آکاایران: همه والدین دوست دارند که بچه هایی باهوش و متفکر بار بیاورند. اگر چه هر کودکی استعداد خاص خودش را دارد، اما با بعضی از فعالیت ها و بازی ها می توان ذهن و مغز کودکان را از همان دوران پیش از دبستان به کار گرفت و باعث شد تا در آینده در این زمینه توانایی بیشتری داشته باشد. می پرسید چه بازیها و فعالیت هایی؟! با ما همراه شوید و بخوانید:

 

 

هیچ ضمانتی برای اینکه بچه شما در آینده نابغه شود موجود نیست، اما محققان معتقدند بعضی از فعالیت ها و بازی ها اگر از سنین پیش از دبستان در کودک تقویت شوند می توانند به رشد مغز و ذهن او در آینده کمک ارزنده ای بکنند. متخصصان می گویند این فعالیت ها در ذهن کودکان ۳ تا ۵ ساله یک جهش فوری ایجاد می کند و آنها را در آینده از همسالانشان یک گام جلوتر می برد.

 

تا ۲ سالگی مغزکودکان نوپا روز به روز رشد می کند و با یادگیری زبان مادری و مهارت های حرکتی بیش از هر زمان دیگری این رشد شیب صعودی دارد.

 

 

اما بین ۳ تا ۵ سالگی شیب این رشد کم و آهسته تر می شود و در عوض مغز اتصالات بیشماری در بین نواحی مختلف خود ایجاد می کند. کودکان پیش دبستانی بیش از پیش بر جذب دنیای اطرافشان تمرکز می کنند.

 

ذهن آنها کم کم مهارت های حل مسأله و استفاده از زبان برای گفت وگو و ارتباط برقرار کردن با دیگران را می آموزد. علاوه بر این آنها یاد می گیرند که چگونه بدن خود را برای انجام کارهای خاص هماهنگ کنند مثل اینکه بتوانند یک توپ را به سمت هدف شوت کنند. در این سن کودکان باید کشف کنند و برای رفتن به مدرسه آماده شوند:

 

 

● گفت وگو کنید و با هم باشید

 

به نظر خیلی از متخصصان مهم ترین فعالیتی که در سنین پیش ار دبستان باعث فعال شدن مغز کودک می شود گفت وگو و بودن با والدین است.

 

آنها معتقدند رد و بدل کردن کلمات و احساسات و ایده ها در این سن با والدین از میلیون ها فعالیت مختلف هم ارزشمندتر است و بیشترین تأثیر را بر مغز کودک دارد. اگرچه در این سنین کودک مستقل بودن و انجام کارهای خود را فاقد کمک والدین یاد می گیرد اما این ارتباط و وابستگی هنوز هم اهمیت خود را دارد.

 

 

بنابراین سعی کنید در عین اینکه غذا خوردن، لباس پوشیدن و دستشویی رفتن مستقل را به کودکتان یاد می دهید درباره موضوعات مختلف در محیط خودتان با او صحبت کنید و از او بخواهید که چیزهایی که برایش جالب و سؤال برانگیزند را با شما در میان بگذارد تا با هم درباره آنها بیشتر حرف بزنید.

 

 

● با هم قصه بخوانید

متخصصان می گویند علاوه بر داشتن ارتباطات چهره به چهره با کودک لاطم است تا برای فعال کردن مغز کودک زمان هایی را برای کتاب خواندن باهم اختصاص دهید. تحقیقات نشان داده که کتاب خواندن با کودک می تواند سواد اولیه کودک را زیاد کند. در ضمن به یادگیری زبان و افزایش دایره لغات کودک هم کمک می کند. و به همین علت کودک راحت تر می تواند در بحث و گفت وگو با دیگران شرکت کند و ارتباطات بهتری با بقیه برقرار کند. بعضی از کتاب ها هم هستند که الفبا و شمارش اعداد و مرتب کردن و تطابق را به او یاد می دهند. یادتان باشد که در این سنین یادگیری مفاهیم اصلی مشابه برای کودک لازم است.

 

 

 

● نمایش بازی کنید

 

در سنین پیش از دبستان کودکان در حالت عادی ذهن بسیار فعالی دارند و می توانند تصورات جالبی دارا باشند. اگر چه کودکان بازی های نمایشی را از سنین کمتر شروع می کنند اما شکل گیری و تولد تصورات خیالی آنهادر واقع از ۳ تا ۵ سال شروع می شود.

 

آنها نقش قهرمان های خیالی، شاهزاده ها و پریهارا بازی می کنند و مانند آنها لباس می پوشند و وانمود می کنند که خود آنها هستند. این بازی ها علاوه بر اینکه برای کودک مفرح و سرگرم کننده هستند به کودک نقش بازی کردن را می آموزند و مانند خواندن کتاب به کودک کمک می کنند اتفاقاتی را که در زندگی واقعی به آن دسترسی ندارند، تجربه کنند.

 

 

مثلاً وقتی کودک شما ماشین اسباب بازی خود را به یک ماشین دیگر می کوبد و بعد با یک آمبولانس اسباب بازی آن را به بیمارستان می رساند، یا وقتی هلیکوپترش را برای نجات یک حیوان اسباب بازی که از صخره (کابینت آشپزخانه) سقوط کرده می فرستد؛ در واقع او دارد به روشی بی خطر، مدیریت بحران را یاد می گیرد و تمرین می کند. بازی های خیالی علاوه بر این می توانند به تقویت مهارت های کلامی هم کمک کنند چون کودک سعی می کند درباره اتفاقات فکر کند و آنها را به شکل داستان برای خود بازگو کند و در واقع آنچه از شما و دیگران شنیده تکرار می کند و می آموزد.

 

 

● در اجتماع زندگی کنید

یادگرفتن قوانین بازی با بودن در میان جمع دوستان و در واقع بازی های دسته جمعی به رشد هوش اجتماعی کودک کمک می کند. خویشتن داری، شراکت، گفت وگو و مذاکره با دیگر کودکان به کودک مهارت های ارتباطی را که در آینده لازم دارد یاد می دهد. کودکی که از نظر اجتماعی رشد کافی نداشته باشد ممکن است از نظر هوش و آی ـ کیو بالاتر از دیگران باشد، اما به علت ضعف در ارتباطات و مهارت های اجتماعی نخواهد توانست در آینده از نظر سلامت روانی، نتایج تحصیلی و حتی شغلی به اندازه کافی موفق باشد.

 

 

علاوه بر این بودن با دیگر کودکان به کودک کمک می کند تا شخصیت خودش شکل بگیرد. او با شباهت هایی که کودکان کوچک تر و بزرگ تر دارند و تفاوت هایی که دختر و پسر دارند آشنا می شود و سعی می کند نقشه ذهنی از آنچه در آینده می خواهد برای خود داشته باشد.

 

 

● بازی کنید و پازل بچینید

در حین بازی های دسته جمعی علاوه بر اینکه مهارت های اجتماعی کودک تقویت می شود بلکه کودک تمرین می کند که صبور باشد و نوبت بگیرد، شکست و اول نبودن را تجربه کند و با آن کنار بیاید.

 

قوانین به او کمک می کنند تا به حافظه اش تمرین بدهد و بازی های جسمی به تقویت و هماهنگی ناحیه حرکتی مغز او کمک می کنند. بهتر است بازی هایی را انتخاب کنید که ۳ـ۴ قانون ساده داشته باشد و کوتاه باشد که کودک بتواند به سرعت آن را تکرار کند.

 

یکی از بازی های جذاب که نیازی به وسیله ندارد در این گروه از بازی ها بازی یک مرغ دارم روزی... تخم می گذارد است. این بازی علاوه بر تقویت مهارت های اجتماعی وکلامی و حافظه بسیار مفرح نیز هست و در همه جا و هر لحظه می توانید آن را با هم بازی کنید.

 

 

پازل ها می توانند به تقویت استدلال غیرکلامی و توانایی تجسم کودک کمک کنند. علاوه بر این نواحی مربوط به هماهنگی عضلات ظریف در حرکات در مغز کودک، زمانی که کودک سعی می کند یک قطعه کوچک پازل را سرجایش قرار دهد، یک تکانی می خورد! در ضمن کامل کردن پازل به کودکان پرانرژی یاد می دهد که زمانی را فاقد حرکت و سرو صدا روی زمین بنشینند و در عین حال ذهن فعالی دارا باشند.

 

 

● زبان دوم را یاد بگیرید

تحقیقات نشان داده که کودکان کوچکتر خیلی سریعتر و بهتر از بزرگترها می توانند چند زبان را یاد بگیرند. علاوه بر این یادگیری زبان دوم می تواند نواحی مخصوص ذخیره سازی، تعیین توالی و گفتن کلمات را در مغز کودک بیشتر تحریک کند.

 

علاوه بر این زبان دوم به توسعه توانایی های کلامی و فضایی و تقویت مهارت های خواندن و دایره لغات کودک هم کمک می کند. علاوه بر این ذهن آنها با تنوع فرهنگی بیشتر آشنا می شود. بی خود نیست که می گویند یاد گرفتن یک زبان نوین مانند پا گذاشتن در یک دنیای نوین است.

 

 

● بازی های رایانه ای و ویدیویی، مفید یا مضر؟!

اگرچه هنوز بر سر فواید و مضرات بازی های رایانه ای و ویدیویی برای کودکان ۴ ساله بحث ها بسیار است، اما بسیاری از متخصصان معتقدند بعضی از برنامه ها و بازی های رایانه ای آموزشی و فیلم های ویدیویی می توانند برای کودکان پیش دبستانی مفید باشند.

 

 

البته همین هم شرط و شروطی دارد. اول اینکه کودک باید از انواعی از این برنامه ها و بازی ها استفاده کند که قابلیت تحرک و فعالیت جسمی او را محدود نکنند. امروزه دستگاه هایی موجود است که کودک باید به جای نشستن در یک نقطه روی یک صفحه حرکت کند و یا با در دست گرفتن یک وسیله و حرکت دادن بدنش، حرکاتی را که لازم است به رایانه منتقل کند.

 

در ضمن این بازی ها نباید مانع ارتباطات جمعی کودک و بازی های دسته جمعی او شوند و زمان آنها باید محدود باشد و از یک تا ۲ ساعت بیشتر نشود. متخصصان انجمن اطفال معتقدند تمام فعالیت هایی که از صفحه تصویر استفاده می شود مثل رایانه، تلویزیون، بازی های کنسول و... همه روی هم نباید از ۲ ساعت بیشتر طول بکشد. در ضمن این فعالیت ها باید خارج از اتاق خواب کودک انجام شود تا به خواب کودک اختلالی وارد نیاورد. بنابراین اگر برای فعال کردن ذهن کودکتان از رایانه و برنامه های دیگر استفاده می کنید نظارت دقیقی داشته باشید که به سلامت کودکتان آسیبی نرسد.

 

 

 

● کلاس های کودکانه

 

فعالیت های ورزشی برای تقویت جسم، ایجاد یک محیط اجتماعی، و ایجاد مهارت های مهم حرکتی و تعادل فرزندتان بسیار لازمند. به همین ترتیب کلاس های هنری مانند نقاشی، کاردستی و کلاژ، سفالگری و خمیربازی، نمایش و حتی موسیقی می توانند هوش فرزندتان در زمینه های هنری را علاوه بر مهارت های اجتماعی تقویت کنند. اگر چه هیچ تحقیقی نشان نداده که این کلاس ها بتوانند یک آدم را به نابغه تبدیل کنند.

 

بد نیست بدانید آموزش خواندن از سن ۳ سالگی هم هیچ کمکی به تقویت هوش کودک شما نمی کند. بنابر این او را مجبور به خواندن کلمات نکنید. در این سن کودک کلمات زیادی یاد می گیرد اما دلیلی بر این که بتواند تمام آن کلمات را درک کند موجود نیست.

 

 

چون هنوز مغز او به این اندازه رشد و تکامل پیدا نکرده. بنابر این این فعالیت ها هم تنها زمانی می توانند مفید واقع شوند که مغز کودک آمادگی داشته و بتواند آنها را هضم کند. متخصصان توصیه می کنند به جای این کار همان خواندن کتاب به همراه کودک را ادامه دهید چون بیشتر از وادار کردن کودک به خواندن می تواند به رشد مغز او کمک کند.

 

● اجبار نه، تفریح آری!

به یاد داشته باشید که ارزش بازی های آزاد و فاقد ساختار برای کودک کم نیست. سعی نکنید بیش از حد فعالیت های کودک را کنترل کنید و او را وادار به فعالیتی خاص بکنید که فکر می کنید او را باهوش تر می کند.

 

 

چون در این صورت نه تنها برای کودک لذت بخش نخواهد بود بلکه فایده لازم را هم برای او نخواهد داشت. به کودک خود اجازه دهید که سردسته بازی باشد و خلاقانه هدایت گروه بازی را در دست بگیرد. یادتان باشد کودک خود را با بازی ها و کلاس های مختلف خسته نکنید و بار اضافه و اجباری بر دوش او نگذارید. این کار می تواند نتیجه معکوس داشته و آنها را خسته و ناامید کند.

 

بنابر این مطمئن شوید که کودک شما از فعالیتی که با او انجام می دهید لذت می برد و دوست دارد این زمان را به همین ترتیب با شما بگذراند. یادتان باشد متخصصان می گویند مهم ترین فعالیتی که در سنین پیش از دبستان باعث فعال شدن مغز کودک می شود گفت وگو و بودن با والدین است.

 

 

 

   دکتر مهشید چایچی

گردآوری و تنظیم:گروه سبک زندگی آکا ایران
.

منبع :