آکاایران: آلرژی شیر گاو که به آن آلرژی پروتئین شیر گاو نیز گفته می شود ، یکی از رایج ترین آلرژی های غذایی در دوران کودکی است. تخمین زده می شود که حدود 7٪ از نوزادان زیر 1 سال را تحت تأثیر قرار دهد ، اگرچه بیشتر کودکان در سن 5 سالگی از این بیماری رهایی پیدا می کنند.
به طور معمول وقتی شیر گاو برای اولین بار در رژیم غذایی کودک شما قرار میگیرد یا به صورت شیر خشک یا هنگامی که کودک شما شروع به خوردن مواد غذایی بصورت جامد می کند ، ایجاد می شود.در ادامه این مقاله از مجموعه مقالات آکا, به دلیل حساسیت کودکان به پروتئین گاوی و درمان و جایگزین کردن آن با دیگر مواد غذایی می پردازیم پس با ما همراه باشید.

 

علت حساسیت کودک به پروتئین گاوی

حساسیت کودک به پروتئین گاوی زمانی رخ می‌دهد که سیستم ایمنی بدن به طور غیرطبیعی نسبت به پروتئین موجود در شیر گاو و برخی حیوانات دیگر واکنش دهد. به این‌معنی که بدن، پروتئین موجود در شیر گاو را به عنوان یک ماده مضر و بیگانه تلقی کرده و به آن حمله می‌کند. این واکنش ایمنی می‌تواند به معده و روده کودک آسیب برساند. این بیماری معمولاً در شیر‌خواران زیر یک سال مشاهده می‌شود.

عوامل ایجاد کننده حساسیت به پروتئین شیر گاو در کودک

برخی از عوامل ممکن است خطر ابتلا به حساسیت کودک به پروتئین گاوی را افزایش دهد:

  • سایر آلرژی‌ها: بسیاری از کودکانی که به شیر حساسیت دارند، آلرژی دیگری نیز دارند. آلرژی به شیر ممکن است قبل از سایر آلرژی‌ها خود را نشان دهد.
  • درماتیت آتوپیک: کودکانی که به درماتیت آتوپیک مبتلا هستند - یک التهاب مزمن و پوستی در پوست است - به احتمال زیاد دچار آلرژی غذایی می‌شوند.
  • سابقه خانوادگی: اگر والدین آلرژی غذایی یا نوع دیگری از آلرژی یا بیماری آلرژیک - مانند تب یونجه، آسم، کهیر یا اگزما – داشته باشند، خطر ابتلا به آلرژی غذایی در فرزندشان افزایش می‌یابد.
  • سن: حساسیت به شیر در کودکان شایع‌تر است. با افزایش سن، سیستم گوارش آن‌ها بالغ می‌شود و بدن آن‌ها نسبت به پروتئین شیر گاو واکنش کمتری نشان می‌دهد.

 

علائم حساسیت کودکان به پروتئین گاوی چیست؟

علائم معمولا چند ساعت و یا چند روز پس از مصرف شیر گاو، مشخص می شوند .

مصرف شیر گاو در نوزادان تنها از طریق خوردن مستقیم آن نیست بلکه اگر مادر نیز لبنیات گاوی مصرف کرده باشد، نوزاد در معرض آن قرار می گیرد.

برخی از علائم حساسیت کودکان به پروتئین گاوی:

اسهال که در گاهی موارد ممکن است همراه با خون باشد.

• قولنج

• تحریک پذیری بیشتر

• استفراغ

• امتناع از خوردن غذا ها

بثورات پوستی و یا همان ورم های کوچک ولی زیاد در پوست

• خس خس در تنفس

• آنافیلاکسی: تورم بدن، کاهش فشار خون و تورم گلو که بسیار خطرناک است.

• ورم بدن

• کهیر

نکته:

معمولاً شایع‌ترین علامت برای حساسیت کودک به پروتئین گاوی، وجود رگه‌های خونی در موفوع است.

یکی از مهم‌ترین بخش‌ها در تشخیص انواع آلرژی غذایی از جمله حساسیت کودک به پروتئین گاوی، حرف‌های شما به عنوان مادر و مراقب اصلی کودک است. گزارش شما از مواد‌غذایی مصرفی کودک، علائمی که بعد از خوردن آن‌ها نشان می‌دهد و زمان و شدت این علائم به تشخیص آلرژی غذایی کودک شما و نوع آن بسیار کمک می‌کند.

علاوه‌بر علائم مذکور؛ ممکن است کودک چند دقیقه تا چند ساعت پس از مصرف ماده‌غذایی، دچار مجموعه علائمی موسوم به شوک آنافیلاکسی شود. در این شرایط باید با اورژانس تماس گرفته و فرزند خود را به نزدیک‌ترین بیمارستان برسانید. علائم شوک آنافیلاکسی عبارت‌اند از:

  • افت هوشیاری کودک
  • کبود یا کمرنگ شدن پوست کودک
  • تنگی نفس شدید
  • کهیر یا اگزمای شدید و گسترده
  • تورم شدید لب یا زبان به‌طوری‌که راه تنفسی نوزاد را مسدود کند
  • درد قفسه سینه

نکته: توجه کنید که کودکان در پاسخ به حساسیت پیش آمده در شرایط اورژانسی واکنش‌های مختلفی نشان‌ می‌دهند و ممکن است صرفا دستشان را در دهانشان بگذارند. 

حساسیت کودک به پروتئین گاوی

 

تشخیص حساسیت کودکان به پروتئین گاوی

اگر کودک شما نسبت به پروتئین های گاوی حساسیت دارد، تشخیص این حساسیت بسیار مشکل است زیرا نمی توان به راحتی آن را از ناراحتی های معده تشخیص داد.

 

آلرژی نوزادان به پروتئین گاوی

تشخیص حساسیت کودکان و نوزادان نسبت به پروتئین گاوی بسیار سخت است.

 

سعی کنید که خودتان با با توجه به علائم کودک که کمی پیش آن ها را مطالعه کردید، حساسیت را تشخیص دهید و یا این که مصرف پروتئین های گاوی را قطع کنید و بعد از دو هفته ببینید که آیا علائم از بین رفته و یا خیر.

هیچ آزمایشی وجود ندارد که دقیقا نشان دهد فرد به پروتئین گاوی حساسیت دارد. معمولا تشخیص با استفاده از علائم و سپس حذف کردن مواد حساسیت زا و مشاهده تغییرات رخ می دهد با این حال ممکن است که با آزمایش های زیر تشخیص آسان تر شود:

• آزمایش خون

• آزمایش مدفوع

• تست های آلرژی

پس از این که حساسیت تشخیص داده شد، معمولا به  شما توصیه می کنند که اگر به کودک شیر خشک می دهید، از شیر خشک بدون شیر گاو استفاده کنید و یا این که در دوران شیردهی مادر نیز نباید از پروتئین های گاوی استفاده کند.

 

علت حساسیت نوزاد به پروتئین گاوی

بهترین درمان حساسیت به پروتئین گاوی، تغییر رژیم غذایی است

 

جالب است بدانید که تمام پروتئین هایی که مادر مصرف می کند طی 3 الی 6 ساعت وارد شیر مادر می شوند و تا دو هفته نیز آثار آن ها باقی می ماند.

پس از این دوهفته دوباره از شما می خواهند که مقدار کمی شیر گاو مصرف کنید تا ببینید که حساسیت باز می گردد و یا خیر.

 

 

درمان کودکان مبتلا به حساسیت پروتئین گاوی 

بهترین راه درمانی برای آلرژی غذایی پرهیز از مصرف مواد‌غذایی آلرژی‌زا است. در بیشتر موارد حساسیت به پروتئین شیر‌ گاو تا یک سالگی و نهایتا تا سه سالگی از بین می‌رود. 

از آن‌جا که بهترین تغذیه برای کودک شیر مادر است؛ برای درمان، پزشک متخصص اطفال به مادر توصیه می‌کند تا لبنیات را از رژیم غذایی خود حذف کند، البته مادر باید از پزشک سوال کند که چگونه پس از حذف لبنیات می‌تواند کلسیم و مواد مغذی کافی را دریافت کند و گاهی ممکن است نیاز به مکمل‌های حاوی کلسیم باشد.

این منع مصرف علاوه بر شیر، محصولات لبنی تولید شده از شیر مانند ماست، دوغ، پنیر، خامه، کره، بستنی و نیز سایر محصولات غذایی که در آنها از شیرخشک و یا پودر آب پنیر استفاده شده را نیز شامل می‌شود. در برخی موارد این بیماری، حساسیت به پروتئین موجود در گوشت گاو و یا گوساله را نیز شامل می‌شود که به مراتب رژیم غذایی سخت‌تری را میطلبد.

پس از شروع غذای کمکی نیز، رژیم غذایی کودک باید فاقد انواع محصولات لبنی با شیر گاو باشد. پزشک متخصص کودک شما حتما انواع جایگزینی را معرفی خواهد کرد و جای هیچ نگرانی نمی‌باشد.

شیرخشک‌های مناسب برای حساسیت به پروتئین گاوی

اگر نوزاد شیرخوار از شیر خشک تغذیه می‌کند، متخصص اطفال تعویض شیر خشک را توصیه می‌کند. از آنجایی که بسیاری از نوزادان دچار آلرژی به شیر، به سویا و شیر بز نیز حساسیت دارند، متخصص اطفال شیر خشک هیدرولیز شده را پیشنهاد می‌دهد که پروتئین‌های شیر موجود در آن شکسته شده است و کمتر باعث واکنش آلرژیک می‌شود. به طور کلی در پاسخ به این سوال که " چه شیر خشکی استفاده شود، بهتر است؟" و در مورد راهنمای خرید شیر خشک می‌توان شیر خشک‌های زیر را معرفی کرد:

  • شیر خشک بر پایه پروتئین سویا: این نوع از شیر خشک از پروتئین سویا ساخته می شود. متاسفانه طبق گفته بنیاد آسم و آلرژی آمریکا، بین 8 تا 14 % از نوزادان مبتلا به حساسیت به شیر گاو، به سویا نیز واکنش نشان می‌دهند.
  • شیرخشک هیدرولیز شده کامل: شیر خشک هیدرولیز شده معمولاً نخستین انتخاب برای درمان این حساسیت است؛ با این حال برخی کودکان به این محصول نیز واکنش نشان می‌دهند. در این نوع از شیر خشک، پروتئین شیر گاو را به ذرات بسیار ریز خرد می‌کنند تا حساسیت کمتر شود.
  • شیر خشک بر پایه آمینواسید: کودکانی که قادر به تحمل فرمول هیدرولیز نیستند ممکن است با مصرف شیر خشک بر پایه اسیدآمینه عملکرد خوبی داشته باشند. این نوع شیر خشک از آمینواسید یا پروتئین در ساده‌ترین شکل ساخته شده-است. تقریباً در تمام موارد حساسیت کودک به پروتئین گاوی و سویا، کودک می‌تواند شیر خشک بر پایه آمینواسید را تحمل کند.

جایگزین های محصولات لبنی

اگر بنا بر هر دلیلی کودک شما نمی تواند از شیر مادر تغذیه کند و از طرفی به پروتئین های گاوی نیز حساسیت دارد، شما می توانید از شیر خشک بدون پروتئین های گاوی استفاده کنید که امروزه در اکثر داروخانه ها پیدا می شود.

اگر می خواهید پروتئین کودک را تامین کنید، می توانید از پروتئین سویا استفاده کنید اما متاسفانه حدود 10 درصد کودکانی که به پروتئین های گاوی حساسیت دارند، به پروتئین سویا نیز حساسیت نشان می دهند.

برخی از محصولات پروتئین های گاوی نیز هستند که به نام محصولات هیدرولیز شده در بازار وجود دارند. در این روش پروتئین های گاوی شکسته می شوند تا واکنش های آلرژیک کمتری داشته باشند.

این نوع از محصولات هرچه بیشتر هیدرولیز شده باشند، واکنش های آلرژیک کمتری نیز نشان می دهند و برای نوزادان نیز خوشمزه تر هستند.

 

برخی از دیگر جایگزین های پروتئین لبنیات

در ادامه لیستی از بهترین جایگزین های لبنیات گاوی برای کودکانی که به پروتئین های گاوی حساسیت دارند، آورده ایم اما فراموش نکنید که قبل از مصرف هر کدام از آن ها حتما با پزشک متخصص اطفال نیز مشورت نمایید تا متوجه شوید که مصرف آن مناسب کودک شما هست یا خیر.

• شیر بادام

شیر بادام طبیعی از بادام زمینی، آب فیلتر شده و مواد قندی شیرین کننده تشکیل می شود.

شیر بادام کاملا غیر لبنی است ولی ممکن است برای کودکان زیر یک سال کمی سنگین باشد.

• شیر نارگیل

شیر نارگیل نیز کاملا غیر لبنی است و می تواند جایگزین خوبی برای لبنیات گاوی باشد.

• جایگزین کلسیم لبنیات

مواد غذایی بالایی می توانند پروتئین هایی که در شیر وجود دارند و برای بدن مفید هستند را تامین کنند اما شیر منبع بزرگی از کلسیم است و برای جبران کلسیم نیز یا باید از مکمل های موجود در بازار و البته بدون پروتئین گاوی استفاده کنید و یا می توانید از مواد غذایی زیر استفاده کنید:

• ساردین

در هر قطعه ساردین، به طور متوسط 45 میلی گرم کلسیم وجود دارد و از این رو ساردین ها یکی از بهترین منابع تامین کلسیم بدن هستند.

اما این واقعیت وجود دارد که تقریبا اکثر کودکان طعم و شکل ساردین را دوست ندارند. شما می توانید در غذاها و یا سالاد های دیگر از ساردین ها استفاده کنید.

• لوبیا سفید

لوبیا سفید یکی از بهترین منبع های کلسیم است. به طور متوسط، در یک فنجان لوبیا سفید، 191 میلی گرم کلسیم وجود دارد.

از لوبیا سفید می توانید در اکثر غذاهای ایرانی به جای لوبیا های دیگر استفاده کنید البته مزه آن کمی با لوبیا های دیگر تفاوت دارد.

• انجیر خشک

حساسیت نوزاد به پروتئین گاو

انجیر خشک سرشار از کلسیم و ویتامین های ضروری بدن است

انجیر خشک یک از بهترین جایگزین ها برای تامین کلسیم بدن است. این میوه بسیار خوشمزه خواص بی شمار زیاد دیگری نیز برای کودکان دارد.

در 4 عدد انجیر حدود 50 میلی گرم کلسیم وجود دارد.

 

• ماهی قزل آلا

تن ماهی قزل آلا و یا مصرف قزل آلا به صورت تازه، منبع بسیار خوبی برای تامین کلسیم بدن است. به طور متوسط در یک تن ماهی قزل آلا ، 460 میلی گرم کلسیم وجود دارد.

یکی از مشکلات خوردن ماهی ها استخوان های آن ها است که البته در کنسرو استخوان ها در حدی نرم شده اند که شاید حتی متوجه آن ها نیز نشوید.

فراموش نکنید که حتما قبل از مصرف و یا خوراندن موارد بالا به کودک حتما با پزشک مشورت کنید تا با توجه به سن و شرایط کودکتان در این مورد مصرف این مواد غذایی به شما کمک کند.

 

در پایان

امروزه حساسیت کودکان به پروتئین گاوی بسیار زیاد شده است و به عنوان یک مادر، دیدن این که حال کودک شما خوب نیست، خیلی شما را به هم می ریزد. خصوصا در مورد قضیه مهمی مانند غذا خوردن!

در این مقاله سعی کردیم تا علائم و دلیل حساسیت کودکان به پروتئین های گاوی را برای شما توضیح دهیم و سپس راهنمایی هایی برای درمان این حساسیت ها پیشنهاد کنیم.

همان طور که پیش تر نیز خواندید، حذف موارد حساسیت زا، مهم ترین و بهترین درمان است. و شما به عنوان مادر به همراه کودک خود باید رژیم غذایی خود را تغییر دهید.