مجله سیب سبز - محبوبه عطایی: گرچه هنوز جایگزینی به زبان فارسی برای دی‌وی‌دی‌های «بی‌بی اینشتین» یا «خیابان سه‌سیم (sesame street)» تولید نشده است اما بازار فروش این دی‌وی‌دی‌ها در ایران داغ است. والدینی که خودشان از چنین مکمل‌های آموزشی بی‌بهره بوده‌اند و سال‌ها به‌خاطر ضعفی که در یادگیری زبان انگلیسی داشته‌اند، از برنامه‌های‌شان عقب افتاده‌اند، تلاش می‌کنند از همان ماه‌های اول تولد، کودک خود را با این زبان بین‌المللی آشنا کنند و با قرار دادنش در معرض این برنامه‌ها، او را یک سر و گردن از همسالانش بالاتر ببرنند.

اما همین والدینی که برای پیدا کردن این برنامه‌ها از یک وبسایت به سایت دیگر می‌روند، زحمت یک جست‌وجوی ساده اینترنتی در مورد خطرهایی که تماشای این دی‌وی‌دی‌ها برای فرزندشان می‌تواند به همراه بیاورد را به خود نمی‌دهند.

اگر شما هم آرزوی پرورش دادن یک اینشتین را در خانه‌تان دارید، پیش از آنکه برای خریدن این دی‌وی‌دی‌ها هزینه کنید، این پرونده را بخوانید. ما چکیده‌هایی از پژوهش‌هایی که در مورد این برنامه‌ها انجام شده را در اختیارتان قرار می‌دهیم و در مطلب بعد راه و رسم پرورش دادن یک کودک باهوش از زبان پژوهشگران را با شما در میان می‌گذاریم.



مادرها مطمئن هستند که فرزندشان اینشتین می‌شود

زیاد به این برنامه ها اعتماد نکنید؛ حتی اگر خارجی باشند!

هر واژه با یک حیوان، اسباب‌بازی یا عکس‌العملی که کودک در صفحه تلویزیون به نمایش می‌گذارد، روی صفحه تلویزیون نوشته می‌شود و صدایی از پشت صحنه آن را تکرار می‌کند. والدینی که فرزندشان را با هزار امید در معرض این برنامه‌ها قرار می‌دهند، شیفته خوش‌ساختی این برنامه‌ها می‌شوند و بدون آنکه چیزی از نظر پژوهشگران درباره چنین برنامه‌هایی بدانند، ساعت‌های زیادی از روز فرزندشان را در معرض این برنامه‌ها قرار می‌دهند.

با وجود اعتماد بی‌چون و چرایی که بسیاری از والدین به این برنامه‌ها دارند، نبود پژوهش‌های معتبری که به عنوان پشتوانه علمی چنین سی‌دی‌هایی را حمایت کند باعث می‌شود که بسیاری از متخصصان اعتقادی به اثربخش بودن این سی‌دی‌ها نداشته باشند؛ با این حال در بررسی‌هایی که انجام شده، مشخص شده است که 56 درصد والدین معتقدند این ویدئوها می‌تواند تاثیرات مثبتی را بر رشد بچه‌ها بگذارد و به گفته تولیدکنندگان چنین محصولاتی، اغلب خریداران بر این باورند که محصولی علمی را تهیه می‌کنند.

سی‌دی دیدن قبل از سه سالگی فقط ضرر دارد

براساس آنچه در وب‌سایت بی‌بی اینشتین آمده، این شرکت هرگز ادعا نکرده که ویدئوهایی علمی را ساخته است. گذشته از این، محققان هم می‌گویند تا پیش از دو سال و نیمگی یا حتی سه سالگی، کودکان توانایی یاد گرفتن از این برنامه‌های ویدئویی را ندارند و هیچ چیز به اندازه ارتباط‌شان با آدم‌های دیگر، نمی‌تواند در رشد آنها تاثیرگذار باشد. به گفته محققان، نوزادها و کودکان نوپا در حالی می‌توانند یک کار را انجام دهند، که انجام شدنش توسط آدم‌های دیگر در دنیای واقعی را مشاهده کنند اما برای یاد گرفتن چیزی با کمک برنامه‌های ویدئویی، باید آن را بارها و بارها ببینند.

از سوی دیگر، پژوهشگران بر این باورند که قرار داشتن در معرض صفحه‌های نمایش، خیری به کودکان نوپا نمی‌رساند. آنها می‌گویند مشکلات خواب، تاخیر در به حرف آمدن و چاقی دوران کودکی چیزهایی است که این برنامه‌ها به فرزند شما هدیه می‌کنند. به گفته پژوهشگران نه‌تنها این سی‌دی‌ها در باهوش کردن کودک شما تاثیرگذار نیستند، بلکه می‌توانند پای تلویزیون نشستن را به یک عادت برای او تبدیل کرده و او را حتی تا سال‌های بعد به تماشای تلویزیون وابسته کنند.

اگر تلویزیون‌بین شود، دیر به حرف می‌آید

تولیدکنندگان برنامه‌های بی‌بی اینشتین ادعا می‌کنند با ساخته‌های‌شان می‌توانند به کودکان برای زودتر حرف زدن کمک کنند اما بررسی‌هایی که در دانشگاه واشنگتن انجام شده نشان می‌دهد به ازای هر ساعتی که یک کودک نوپا به تماشای برنامه‌های ویدئویی می‌نشیند، بین شش تا هشت واژه کمتر از کودکانی که میانه‌ای با این برنامه‌ها ندارند، یاد می‌گیرد. به عبارت دیگر، محققان می‌گویند دایره لغات کودکانی که والدین‌شان قصد باهوش کردن آنها با این برنامه‌ها را دارند، تنها در چند ماه به شکل قابل توجهی محدودتر از آنهایی که سی‌دی‌بین نیستند می‌شود.

این محققان ادعا می‌کنند نتایج اعلام شده با رسیدن کودک به هشت تا 16 ماهگی که آغاز زبان باز کردن کودک است، با وضوح قابل مشاهده خواهد بود و کودکان بیبی اینشتین بین، 10درصد کمتر از آنهایی که این ویدئوها را ندیده‌اند، مهارت زبانی از خود نشان می‌دهند.

باید از دست‌هایش استفاده کند

گفتیم که قرار گرفتن کودکان نوپا در معرض برنامه‌های ویدئویی نه‌تنها بر آنها تاثیر مثبتی نمی‌گذارد بلکه می‌تواند به زیان‌شان هم تمام شود. متخصصان معتقدند بچه‌ها در سال‌های اول زندگی‌شان بیش از هر چیز به حرکت دادن بدن‌شان و فعالیت برای شناخت دنیای پیرامون‌شان نیاز دارند.

از نظر آنها حتی اگر یک سی‌دی بتواند بر هوش کودک تاثیر مثبتی بگذارد، نمی‌تواند به اندازه بازی‌هایی که کودک در آن دست‌ها را حرکت می‌دهد، توانایی پاهایش را امتحان می‌کند و جهان را از طریق لمس آن می‌شناسد بر کودک و کسب مهارت‌هایش تاثیرگذار باشد. گذشته از این پژوهشگران بارها در بررسی‌های مختلف ثابت کرده‌اند کاهش تمرکز، شکل گرفتن سبک نامناسب زندگی و بی‌حرکت شدن فرزندتان درست در سنی که بیشترین نیاز به حرکت را دارد از مشکلات جدی است که به‌خاطر آشنایی زودرس او با برنامه‌های تلویزیونی و ویدئویی اتفاق می‌افتد.

,«بی‌بی اینشتین» بچه‌ها را باهوش می‌کند؟ بی‌بی اینشتین,مراقبت دوران بارداری


بچه‌ها مجریان تلویزیونی را باور نمی‌کنند

واقعیت این است که آموزش مهارت‌های زبانی به کودکان تنها هدفی نیست که والدین را به خریدن این سی‌دی‌ها ترغیب می‌کند. مادر شدن یک کار 24 ساعته است و در بسیاری موارد حتی چند ساعت مشغول بودن کودک با برنامه‌های تلویزیونی و ویدئویی می‌تواند به مادر وقتی را برای رسیدگی به کارهای روزانه‌اش هدیه کند.

اما هدف مادرها از خرید این سی‌دی‌ها هرچه که باشد باید دانست که از نظر محققان این حوزه، بچه‌ها به آموزش رودررو برای یاد گرفتن این مهارت‌ها نیاز دارند و تا قبل از سه سالگی نمی‌توانند از دل برنامه‌های تلویزیونی و ویدئویی، مفاهیمی که باید یاد بگیرند را استخراج کنند.

آنها می‌گویند حتی تماشای برنامه‌های زنده تلویزیونی که در آن یک انسان رودرروی کودکان در حال صحبت است، نمی‌تواند تاثیری که صحبت یک فرد در دنیای واقعی با کودک دارد را روی او بگذارد.

به جای سی‌دی خریدن داستان بخوانید

محققان درحالی که می‌گویند در بهترین شرایط تماشای این برنامه‌ها بی‌تاثیر است، معتقدند داستان خواندن برای کودکان کاملا برعکس دیدن برنامه‌های ویدئویی می‌تواند بر یادگیری مهارت‌های مختلف توسط آنها تاثیر مثبتی بگذارد. پژوهشگران معتقدند والدینی که هر شب برای بچه‌های‌شان کتاب می‌خوانند، باعث رشد مهارت‌های زبانی آنها می‌شوند.

از نظر این محققان، تماشای این برنامه‌ها حتی می‌تواند تاثیر عکس روی کودکان بگذارد. محققان بر این باورند که هیچ‌چیز مثل کتاب خواندن با کودکان، عروسک‌بازی با آنها و صحبت کردن در طول روز با بچه‌ها نمی‌تواند به رشد مهارت‌های زبانی‌شان کمک کند.

هیچ تاثیر مثبتی ندارند

پژوهش‌های مختلفی ثابت کرده‌است که حتی دیدن برنامه‌های آموزشی مثل «خیابان سه سیم می‌تواند مهارت‌های زبانی را به تاخیر بیندازد. محققان دانشگاه کالیفرنیا که گروهی از کودکان 12 تا 24 ماهه را مورد بررسی قرار داده‌اند، می‌گویند: «گرچه تولیدکنندگان این سی‌دی‌ها ادعا می‌کنند به کودکان برای یاد گرفتن لغات تازه کمک می‌کنند اما براساس مشاهدات شش هفته‌ای ما، هیچ یک از کودکانی که به تماشای این سی‌دی‌ها نشسته بودند، هیچ کلمه تازه‌ای را یاد نگرفتند.»