مهم‌ترین نیاز عاطفی فرد در دوران کودکی، نیاز به مهر و توجه است. او همواره باید احساس کند که پدر و مادر دوستش دارند و حامی او هستند. برخورداری از این احساس، محیط روانی آرام و قابل اعتمادی برای کودک فراهم می‌کند که عامل مؤثری در رشد عاطفی او خواهد بود. حضور کمرنگ پدر و مادر موجب فربه شدن ساعات تنهایی کودک و نوجوان می‌شود و او را ناگزیر می‌کند به تنهایی برای ساعات خود برنامه‌ریزی کند. پوشیده نیست که برای گذراندن اوقات فراغت باید با اعضای خانواده تبادل‌نظر کرد. نوجوان باید بیاموزد که با تفریحات وقتگیر و بی‌ثمر، زندگی خود را تباه نکند.

استفاده از وقت را باید از کودکی به فرزند آموخت. کودک باید یاد بگیرد با این که خوابش نمی‌برد، آرام بگیرد، دراز بکشد، کتاب ورق بزند، به داستان گوش دهد و اگر خودش قادر است، داستان و کتاب بخواند. همه‌ این رفتارها محتاج توجه و حضور موثر والدین است. نوجوانانی که بدون برنامه، بزرگ شده‌اند نمی‌دانند از اوقات فراغت خود چگونه استفاده کنند. اگر نوجوان به حال خود رها شود همواره احتمال دارد به انحراف، بزهکاری و اعتیاد کشیده شود در حالی که همراهی با نوجوان در برنامه‌ریزی تحصیلی، تفریحی و مطالعاتی اثراتی بسیار خوشایند و مثبت را در رشد فکری و شخصیتی او بر جای خواهد گذاشت. والدین خسته و شاغلی که نیمی از روز را هم دور از فرزند به سر برده‌اند، چگونه می‌توانند به این ظرایف توجه کنند؟

تقریباً در تمام پژوهش ها نقش مؤثر روابط خانوادگی در پدید آمدن و تداوم یا درمان اعتیاد و پیشگیری از آن مورد تأیید قرار گرفته است. همه افراد، شخصیت مقاوم و مبارز ندارند که بتوانند هنگام بروز مشکلات با موفقیت عمل کنند و بحران های زندگی را بخوبی پشت سر بگذارند. بعضی از انسان ها در برابر موقعیت های استرس زا به شدت احساس درماندگی می کنند. در چنین موقعیت هایی خانواده خوب و روابط عاطفی رضایت بخشی می تواند تکیه گاه مطمئنی برای فرد باشد. به هر حال، راهکار اساسی حل بحران، آگاهی جوانان و خانواده هاست تا بتوانند قاطعانه به وسوسه مصرف مواد مخدر «نه» بگویند.

افزایش حضور والدین در منزل، تقویت ارتباط های عاطفی میان اعضای خانواده، توجه به ارزش های اخلاقی و معنوی در زندگی و اهمیت قائل شدن پدر و مادر برای مبانی اعتقادی، ارزشی و مذهبی کمک می کند تا جوان با بکارگیری راهکارهایی از جانب خانواده، حتی در شرایط دور از خانه و خانواده به سلامت هدایت کند

اگر فرزندان خانواده با احساس لیاقت ارزشمندی،حرمت و عزت نفس رشد یابند و مورد پذیرش و تایید واقع شوند و روابط سالم اجتماعی و عاطفی با دیگران داشته باشند،میتوانند قاطعانه و بدون تردید در برابر وسوسه های ویرانگر آلوده شدن به مواد مخدر ، "نه بگویند"."پایین بودن عزت نفس" و "احترام قائل نشدن برای خویش "میتواندقدرت کنترل بر موقعیت های زندگی را از انسان بگیرید و احساس حقارت،درماندگی،ناتوانی و پوچی نا امیدی را در او تشدید کند. انسانی که برای خود ارزش و حرمتی قائل نشود.به سادگی در دام انواع اعتیاد و انحراف اسیر می شود. هر نوع کمبود عاطفی یا روابط آشفته در خانواده، فرد را به دنبال عامل تسکین دهنده می کشاند .در خانواده ای امن، آرامش دهنده و اطمینان بخش، فرد می آموزد که هر خطری را نباید در زندگی تجربه کرد و می پذیرد که تحت هیچ شرایطی و حتی در اوج مشکلات، مواد مخدر را تجربه نکند زیرا اعتیاد، همزاد همه تباهی ها، ویرانگر همه زیبائی ها و مولّد تمام آسیب ها و مشکلات جسمی و روانی است.

یکی از جنبه های مهم رفتار پدر و مادر،اقتدار کنترل صحیح در مقابل خود مختاری است،والدینی که از قاطعیت همراه با محبت،اعتماد و دموکراسی بر خوردارند،در هدایت،نظارت و تربیت فرزندان موفق ترند .یک نوجوان در سن بحرانی عمیقا به راهنمایی،حمایت و همکاری،اعتماد،انضباط،درک متقابل،دل سوزی، محبت و احترام نیاز مند است، و کوتاهی پدر و مادر در هر یک از جنبه ها موجب گرایش فرزندان به گروه های ناسالم یا وابستگی به دوست و همسالان نا مناسب خواهد شد، وابستگی هایی که آغاز بسیاری از ناهنجاری هاست.والدین عاقل و آگاه با رفتار همدلانه و صمیمانه خود سعی می کنند از بروز ناهنجاری ها پیشگیری کنند.

توصیه پیشگیرانه به والدین

* درباره مواد اعتیادآور (علل و عوامل مؤثر در مصرف مواد، خطرات، عوارض و علائم آن) اطلاعات کافى کسب کنید.

* الگوى مناسبى براى فرزندان خود باشید و هرگز بر خلاف گفته خود عمل ننمائید.

* به صحبت‏هاى فرزندانتان خوب گوش کنید. با لبخند، تکان دادن سر و استفاده از جملات مثبت نظیر «چقدر جالب»، «من * این را نمی‏دانستم» و ... آنها را به گفتن بیشتر تشویق کنید.

* شرایطى ایجاد کنید که شما را محرم اسرار خود بدانند.

* از فرزندانتان انتظار نداشته باشید آرزوهاى برآورد نشده شما را تحقق بخشند.

از قبل، خود را براى پاسخگویى به سئوالات کنجکاوانه فرزندانتان آماده نمائید.

نظم و قانون مناسب و سازنده مشخصى در خانواده برقرار سازید و براى سرپیچى از آن تنبیهات مناسبى در نظر بگیرید و قاطعانه آنرا به مرحله اجرا در آورید

* ممکن است روزى از شما بپرسند که آیا تاکنون مواد مصرف کرده ‏اید؟ این فرصت خوبى است که علت عدم مصرف خود را به زبان سال‏هاى جوانى به آنها منتقل کنید، یا اگر احیاناً قبلاً مصرف کرده ا‏ید علت گرایش خود به مواد و سپس کنار گذاشتن آن را به ایشان بگوئید و اینکه حالا چرا می‏خواهید ایشان اشتباه شما را تکرار نکنند. بیاد داشته باشید که نباید مسائل را بیش از اندازه تشریح کنید مبادا کنجکاوى آنها برانگیخته شود.

* با تقویت قدرت اعتماد به نفس، تصمیم‏ گیرى و از بین بردن افسردگى وکم رویى فرزندان، آنها را در برابر شرایط آسیب‏ زا مقاوم سازید.

* راه مقاومت و پایدارى در برابر فشار همسالان را در خصوص مصرف موادمخدر به فرزندانتان بیاموزید تا از «نه» گفتن به آنها نهراسند.

* مواضع خود را برابر سیگار، موادمخدر و الکل مشخص نموده، صریحاً آنرا به زبان بیاورید.

*

عقاید خود را به زور به آنها تحمیل نکنید.

* نظم و قانون مناسب و سازنده مشخصى در خانواده برقرار سازید و براى سرپیچى از آن تنبیهات مناسبى در نظر بگیرید و قاطعانه آنرا به مرحله اجرا در آورید.

* سعى کنید در ساعات غذا خوردن همه اعضاء خانواده را دور هم جمع کنید.

* از چگونگى دوست‏یابى و معاشرت فرزندان خود با دیگران آگاه باشید. با والدین دوستانشان ارتباط برقرار کنید. در صورتى که به منزل دوستشان رفتند حتماً از حضور والدین ایشان در منزل مطمئن شوید و به حضور سایر اعضاء خانواده اکتفا نکنید.

* براى اوقات فراغت آنان برنامه ‏ریزى کنید. همواره آنان رابه مطالعه، ورزش و تفریحات سالم ترغیب نمائید و زمینه این امور را برایشان فراهم کنید.

*زمان مناسبى را به گفتگو اختصاص دهید. چرا که فرزند شما ارزش نصایحتان را با ارزش زمانى که به آن اختصاص داده ا‏ید می ‏سنجد.

*راهنمایی‏هاى خود را از طریق مربیان و دبیرانشان به آنها منتقل کنید. جوانان باورها و ارزش‏هاى خود را دارند. طبیعتاً اگر والدین بهترین نصایح را هم بگویند ممکن است آنها را نپذیرند. شنیدن نصایح شما از زبان مربیان و دبیرانشان تأثیر بیشترى بر آنها می ‏گذارد.

* تفکر انتقادى را که از ویژگی‏هاى دوران بلوغ و نوجوانى است، در فرزندان خود سرکوب نکنید.

* آنان را به رعایت اصول مذهبى و انجام فرائض دینى تشویق کنید.

* در انجام فعالیت‏هاى منطقى به فرزندان خود استقلال و آزادى بدهید.

* در رفتارهاى خود بیشتر دقت کنید. ممکن است با تمسخر یک معتاد و یا صحبت کردن با لحن افراد معتاد پیامى نادرست به فرزندتان منتقل کنید.

* از انتقاد غیرسازنده، تمسخر و شرمنده کردن آنان مخصوصاً درمقابل دیگران جداً بپرهیزید.

* مسئولیت و تکلیفى به فرزندان خود بدهید که با توان آنان متناسب باشد.

* از تنها گذاشتن فرزندان خود در منزل، بویژه هنگامى که به مسافرت یا میهمانى می‏روید جداً خوددارى نمائید.

* ترحم به معتادین محله ‏تان را خیانت به فرزندان خود بدانید.

* همواره در نظر داشته باشید که خانواده‏ ها در زمینه پیشگیرى از اعتیاد نقش بسیار مؤثرترى در مقایسه با نیروى انتظامى و سایر سازمان‏هاى مسئول بر عهده دارند.

رعایت بسیارى از نکات مذکور منحصر به والدین نبوده بلکه سایر اعضاء خانواده بویژه برادران و خواهران بزرگتر را نیز در برمی ‏گیرد و چه بسا تاثیرپذیرى جوانان و نوجوانان از آنها در بسیارى از موارد بیش از پدر و مادر باشد.

فرآوری : کهتری

بخش خانواده ایرانی تبیان


منابع:

هموطن سلام

سایت پلیس

مرکز تخصصی درمان و بازتوانی اعتیاد نوین

مطالب  مرتبط :

اگر فرزند معتاد نمی خواهید...

 آشنایی با یک دشمن قدیمی

هجوم اعتیاد تا مرز کودکی

وقتی فرزندم سیگار می کشد

منبع : tebyan.net