مجله سیب سبز: حتی زمانی که تلویزیون تنها دو کانال داشت و شمار برنامه‌هایی که می‌توانست توجه کودکان را به خود جلب کند به تعداد انگشتان یک دست هم نمی‌رسید، کم نبودند والدینی که با مدرسه‌ای شدن فرزندشان دستگاه تلویزیون را جمع می‌کردند یا از همان کودکی برای فرزندشان محدودیت‌های خاصی را برای تماشای برنامه‌هایش تنظیم می‌کردند. گرچه کمتر پیش می‌آید که صدا و سیمای ما برای برنامه‌هایی که پخش می‌کند محدوده سنی خاصی را اعلام کند اما از نظر روانشناسان، دیدن هر برنامه‌ای برای هر فردی و در هر شرایطی مناسب نیست.

دکتر جمشید بیگدلی، روانشناس و مشاور معتقد است آنچه چشم‌های کودک شما در جعبه جادویی می‌بیند و گوش‌هایش می‌شنود، می‌تواند از همان ماه‌های قبل از تولد بر سلامت روانش تاثیر بگذارد. او در این صفحه به سوال‌های رایجی که در این مورد در ذهن والدین چرخ می‌زند، پاسخ می‌دهد. شاید یکی از سوال‌هایی که در ادامه می‌آید، دغدغه شما هم باشد.



تماشای سریال‌های جنایی یا مستندهایی که خشونت زیادی در آنها به تصویر کشیده شده در دوران بارداری می‌تواند جنین را به خطر بیندازد؟

اغلب والدین می‌پرسند از چه سنی می‌توان کودک را در معرض برنامه‌های تلویزیونی قرار داد یا اینکه تا چه سنی باید او را از این برنامه‌ها محروم کرد. واقعیت این است که از همان دوران بارداری، پیام‌هایی که مادر در معرض‌شان قرار می‌گیرد بر روان فرزندش پس از تولد تاثیر می‌گذارد. برخی نظریه‌پردازان می‌گویند اگر به 10 مادر باردار در دوران بارداری پیام‌های متفاوتی را عرضه کنند، پس از تولد 10 نوزاد با روحیات و شرایط جسمی و روانی متفاوت متولد می‌شود.

سریال‌ها و برنامه‌های تلویزیونی که باعث ایجاد احساسات شدید در مادر می‌شود می‌تواند بر جنین او هم تاثیر بگذارد. مادری که هر روز یک سریال کمدی را تعقیب می‌کند و چند ساعت می‌خندد، جنینش را هم تحت تاثیر این هیجان‌های مثبت قرار می‌دهد اما مادری که استرس تماشای برنامه‌های اکشن یا درام را در ماه‌های بارداری تحمل می‌کند، جنینش را هم در معرض این استرس‌ها و اندوه‌ها قرار می‌دهد. به همین دلیل شاید بهترین راه این باشد که مادرها در دوران بارداری تعادل را در تماشای برنامه‌های تلویزیونی رعایت کنند.

نوزاد شیرخواری که در آغوش مادرش است، درکی از آنچه در تلویزیون به تصویر کشیده می‌شود، دارد؟

شاید نوزادان توانایی درک کامل تصاویری که در تلویزیون پخش می‌شود را نداشته باشند اما نمی‌توانیم بگوییم پیام‌هایی که از طریق این رسانه در خانه منتشر می‌شود تاثیری بر آنها ندارد. مادری که به کودکش شیر می‌دهد و در همان زمان تلویزیون هم می‌بیند، فرزندش را در هیجان‌هایی که تجربه می‌کند، سهیم می‌کند. اگر مادر در آن زمان به‌خاطر تماشای مستندهای حاوی خشونت یا برنامه‌هایی که او را غمگین می‌کند، احساسات منفی را تجربه کند، فرزندش هم چنین احساساتی را تجربه می‌کند.

گاهی حتی یک سریال خانوادگی هم می‌تواند در میانه پخش، محتوای خشنی را عرضه کند و با صحنه فریاد بازیگران یا دعواهای‌شان، خانه را پر از صداهای آزار‌دهنده کند. در چنین شرایطی والدینی که کودکی شیرخوار یا نوپا دارند، باید تلویزیون را خاموش کنند یا اینکه به تماشای سریال ادامه دهند؟

در صورتی که بدون پیش‌بینی شما، تلویزیون آشفتگی صوتی زیادی را در خانه ایجاد کرد، نیازی به خاموش کردن آن یا بستن صدایش وجود ندارد چراکه قطعا تا لحظه‌ای که شما به سمت کنترل بروید و صدا را کم کنید، فرزندتان تحت تاثیر آن قرار گرفته است. بهترین کار این است که به جای خاموش کردن تلویزیون، کودک‌تان را در آغوش بگیرید، نوازش کنید یا برایش شعری بخوانید تا به جای صدای تلویزیون توجهش به صدای شما جلب شود. در کودکانی که سال‌های اولیه زندگی‌شان را می‌گذرانند، انحراف توجه بهترین راه برای بی‌اثر کردن محتوای خشنی است که ممکن است کودک شاهد آن باشد.

اگر در خانه، کودکی که بیشتر از سه سال دارد شاهد چنین برنامه‌هایی شد، چطور؟ آیا در شرایطی که کودک خشونت موجود در آن برنامه را درک می‌کند هم نیازی به تعویض کانال تلویزیون وجود ندارد؟

اگر با رویکرد برنامه مخالفتی ندارید و تنها به این علت که بعد خشنی از آنچه در اجتماع می‌گذرد را در صحنه‌ای به نمایش در آورده است می‌خواهید فرزندتان را از تماشایش محروم کنید، دست نگه دارید. قرار نیست هیچ کدام‌مان از سر عمد بچه‌ها را با این پیام‌ها مواجه کنیم اما اگر در جریان یک سریال تلویزیونی، صحنه‌ای از یک درگیری خانوادگی به نمایش درآمده، دلیلی برای تعویض کانال وجود ندارد.

در صورتی که فرزندتان به سنی رسیده که تلاش شما برای منحرف کردن توجهش نمی‌تواند کارساز باشد، باید از قدرت جملات‌تان برای خنثی کردن اثر چنین پیام‌هایی کمک بگیرید و با دخالت هوشمندتان اجازه ندهید که این پیام‌ها به فرزندتان آسیبی بزند. او باید بفهمد در اجتماع چنین اتفاق‌هایی در جریان است اما این بحران‌ها در خانه شما جایی ندارد.

آیا می‌توانیم با کودک‌مان به تماشای مستند شوک بنشینیم؟

تا اینجا در مورد صحنه‌هایی از سریال‌ها یا برنامه‌ها که حاوی اندازه‌ای از خشونت‌های کلامی یا بصری هستند، صحبت کردیم اما برای برخی پدر و مادرها این سوال مطرح است که آیا می‌توان با انحراف توجه یا توضیح دادن به کودک، تاثیر منفی تماشای مستندهایی که در مورد جنایاتی مثل حمله گروهک داعش به شهرها یا دستگیری فروشندگان مواد مخدر است را خنثی کرد. جواب منفی است. برنامه‌هایی که حاوی خشونت بالایی است، نه‌تنها برای کودکان که برای بزرگ‌ترها هم سم است و نه‌تنها نباید به فرزندتان اجازه تماشای آنها را بدهید بلکه دلیلی ندارد که خودتان هم به تماشای آنها بنشینید.

,جعبه جادویی  را  کی خاموش کنیم؟ سلامت روان,کودک,تربیت کودک,رشد و تکامل کودک ، خلاقیت کودک


بچه‌ها عاشق ماجراهای پلیسی هستند. آیا دیدن سریال‌های جنایی نمی‌تواند به تهدیدی برای سلامت روان آنها تبدیل شود؟

فیلم‌های جنایی و کارآگاهی طرفداران زیادی دارد و بعید نیست که نه‌تنها خودتان نتوانید از خیر تماشای آنها بگذرید بلکه کودک‌تان هم ممکن است به تماشای آنها میل زیادی نشان دهد. گرچه تماشای این برنامه‌ها برای کودکان زیر شش سال باید ممنوع باشد اما در بسیاری از کشورها که محدوده سنی مجاز برای تماشای برنامه‌های‌شان را مشخص می‌کنند، گاهی تماشای برخی از این برنامه‌ها برای سنین کمتر از 12 سال هم ممنوع است.

اما در صورتی که فیلم جنایی که قصد دیدنش را دارید، حاوی خشونت زیادی نباشد، می‌توانید با فرزندتان به تماشایش بنشینید و هر جا که کنجکاوی‌اش تحریک شد یا احساس کردید دچار استرس شده است با توضیحات‌تان برای آرام کردنش تلاش کنید. شما بعد از سه ساله شدن فرزندتان می‌توانید با او در مورد مفاهیم جدی زندگی صحبت کنید و از آنجا که معمولا چنین برنامه‌هایی را بعد از دهه‌دوم زندگی فرزندتان همراه او تماشا می‌کنید، توضیح چنین مفاهیمی برای او دشوار نخواهد بود. حضور فیزیکی والدین و توضیحات‌شان در این شرایط می‌تواند به آرامش کودک و درکش از واقعیت کمک زیادی کند.

غیرمستقیم آموزش دهید

بهترین راه آموزش به کودکان، انتخاب شیوه‌های غیرمستقیم است اما در این روش آموزش هم یک اصل مهم وجود دارد و آن شباهت چیزهایی که به کودک می‌آموزیم با واقعیت‌های دنیای بیرون و زندگی روزمره است. هرقدر هم که برای آموزش کودک تلاش کنیم در صورتی که در دنیای بیرون واقعیت را به شکل دیگری تجربه کند، تعالیم ما سودی نخواهد داشت.

بگذارید واقعیت را ببیند

باور کنید کودک به اصطلاح قدیمی‌ها «آفتاب و مهتاب ندیده» و به اصطلاح امروزی‌ها «پاستوریزه» تربیت کردن هنر نیست. کودک باید با واقعیت‌های زندگی حتی اگر تلخ باشند آشنا شود. بدجنسی را یاد بگیرد و برای دفاع از خودش در چنین موقعیت‌هایی آماده باشد.