذیرند.

ب. فاصله زدایى و تفاوت زدایى، از دیگر مکانیسم هاى روان شناختى برخورد با نوجوانان و جوانان است. فاصله زدایى به معنى زدودن و کاستن فاصله ها و احساس همدلى و هم احساس شدن با مخاطب و القاى قرابت و شباهت خود با مخاطب است. در حقیقت با این کار، جوان و نوجوان احساس مى کند نه تنها بین او و طرف مقابل هیچ فاصله و شکاف طبقاتى وجود ندارد که رابطه اى کاملا صمیمى و همدلانه وجود دارد.

لازمه تاثیرگذارى بر فرد، علاوه بر پذیرش، باور داشتن به ظرفیت هاى اوست .

ج. ذهنیت شناسى مخاطب نیز از دیگر مکانیسم هاى روان شناختى برخورد با کودکان و نوجوانان است. ذهنیت شناسى به این معناست که بدانیم مخاطب چگونه مى اندیشد، به چه مى اندیشد و مشکل اصلى او چیست و درباره ما چگونه مى اندیشد. ذهنیت شناسى، در واقع داشتن هنر مخاطب شناسى است و این که در ذهن مخاطب نوجوان و جوان چه مى گذرد.

الف . رعایت نکات شکلى و صورى : یکى از قالب ها و سبک هاى برخورد با مخاطب این است که از لحاظ شکلى، ظاهرى و صورى به نکات ذیل توجه نمود:

1 . رعایت جاذبه هاى صورى: در برخورد با نوجوانان و جوانان، به ویژه کسانى که از موضع یک مربى و یا مبلغ برخورد مى کنند، باید جاذبه هاى صورى از جمله رعایت روان شناسى برخورد، رعایت نوع رنگ پوشاک و به کارگیرى رنگ هاى شاد و دلنشین را مراعات نمود . طبیعى است کسانى که از موضع یک مربى و معلم در برخورد با مخاطب از نوع پوشش با وقار، سنگین، پاکیزه، داراى رنگ جذاب و شاد استفاده مى کنند، به مراتب تاثیرگذارتر از افرادى هستند که از پوشش مناسب و یا از نوع رنگ شاد استفاده نمى کنند .

2 . برخورد با نشاط و گشاده رویى

: اساسا بهترین نوع برخورد با مخاطب، بویژه در نوع برخوردهایى که جنبه تربیتى داشته و از موضع مربى و معلم و مبلغ صورت مى گیرد، علاوه بر داشتن هنر مخاطب شناسى و برخوردارى از جاذب های ظاهرى و شکلى، مى بایست با نشاط و شادى و با گشاده رویى با مخاطب برخورد نمود . روشن است که تاثیر سخن و رفتار چنین افرادى به مراتب بیش از افرادى است که از جاذب  های ظاهرى برخوردار نبوده، از هنر مخاطب شناسى بى بهره اند و نیز در نوع برخورد رعایت ادب، وقار، نشاط و گشاده رویى را نمى کنند . البته، کسانى که از چنین هنرهایى بى بهره اند، فاقد نفوذ کلام نیز خواهند بود .

3 . به کارگیرى ادبیات دلنشین به فراخور حال مخاطب: از دیگر نکات لازم  و از جهت صورى و شکلى در برخورد با مخاطب، به ویژه جوانان و نوجوانان، به کارگیرى زبان و ادبیات شیرین و دلنشین به تناسب فهم و درک مخاطب است . قطعا نوع زبان، ادبیات و برخوردى که با یک کودک، نوجوان و جوان و یا فرد میان سال به کار مى رود، باید متفاوت باشد . مربیان و معلمانى که در برخورد با افراد مختلف و مخاطبین متفاوت، به تناسب سطح فهم و درک مخاطب و با شناخت درست مخاطب، از شعر، استعاره و ادبیات زیبا و دلنشین استفاده کنند، صد البته کلامى نافذتر از دیگرانى دارند که از این هنر بى بهره اند و این ها حتما موفق ترند .

بهترین راه موفقیت و تاثیرگذارى بر مخاطب این است که از در دوستى با او وارد شده و صمیمانه با او برخورد کرد، نه از موضع قدرت .

ب . رعایت اصول تکوینى و باطنى

مراد از اصول باطنى و تکوینى، اصولى است که فرد باید بدون فریب، اغوا، دورویى و تصنع بدان معتقد بوده و عملا بدان ملتزم و پاى بند باشد . اجمالا، محورهاى زیر را مى توان در قالب این اصول تکوینى و باطنى مطرح کرد .

1 . خیرخواهى و خلوص نیت در برخورد: اساسا از جمله رمز و راز موفقیت در زندگى و در هر کارى، خلوص نیت است . آن گاه که مخاطب احساس کند که مربى در بیان و رفتار خود جز خلوص نیت و خیرخواهى ندارد، با جان و دل سخنان او را پذیرفته و وى را به عنوان الگو مى پذیرد .

2 . صداقت در گفتار: اگر جوان یا نوجوان احساس کند که مربى در گفتار خود صادق است و بدون کم ترین چشم داشت و به درستى و راستى قصد راهنمایى جوان یا نوجوان را دارد، البته، با جان و دل و صمیمانه کلام او را مى پذیرد .

3 . ایمان و باور حقیقى به شایستگى هاى جوان و نوجوان: از دیگر اصول لازم  این است که مربى باید قابلیت، استعداد و ظرفیت ها و شایستگى هاى جوان و نوجوان را باور داشته باشد و او را بپذیرد تا بتواند در او تاثیرگذار باشد . اگر حقیقتا مربى به شایستگى ها و ظرفیت هاى جوان معتقد نباشد، چگونه مى تواند او را هدایت و یا ارشاد نماید؟ لازمه تاثیرگذارى بر فرد، علاوه بر پذیرش، باور داشتن به ظرفیت هاى اوست .

4 . دورى و اجتناب از برخورد از موضع قدرت: از دیگر رمز و راز موفقیت یک مربى این است که به عنوان یک دوست و رفیق با جوان و نوجوان برخورد نماید . دوستانه و صمیمانه مسائل و مشکلات وى را به او متذکر شده و راه چاره اى براى آن بیابد . طبیعى است که برخورد از موضع قدرت و قوت، با لجاجت و عدم پذیرش نوجوان و جوان مواجه خواهد شد 

 5 . پاى بندى عملى بدانچه توصیه مى کند: از دیگر رموز موفقیت مربى این است که بدانچه توصیه، راهنمایى و ارشاد مى کند، خود عملا پاى بند باشد . طبیعى است، کسى که خود به صفتى پاى بند نیست و عمل نمى کند، در صورتى که آن را به دیگرى توصیه کند، مورد پذیرش و مقبول واقع نمى شود .

در مقاله بعد به دیگر مهارت های لازم در ارتباط با نوجوان می پردازیم.

مجله دیدار آشنا

تنظیم: کهتری

مقالات مرتبط

جوان و آرزوهای نیامده

با من حرف بزن

رمز داشتن دختری دانا

رها کنید اما همراهش باشید

فوت و فن ارتباط با نوجوان

محبوب فرزندتان شوید!

هنوز به حمایتت نیاز دارد

منبع : tebyan.net