عید نوروز فرصت مناسبی برای سفرهای طولانی است و بچه‌ها هم عاشق مسافرت در این ایام هستند. برای این‌که مسافرت نوروزی به شما خوش بگذرد، اول از همه باید سالم و سلامت باشید. اسهال مسافرتی، شایع‌ترین بیماری مسافران در تعطیلات است. یک بیماری موذی که بچه‌ها دچارش می‌شوند و می‌تواند سفر را به کام شما تلخ کند، اما خوشبختانه راه‌های پیشگیری از این بیماری ساده است. گفت‌وگوی ما را با دکتر علی‌اصغر حلیمی، متخصص کودکان، استادیار دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی و رئیس بخش کودکان بیمارستان شهدای تجریش بخوانید تا این بیماری، سفر نوروزی‌تان را خراب نکند.





نوروز به شما خوش بگذرد!

شما که صفحه‌های سلامت کودک را می‌خوانید، به احتمال زیاد فرزند دارید و این فرزند داشتن باعث می‌شود جدا از شغل و موقعیت‌تان در محیط کار روزمره، یک نقش ویژه داشته باشید و آن هم نقش پدر یا مادر بودن‌تان است. به همین دلیل هم هست که ما نگاهی ویژه به این نقش شما در تعطیلات نوروز داشته‌ایم. قرار است با خواندن این صفحه‌ها با همه چیزهایی که به سلامت بچه‌ها در ایام نوروز مربوط می‌شود، آشنا شوید.
یکی از شایع‌ترین بیماری‌ها در سفر که می‌تواند برای خانواده‌ها دردسرساز شود، بیماری اسهال مسافرتی است. گفت‌وگوی این شماره از بخش سلامت کودک را به این بیماری اختصاص داده‌ایم تا شما با راه‌های پیشگیری از آن بهتر آشنا شوید.
بچه‌ها در تعطیلات عید دوست دارند از صبح تا شب آزاد باشند و هر کار دل‌شان خواست انجام دهند. اگر در منزل اقوام یا در سفر نباشند، دوست دارند مدام پای تلویزیون یا کامپیوتر باشند. شب‌‌ها تا دیروقت بیدار ماندن و ظهر از خواب بیدار شدن هم یکی از اجزای جدانشدنی نوروز بچه‌هاست، ولی این کار گاهی‌اوقات باعث می‌شود تعطیلات آن‌ها بیشتر به کسالت و بی‌حوصلگی ختم شود.
از طرف دیگر تغذیه کودکان در ایام عید هم اهمیت ویژه‌ای دارد و باید به آن خیلی توجه کرد. برای والدینی که بچه‌های مدرسه‌ای دارند، برنامه درس و مشق بچه‌ها در دوران عید هم اهمیت پیدا می‌کند. این‌ها همه موضوعاتی است که سعی کرده‌ایم در بخش سلامت کودکان به آن‌ها بپردازیم.
راستی! اگر شما تازه مادر یا پدر شده‌اید و دوست دارید در تعطیلات عید با قدم نو رسیده به سفر بروید، بد نیست مطلبی را که درباره مسافرت هوایی با بچه‌های شیرخوار نوشته شده مطالعه کنید.
امیدواریم نوروز به شما و کودکان شما خوش بگذرد.



چرا کوچولوها اسهال می‌گیرند؟

بزرگسالان هر وقت دچار اسهال می‌شوند، یعنی یک مشکلی در دستگاه‌ گوارش‌شان رخ داده است، ولی کودکان برعکس بزرگسالان، ممکن است با دردها یا تب‌های دیگر هم دچار اسهال شوند. مثلا وقتی بچه گوش‌درد یا عفونت ادراری دارد، ممکن است دچار اسهال هم بشود، ولی در عین حال اگر عفونت وارد روده کودک شود هم باعث ایجاد اسهال می‌شود. منظور از عفونت همان ویروس‌ها، باکتری‌ها یا انگل‌ها هستند.  علت دیگری که باعث می‌شود کودکان مبتلا به اسهال شوند، خوردن مواد شیرین مانند آب‌میوه‌های صنعتی است. در میان این اسهال‌ها، فقط یکی از آن‌هاست که اسهال مسافرتی نام دارد و عامل ایجاد آن هم یک نوع باکتری است.



رابطه اسهال و مسافرت

باکتری‌ که بیماری اسهال مسافران را ایجاد می‌کند، از طریق آب یا غذای آلوده وارد بدن کودکان می‌شود. علت این‌که این بیماری در مسافرت رخ می‌دهد آن است که متاسفانه خانواده‌ها حین مسافرت کمتر به بهداشت کودکان اهمیت می‌دهند. استفاده از دستشویی‌های بین راه، شستن دست‌ها با آب آلوده یا آشامیدن آب غیربهداشتی و غذا خوردن در رستوران‌های جاده‌ای و غیربهداشتی و آلوده همه از دلایل بروز این بیماری هنگام مسافرت هستند.


سه نکته که نمی دانستید

1 - شستن‌دست‌ها با آب و صابون، به‌ویژه بعد از دستشویی رفتن و قبل از غذا خوردن، می‌تواند تا 7 برابر میزان انتقال میکروب بیماری اسهال مسافران را کاهش دهد.

2 - علت اصلی اسهال مسافرتی خوردن آب و غذای آلوده است. برای پیشگیری از این بیماری شعار جالبی وجود دارد: «بجوشان، بپز، پوست بکن، یا اصلا فراموشش کن.» این شعار به شما یادآوری می‌کند که چطور از ابتلا به این بیماری دور بمانید.

3 - علایم اسهال مسافرتی بلافاصله بعد از خوردن غذا شروع نمی‌شوند. شروع اسهال ممکن است از 12 ساعت تا 3 روز بعد از خوردن غذای آلوده یا آب آلوده طول بکشد. بنابر این شما نمی‌توانید دقیقا حدس بزنید که کدام غذا آلوده بوده است. بهترین راه این است که در انتخاب غذا و رستوران احتیاط کنید.



علائم اسهال مسافرتی

ممکن است شما به همراه خانواده‌تان در یک رستوران بین راه غذا خورده باشید. اگر این غذا آلوده باشد، چند ساعت بعد از صرف غذا یا حتی چند روز بعد از آن، علائم بیماری شروع می‌شود؛ فرزند شما دچار اسهال آبکی و زیادی می‌شود که خونی نیست. همچنین کودک دچار دل‌درد، حالت تهوع و استفراغ می‌شود. ممکن است تب مختصری هم پیدا کند، ولی اغلب کودکانی که به بیماری اسهال مسافرتی دچار می‌شوند، تب ندارند.  این بیماری در عرض 3 تا 5 روز و نهایتا یک‌هفته خودبه‌خود خوب می‌شود اما مهم‌ترین مشکلی که برای کودک ایجاد می‌کند، این است که کودک دچار کم‌آبی می‌شود، یعنی اشک کودک کم می‌شود، چشم‌های او گود می‌افتد، عطش شدید به آب دارد و حتی در موارد شدید ممکن است دچار بی‌حالی و ضعف هم بشود. بنابر‌این اسهال مسافرتی خودبه‌خود خطرناک نیست بلکه کم شدن آب بدن کودک خطرناک است.



چگونه کودک را درمان کنید؟

مهم‌ترین درمان این بیماری برطرف کردن کم‌آبی است و مهم‌ترین کار مادر جایگزین کردن مایعات از دست رفته است. بنابر‌این هر خانواده‌ای که کودک دارد، باید موقع مسافرت با خودش پودر سرم خوراکی یا ORS را به همراه داشته باشد. اگر مادر متوجه شد، کودک دچار علائم کم‌آبی شده، مثلا عطش شدید به آب دارد، باید یکی از پودرهای سرم خوراکی را در یک لیتر آب جوشیده سرد شده حل کند و هر بار کودک دچار اسهال شد، حدود نصف استکان از این سرم را به او دهد.
 همچنین می‌تواند از مایعات تمیز مانند دوغ، آب، چای کم‌رنگ و سوپ برای جایگزینی آب از دست رفته بدن کودک استفاده کند ولی آبمیوه یا نوشابه نباید به کودک داده شود چون این مواد اسهال را بیشتر می‌کنند.



,با خیال راحت مسافرت بروید! اسهال,مسافرت,علائم اسهال,بیماری های کودکان ,بیماری نوزاد ,بیماری کودک


خودتان دارو ندهید!

برای درمان اسهال کودکان، باید اول نوع بیماری معلوم شود و این موضوع را پزشک معلوم کند.
مثلا ممکن است این اسهال از نوع ویروسی باشد و نیازی به آنتی‌بیوتیک نداشته باشد بنابر این مادران نباید خودسرانه آنتی‌بیوتیک یا داروهای دیگر را به کودک بدهند. همچنین استفاده از داروهای سرکوب‌کننده استفراغ یا ضد‌اسهال مثل دی‌سیکلومین که روده کودک را فلج می‌کند، در کودکان ممنوع است چون هم مانع از دفع به موقع میکروب‌ها از بدن می‌شود و هم برای کودکان عوارض بدی دارد.



,با خیال راحت مسافرت بروید! اسهال,مسافرت,علائم اسهال,بیماری های کودکان ,بیماری نوزاد ,بیماری کودک


غذاهای خوب، غذاهای بد

کودکی که دچار اسهال شده باید غذای مناسب دریافت کند تا وزنش کم نشود. ماست یک غذای بسیار خوب برای این مواقع است. برنج، گوشت، ماکارونی، سیب‌زمینی، ماهی، تخم مرغ، غلات، حبوبات، موز، سیب یا هویج پخته هم باعث می‌شوند کودک وزن از دست ندهد و انرژی او هم برای مبارزه با بیماری تامین شود. در مقابل، آبمیوه، نوشابه، میوه‌های خام و سبزی نباید به کودک داده شود چون اسهال او را بیشتر می‌کند.



زنگ خطر چیست؟

با این‌که گفتیم این بیماری خودبه‌خود خوب می‌شود اما یکسری از علائم هستند که درصورت اتفاق افتادن‌شان باید هر چه زودتر کودک را به نزد پزشک ببرید. اگر دفعات اسهال زیاد باشد، حجم اسهال زیاد باشد، اسهال خونی باشد، کودک تب داشته باشد یا عطش به آب داشته باشد، یا این‌که بی‌حال بوده و قادر به شیر خوردن یا غذا خوردن نباشد، باید بلافاصله به پزشک مراجعه کرد. پزشک براساس آزمایش مدفوع نوع اسهال را تشخیص داده و برای آن دارو تجویز می‌کند.



,با خیال راحت مسافرت بروید! اسهال,مسافرت,علائم اسهال,بیماری های کودکان ,بیماری نوزاد ,بیماری کودک


چگونه از بیماری مسافران پیشگیری کنید؟

چون بیماری اسهال مسافرتی درکودکان به‌دلیل رعایت نکردن بهداشت رخ می‌دهد، بنابر‌این بهترین راه برای پیشگیری از آن رعایت موارد بهداشتی است. مثلا هیچ ‌وقت نباید آبی را که از سالم بودن آن مطمئن نیستید، به بچه‌ها بدهید. برای بچه‌های کوچک‌تر و شیرخواران توصیه می‌شود که مادر آب جوشیده سرد شده را به همراه خود داشته باشد و مثلا برای درست کردن شیرخشک از این آب استفاده کند. نکته مهم دیگر این‌که در جایی که از بهداشت آن مطمئن نیستید غذا نخورید. بهترین کار آن است که حین مسافرت غذایی را که مناسب است در منزل تهیه کنید و به همراه خودتان داشته باشید.  اما مهم‌ترین راه پیشگیری از این بیماری شستن دست‌ها با آب و صابون است.  برای کودکان زیر 2 سال هم خوردن شیر مادر از ابتلا به این بیماری جلوگیری می‌کند. توجه به بهداشت عمومی هم برای جلوگیری از انتشار و سرایت این بیماری بسیار مهم است مثلا اگر مادر پوشک بچه را عوض می‌کند، باید آن را در یک پلاستیک در بسته گذاشته و داخل سطل زباله بیندازد تا عفونت پخش نشود.



احتمال یبوست هم کم نیست

برعکس اسهال، بعضی از بچه‌ها در سفر دچار یبوست می‌شوند. مصرف تنقلات و آجیل، ‌تحرک نداشتن کودکان در طول مسیر، کاهش مصرف میوه‌ها و سبزیجات و مایعات همه از عواملی هستند که در روزهای مسافرت باعث ایجاد یبوست در کودکان می‌شوند. برای آن‌که از این مشکل پیشگیری کنید، باید کاری کنید زمان غذا خوردن کودک مطابق نظم روزهای عادی باشد، کودک به موقع بتواند به دستشویی برود و همچنین میوه و سبزی به میزان کافی مصرف کند. در آخر نیز باید به کودک اجازه تحرک و جنب و جوش بیشتری بدهید.

منبع : مجله سیب سبز