آکاایران: یک مادربزرگ مهربان برایمان نوشته اند نوه ۱۴ ساله ای دارند که دختری است پرخاشگر و عصبی؛ ایشان نوشته اند می دانند او دوره بلوغ را می گذراند و این حالت هایش طبیعی است اما نمی دانند با او چطور رفتار کنند؟ من شاید در طول روز با یکی، دو نمونه از والدینی مانند ایشان مواجه می شوم که خودشان با اقرار به اینکه فرزندشان به سن بلوغ رسیده، مجوز پرخاشگری، حرف نشنوی، طغیان گری و زیرپا گذاشتن قوانین خانه را به او تقدیم می کنند...

 


خیلی دلم می خواهد از شما بپرسم مگر خودتان دوره نوجوانی را نگذرانده اید؟ مگر دختر یا پسرتان این دوره را نداشتند؟ پس چرا امروزه بیشتر شما بزرگ ترها فکر می کنید دوره بلوغ مساوی است با انفجار و انقلابی در شخصیت و رفتارهای کودک؟! این دوره هم مثل دندان درآوردن یک شیرخوار، مثل چهاردست و پا رفتن، ایستادن و قدم زدن کودک نشانه رشد اوست؛ همین و بس.

 


این ما هستیم که با نوع رفتار و نگاهمان اجازه می دهیم کودکمان از خود رفتارهای خاصی نشان دهد؛ با تکرار این جمله جلوی خودش یا دیگران که باید درکش کنیم (آخه نزدیک دوران بلوغش هست یا حق داری ناراحت باشی چون بلوغ ات...) او باورش می شود که باید مضطرب، نگران و حتی افسرده شود. من نه به عنوان یک روان پزشک، بلکه به عنوان مادر دختری ۱۳ ساله خدمتتان عرض می کنم که حتی می توانید با توجه به سن کودک و اینکه او بزرگ تر شده و مهارت های کلامی، کنترل هیجان ها و دیگر مهارت های رشدی را به دست آورده، انتظارهای خود را از قبل هم بیشتر کنید.

 

 


درست است که بچه ها با هم متفاوتند و امکان دارد روش های تربیتی ای که شما به کار می برید برای فرد دیگری مناسب نباشد اما از نظر علمی قاطع بودن و ملزم کردن بچه ها به اجرای قوانین خانه عمومیت دارد. اگر از کودکی، فرزندتان را به حال خود رها کرده اید و هرگز او را در چارچوب قوانین منصفانه برای زمان خوردن، خوابیدن، بازی، درس خواندن و... قرار نداده اید، نمی توانید انتظار داشته باشید حالا که به سن بلوغ رسیده، ناگهان به اجرای قوانین تن دهد. از همان کودکی که تصور می کنید بچه ای است نادان باید برایش خط قرمزهایی قائل باشید.

 


مادران زیادی را می بینم که از صبح تا شب پای سریال های ماهواره ای می نشینند و با اشتیاق در دنبال کردن داستان هایی که در اغلبشان روابط نامشروع، خیانت و مسایل دور از آنچه هنجارهای خانوادگی و اجتماعی ماست، درواقع الگوی نامناسبی برای کودک خود می شوند. ما ارتباطمان را با فرزندانمان کمتر کرده ایم یا پای تلویزیون هستیم یا با تلفن همراه سرگرمیم پس نباید ناراحت شویم که آنها هم چنین کنند. تحقیقات نشان داده، اشعه مضر تلفن همراه طوری است که نباید تا ۱۵ سالگی بچه ها را در معرض آن قرار داد. عمر تلفن همراه فقط ۱۵ سال است و هنوز ثابت نشده این همه افزایش بیماری های ایمونولوژیک و انواع سرطان ها برای چیست.

 

پس بیایید به سلامت روانی و جسمانی بچه ها اهمیت دهیم و به جای خرید تلفن همراه جایگزین های مناسب دیگری به او بدهیم. دختر من تلفن همراه ندارد و حتی اگر برای شرکت در کلاس خاصی از او بخواهم گوشی مرا یا تلفن همراهی را مشروط ببرد، نمی پذیرد و می گوید: «در خانه که تلفن هست، سرکلاس هم ترجیح می دهم حواسم جمع باشد چون باید تلفن همراه ها را خاموش کنیم. بعد هم که شما دنبالم می آیید پس نیازی نمی بینم.» اگر هم برای نوجوان تلفن همراه مشروط می خرید روزی ۲ ساعت استفاده را مجاز بدانید یا تلفن همراه ساده ای بگیرید که نگران بررسی کردن بلوتوث ها و پیامک هایش نباشید.

 

به هر حال شما باید بدانید با خرید تلفن همراه وارد چالشی می شوید که دردسرهایش فراوان است. این درست مانند صادرکردن مجوز آرایش است. والدین می گویند در خانه یا موقع مهمانی می توانی آرایش کنی اما بعد از آن کنترل دخترشان و نظارت بر او سخت می شود زیرا کودک نمی تواند درک کند اگر آرایش کردن، سیگار کشیدن، مشروب خوردن، دوست غیر هم جنس داشتن و... کار بدی است پس چرا در حضور بزرگ ترها می توان انجامش داد؟ او با این کارتان فکر می کند که قصد قدرت نمایی و کنترل او را دارید و لج و لجبازی شروع می شود.

 


یادتان باشد در بدترین اوضاع هم نوجوان باید روش کنترل خشم را بیاموزد. بعضی ها کودکشان را با داد و دعوا و حتی کتک زدن وادار می کنند ساکت شود اما نباید چنین کنید چون درست نیست خودتان الگوی نامناسبی در کنترل خشم شوید و با او بگومگو کنید. باید در مقابل لحن بد یا رفتار بد او، محیط را ترک کنید و مودبانه بگویید: «هر وقت توانستی خوب صحبت کنی بیا حرف بزنیم.»

 


سپس یک قانون خوب برای کنترل خشم همه اعضای خانواده در نظر بگیرید و از او هم بپرسید به نظر تو چه مجازاتی برای شکستن این گلدان یا پرت کردن کیف و... منصفانه است؟ آسیب زدن به خود و اشیای خانه ممنوع است و باید خشمتان را مدیریت کنید. به مجازات های مبتکرانه و جالب هم فکر کنید. یادم هست یکی از مراجعانم می گفت قلکی داریم که فرد خاطی و خشن باید متناسب با رفتار بدش مبلغی را که قرارداد کرده ایم در آن بیندازد و از دست دادن پول بدترین تنبیه برای من و پسرم است.

 

 

 

   دکتر میترا حکیم شوشتری
فوق تخصص روانپزشکی کودک و نوجوان
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران

گردآوری و تنظیم:گروه سبک زندگی آکا ایران
.

منبع :