انتخاب ارزش ها، باورها و هدف های زندگی، مشخصه های اصلی  هویت را تشکیل می دهند. شکل گیری هویت در جوانی با عواطف، خود پنداره و عزت نفس فرد رابطه تنگاتنگی دارد و تمایل قوی جوانان برای ساختن هویتی مستقل به جنبه های دیگر تحول آنان گسترش می یابد. احساس تعلق و تعهد به خانواده، قوم، فرهنگ، ملت و مذهب، از مولفه هایی هستند که ارتباط تنگاتنگی با هویت دارند.

شکل گیری هویت در جوانی با عواطف، خود پنداره و عزت نفس فرد رابطه تنگاتنگی دارد و تمایل قوی جوانان برای ساختن هویتی مستقل به جنبه های دیگر تحول آنان گسترش می یابد. احساس تعلق و تعهد به خانواده، قوم، فرهنگ، ملت و مذهب، از مولفه هایی هستند که ارتباط تنگاتنگی با هویت دارند.

هویت لازمه نظام اجتماعی است و هر گونه تاخیر یا انحراف در شکل گیری هویت موفق می تواند منجر به پراکندگی یا بحران هویت گشته که خود بسیاری از ناهنجاری های فردی و اجتماعی را در پی دارد. به همین دلیل دولت مردان و نظام سیاسی به هویت اهمیت بسیاری می دهند.

جوانان هر کشور از آن روی که بدنه فعال، پویا و انگیزه هر ملت و بهترین منابع انسانی در زیست جمعی محسوب می شوند ، سهم موثری در تضمین حیات فرهنگی و ملی ملت دارند. دستیابی به هویت موفق در ابعاد فردی، دینی و ملی در جوانان، هم درجه امید به آینده را بالا می برد و هم مایه اعتماد نهادهای اجتماعی به ویژه نهاد حکومت به آنان و نقش آنها در ضمانت زیست جمعی در دهه های آینده است. بنابراین کیفیت و درجه هویت فردی، دینی و ملی آنان می تواند نقش موثری در توسعه فرهنگ ملی و دینی کشور ایفا نماید.

ناصر قاسم زاده دبیر انجمن حمایت از سلامت و بهداشت روانی جامعه  گفت: در دوره نوجوانی و جوانی، اساسی ترین تحولات زندگی انسان به وقوع می پیوندد. بنابراین شکل گیری هویت مستقل در جوانان می تواند بیشترین تاثیر را در سرنوشت آنها داشته باشد.

جوان در این دوره از زندگی در کنار احساس نیاز به داشتن یک هویت مستقل از نظر ذهنی و روانی نیز دچار یک تحول می شود. ارزش ها و هنجارهایی که در دوران کودکی در فرد وجود داشت جایگزین نظام فرهنگی و فکری در این دوران می شود و جوان در این مرحله دچار بحران می شود.

وی اظهار کرد:همان گونه که برخورداری از هویت انسانی کامل، نشانه های مشخصی چون خودباوری، احساس ارزشمندی و توانایی حل مشکلات، موضع گیری مناسب در برخورد با پیش آمدها و برخورداری از اراده و استقلال لازم و ... دارد ، فقدان یا اختلال هویت نیز آثار و نشانه هایی دارد.

این روان شناس بالینی به پیامدهای بحران هویت اشاره کرد و گفت: بی برنامه گی در زندگی، غفلت از فرصت ها، مسئولیت گریزی، دل مشغولی های بی ارزش، تقلید کورکورانه از دیگران از جمله نشانه ها و پیامد های بحران هویت در بین جوانان است.

وی در خصوص اختلال هویت در جوامع بشری اظهار کرد: امروزه به لحاظ حاکمیت نظام استکباری غرب در جوامع بشری، از جمله مهمترین عوامل اختلال در هویت افراد، تبلیغ فرهنگ غرب است.

استکبار جهانی با در اختیار گرفتن دستاوردهای تبلیغی به ترویج اصول و ارزش های خود می پردازد که اغلب با آموزه های فرهنگی و ارزش های دینی و ملی سایر جوامع در تعارض هستند.

عوامل بروز بحران هویت

فرد در فرآیند دست یابی به هویت کامل انسانی، از عوامل گوناگونی چون خانواده، نهادهای آموزش و پرورش، نظام سیاسی و فرهنگی و اجتماعی حاکم بر جامعه و رسانه ها و مطبوعات و تبلیغات بیگانگان و ... تاثیر می گذارد.

خانواده و نهاد های آموزش و پرورش مهمترین تاثیر در بحران هویت را دارند. افرادی که از نعمت والدین و خانواده های مناسبی برخوردار دارند و در نتیجه سرپرست های فهیمی دارند، ضمن حفظ تعادل روحی و روانی، زمینه رشد و تفکر و بینش آنان هماهنگ با سایر استعداد ها می گردد.

چنین افرادی با توجه به توانمندی هایی که قبل از این پیدا کرده اند ، به راحتی می توانند این بحران را پشت سر بگذارند و به تمام پرسش های مربوط  به کسب هویت مستقل پاسخ صحیحی دهند. در نتیجه، از دچار شدن به سردرگمی در پیش آمدهای زندگی در امان باشند و اما اگر چنین مسئو لیتی به هر دلیلی در محیط خانواده به انجام نرسد، روشن است که جوان تربیت یافته در چنین خانواده ای قادر نخواهد بود در فرایند هویت یابی به موفقیت لازمی دست یابد.

برای اینکه جوانان از پیامدها و عوارض آشفتگی هویت در امان بمانند، آموزش و پرورش و سازمان های فرهنگی پس از خانواده بیشترین تاثیر را در هویت خواهند داشت.

 زمانی جوان به جایگاه واقعی خود و هویت اصلی خویش پی ببرد که مجموعه آموزش ها و نهادهای مرتبط با جوان طبق واقعیات جامعه تهیه شود و وظایف مشخصی نیز برای آنان گفته شود.

عواملی چون ویژگی های شخصیتی هر فرد ، نظام اجتماعی و اصول فرهنگی ملت ها، نوع اعتقادات و فرهنگ دینی جامعه، میزان خودباوری و اعتماد به نفس افراد و نظام اخلاقی در رشد اندیشه ها و سلامت روانی افراد و چگونگی تکوین هویت آنان موثر است.

منبع : tebyan.net