سفارشاتی که در سلسله مقالات قبل مورد بررسی قرار گرفت به صورت زیر است  :

 "روح جستجوگری "،"عمل به واجبات " ، "مرور زندگی گذشتگان" ، " چنگ زدن به ریسمان الهى" ، "اهمیت پند و موعظه" ، " سفارش به زهد " ، " یقین قلبی " ، " یاد مرگ "  ، "چگونگى روابط اجتماعى و عملکرد صحیح و مناسب در قبال جامعه " ،" پرهیز از سخن نادانسته "، "امر به معروف و دستور به رفتار نیک و مورد قبول دین و جامعه" ، " سرزنش سرزنش کنندگان " و" گذر از دنیا و سفر به آخرت " .

در این مقاله زندگی دنیاخواهانی  که مغرور و فریفته ى دنیا شده اند را مورد بررسی قرار می دهیم :

اینان در کلام امام علی (ع) چنین تصویر مى شوند:

مثال کسانى که مغرور به این دنیا شده اند، مثل کسانى است که مى خواهند از سرزمینى آباد به دیارى خراب منتقل شوند.پس براى اینها هیچ چیزى بدتر از ترک دنیا و رفتن به سوى آخرت و جایى که آنان را خواهند برد،نیست(1) .

کلمات امام علی (ع) در ضمن سادگى و زیبایى، عمیق و قابل توجه اند. امام علی (ع) دنیاخواهان را مغرور به دنیا معرفى مى کند، کسانى که فریفته ى دنیا شده اند ، فریب دنیا را خورده اند ، نه اینکه دنیا مال آنان شده است و صاحب دنیا شده اند.چرا که دنیا قابل تصاحب نیست. دنیا حقیقت ندارد ، دنیا - به تعبیر قرآن(2) - سراب است.

انسان تشنه به گمان اینکه آنچه در دوردست خود را نشان مى دهد ، آب است، براى رفع تشنگى به سوى آن مى رود ، اما هر چه مى رود ، آن آب دورتر مى شود و یا در جهات دیگر خود را مى نماید.

امام علی (ع) فرموده اند: دنیا همانند سایه است.چون به دنبالش بروى از تو مى گذرد و چون از او بگریزى، دنبالت خواهد آمد.

کسانى که اهل آخرتند ، دنیا به طرف آنان مى آید و آنان بى نیاز از آنند،اما اهل دنیا به دنبال آنند و در پایان عمر هنوز از آنچه به دست آورده اند ، خشنود نیستند و آن را خواسته ى اصلى خود نمى دانند.

از کسانى که روحیه ى دنیادارى و دنیاخواهى دارند و عمرى را پشت سر گذارده اند ، سئوال کنید: آیا در نوجوانى و جوانى آرزویى داشتى که به آن برسى؟ و اگر رسیدى، آیا احساس کامیابى کرده اى؟ قطعاً جواب خواهید شنید: رسیده ایم ولى احساس کرده ایم این که آرزویى نبود ، این خواسته ى ما نبود.آرزو ى ما داشتن بیشترى بود که هنوز هم به آن دست نیافته ایم.

این معناى غرور است که امام علی (ع) در مورد آنان به کار مى برد و ادامه مى دهد:

مثل آنان مثل کسانى است که مى خواهند از خانه اى آباد به خانه اى خراب بروند ، اینها دنیاشان را آباد کرده اند و آخرتشان را خراب.گرچه آبادانى دنیاشان نیز برایشان کافى نیست و هرچه ساخته اند، هنوز کفایتشان نمى کند و هر چه دویده اند، هنوز نرسیده اند.

امام علی (ع) توصیه اش به جوان این است که عمر را صرف یافتن دنیا نکند و آب را از سراب تشخیص دهد تا عطش واقعى را بر طرف و خود را سیراب نماید.

امام علی (ع) به جوان گوشزد مى کند که عمر را که گرانبهاترین سرمایه ى انسان براى تجارت پرسود آخرت است، از دست ندهد و آن را صرف خرید اجناس  بدلى نکند.

جوان وانسان در پى رفع عطش است، در پى آرامش است، در پى علم است، در پى ثروت است اما علم حقیقى نزد خداست، قدرت حقیقى نزد خداست، ثروت حقیقى نزد اوست، آسایش حقیقى و آرامش حقیقى، همه و همه در پیشگاه او و در آن سوى دنیاى بى حقیقت، نهفته است.

امام علی (ع) به جوان تأکید مى کند که سرمایه ى خویش یعنى عمر را در غفلت و ندانم کارى صرف نکند که اولین سؤال او در قیامت این است:

جوانى را در چه مسیرى و براى به دست آوردن چه متاعى هزینه کردى؟

و همه ما با هر نفس ، بخشى از این سرمایه را از دست مى دهیم و گامى به مرگ نزدیک مى شویم تا آنجا که در دل آن پنهان خواهیم شد.

پسرکم !

بدان!راهى طولانى و دور و مشکل و سخت در پیش رو دارى و چاره ای نیست جز اینکه آنچه باید، طلب کنى و سبکبار باشى، که نجات ، از آنانى است که کوله بارشان سبک تر است و قامتشان راست تر.بر شانه ات بار اضافى نگذار که برایت دست و پاگیر است.اگر کسى را یافتى که بارت را با او تقسیم کنى تا برایت حمل کند و در روزگار نیاز به تو بازگرداند، تردید مکن و از اندوختن آن اجتناب کن، بار خویش را هر چه بیشتر به او بسپار پس شاید در جستجوى چنین کسى باشید و او را نیابید(3) .

امام علی (ع) پس از آگاه کردن و بیم دادن از مسیر سخت آینده، راهنمایى هاى تعیین کننده اى را بیان مى کند که در مسیر جوان به سوى آسمان آخرت بسیار سودمند است:

هر چه مى توان باید آلودگى به دنیا را کم تر کرد.براى راهى طولانى، آنکه سبکبارتر است، خستگى کم تر و موفقیت بیشترى را نصیب خود خواهد کرد. پشتت را زیر بار داشتن ها، خم مکن.چشم به کردار دنیایى دیگران مینداز بلکه به عکس اگر بارکشى یافتى هر چه بیشتر بارت را به او بسپار تا برایت حمل کند و در هنگام نیاز به تو بر گرداند.

امام علی (ع) در این فراز راه دیگرى را براى سبکبارى، ذلت نخواستن، و دل کندن از زمین، فراروى جوان باز مى کند:

جوانان زمان! آسمانیان زمین!

اندوخته هاى خویش را که از ثروت دنیا و از مسیر صحیح به دست آورده اید، به دیگران بسپارید.امروز که دارید و مى توانید، دیگران را هر چه بیشتر بى نیاز کنید و هرگز گمان نکنید: این شما هستید که به آنان کمک مى کنید، هرگز! این آنانند که بار سنگین شما را حمل مى کنند تا در روز نیاز و احتیاج، به شما بازگردانند! کمک هاى مالى امروز شما به نیازمندان، صدقات شما، انفاق هاى شما، همه و همه کمکى به حال خود شماست.شما بدهکار آنان هستید نه آنان وام دار شما.چه بیشتر دادید، بیشتر خود را سبک کرده اید و اگر چنین نیازمندانى یافتید،فرصت را غنیمت بشمارید، چه بسا این راه سعادت بر شما بسته شود.کوله بارتان را به کسى که قرض مى خواهد بسپارید ، تا در روز نداشتن به شما برگرداند و این فرصت غنیمت است(4) .

اموال و داشته هاى مادى ما، وبال و سنگینى و خستگى را براى ما در پى دارد، باید هر چه بیشتر آن را به دیگران سپرد تا در روز نیاز، روز قیامت، روز تنگدستى که هر چه آورده باشیم بازهم نیاز خواهیم داشت، به ما باز گردانده شود.

امام علی (ع) در جایى دیگر در وصف کسانى که از جنس آسمان اند و در زمین میهمان، تعابیر زیبایى دارد:

اینان طایفه اى از اهل دنیا هستند که از اهل دنیا نیستند! در زمین اند اما از زمین نیستند! با بصیرت و آگاهى عمل مى کنند و از آنچه زشت مى شمارند، پرهیز مى نمایند(5) .

اینان ظاهراً مثل بقیه اند.در دنیا زندگى مى کنند اما جنسشان با اهل دنیا تفاوت دارد.اینان آسمانى اند.بابصیرتند و از روى آگاهى عمل مى کنند.اینان دنیا را نمى بینند.افق نگاهشان آسمان ها را در مى نوردد و عملشان نیز چون خودشان آسمانى است.اینها همانند همه ى زمینیان تلاش مى کنند اما دلى به آن نمى بندند، کار مى کنند اما اعتمادشان به کارشان نیست.تکیه بر خدا دارند و همه چیز را از او مى دانند و مى بینند.

پی نوشت ها :

1- و مثل من اغترّ بها کمثل قوم کانوا بمنزل خصیب فنبا بهم الى منزل جدیب فلیس شى ء اکره الیهم و لا افظع عندهم من مفارقة ما کانوا فیه الى ما یهجمون علیه و یصیرون الیه.

2 - کسراب بقیعة یحسبه الظمآن ماء. )نور، 39)

3- واعلم ان امامک طریقاً ذامسافة بعیدة و مشقة شدیدة و انه لاغنى بک فیه عن حسن الارتیاد و قدر بلاغک من الزاد مع خفة الظهر، فلاتحملن على ظهرک فوق طاقتک فیکون ثقل ذلک وبالاً علیک و اذا وجدت من اهل الفاقة من یحمل لک زادک الى یوم القیامة فیوافیک به غداً حیث تحتاج الیه فاغتنمه و حمله ایاه و اکثر من تزویده و انت قادر علیه، فلعلک تطلبه فلاتجده.

4- واغتنم من استقرضک فى حال غناک، لیجعل قضاءه لک فى یوم عسرتک.

5- کانوا قوماً من اهل الدنیا و لیسوا من اهلها فکانوا فیها کمن لیس منها عملوا فیها بما یبصرون و بادروا فیها ما یحذرون.نهج البلاغة، خطبه 230

منبع : tebyan.net